Cholesterol

Goed en slecht cholesterol: het verschil

In mijn spreekkamer gebruik ik graag de vergelijking met een rivier. LDL-cholesterol (het 'slechte') is als modder dat zich afzet langs de rivieroevers en de doorstroom belemmert. HDL-cholesterol (het 'goede') is als het schoonmaakteam dat die modder opruimt.

Een hoog LDL en laag HDL betekent dat uw bloedvaten langzaam dichtslibben - en dat is precies hoe hartaanvallen en beroertes ontstaan.

De streefwaarden die ik hanteer: LDL onder 2,6 mmol/l voor de meeste patiënten, en onder 1,8 mmol/l bij patiënten met bestaande hart- en vaatziekten of diabetes. Het totaalcholesterol zegt op zichzelf minder - de verhouding LDL/HDL is veel informatiever.

Statines: de eerste keuze

Statines zoals atorvastatine , rosuvastatine en simvastatine zijn al decennia de hoeksteen van cholesterolbehandeling, en terecht. Ze verlagen het LDL-cholesterol met 30-50% en verminderen het risico op een hartaanval met 25-35%.

In mijn ervaring zijn ze bij de overgrote meerderheid goed verdragen.

De beruchte 'spierklachten bij statines' verdienen nuance. Ja, 5-10% van de gebruikers meldt spierpijn, maar in geblindeerde studies (waarbij patiënten niet weten of ze een statine of placebo krijgen) is het verschil met placebo opvallend klein.

Mijn aanpak: als u klachten krijgt, probeer ik eerst een ander type statine of een lagere dosis voordat we stoppen.

Andere cholesterolverlagers

• Ezetimib - Remt de cholesterolopname in de darm. Geeft een extra 15-20% LDL-verlaging bovenop een statine. Mijn tweede middel als een statine alleen niet voldoende is.
• PCSK9-remmers (evolocumab, alirocumab) - Injecties om de 2-4 weken. Zeer effectief (60-70% LDL-verlaging) maar duur. Ik zet ze in bij patiënten met familiaire hypercholesterolemie of bij ernstige hart- en vaatziekten die niet voldoende reageren op statines.
• Fibraten (fenofibraat) - Verlagen vooral triglyceriden. Ik gebruik ze aanvullend bij patiënten met sterk verhoogde triglyceriden, vaak in combinatie met diabetes.

Leefstijl: wat u zelf kunt doen

Leefstijlveranderingen kunnen uw cholesterol met 10-15% verbeteren. Mijn concrete adviezen: vervang verzadigd vet (boter, kaas, vet vlees) door onverzadigd vet (olijfolie, noten, vette vis). Eet meer vezels (havermout, peulvruchten, groente).

Beweeg minimaal 150 minuten per week. En als u rookt: stoppen is het allerbelangrijkste dat u kunt doen voor uw vaatgezondheid.

Eerlijk gezegd: bij de meeste patiënten met een duidelijk verhoogd risico is leefstijl alleen niet voldoende en is medicatie ook nodig. Maar leefstijl versterkt het effect van medicatie enorm.

Online consult voor cholesterolmedicatie

Herhaalrecepten voor statines en andere cholesterolverlagers kunt u via een online consult aanvragen. U deelt uw laatste bloedwaarden en medische voorgeschiedenis, en een arts beoordeelt of een herhaling verantwoord is.

Bij een eerste diagnose adviseer ik altijd een persoonlijk consult met uitgebreid bloedonderzoek.