Ciproxin

Ciproxin on Prescriptsy

Ciproxin wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Wat is Ciproxin en waarvoor wordt het gebruikt?

Ciproxin is een merknaam van Bayer voor het antibioticum ciprofloxacine, dat behoort tot de klasse van de fluorochinolonen.

Ciprofloxacine is een breed-spectrum bactericide antibioticum dat actief is tegen een grote verscheidenheid aan gramnegatieve en grampositieve bacterien, waaronder veel resistente stammen.

In Nederland is Ciproxin geregistreerd bij het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en uitsluitend verkrijgbaar op recept.

Het wordt voorgeschreven door huisartsen, internisten, urologen en longartsen voor de behandeling van ernstige of gecompliceerde infecties waarbij eerstelijnsmiddelen niet volstaan of niet geschikt zijn.

Ciprofloxacine wordt in Nederland beschouwd als een zogenaamd "kritisch antibioticum" vanwege het risico op resistentieontwikkeling en de ernst van zeldzame maar ernstige bijwerkingen.

De Nederlandse richtlijnen van het NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) en de SWAB (Stichting Werkgroep Antibioticabeleid) beperken het gebruik van fluorochinolonen tot specifieke indicaties waarbij alternatieven niet toereikend zijn.

Ciproxin is beschikbaar in tabletvorm (250 mg, 500 mg, 750 mg), als infusievloeistof voor intraveneus gebruik en als oordruppels, oogdruppels en oogzalf voor lokale toepassing.

Werkingsmechanisme van ciprofloxacine

Ciprofloxacine remt twee essentieel bacteriele enzymen: DNA-gyrase (topoisomerase II) en topoisomerase IV. Deze enzymen zijn onmisbaar voor bacterieel DNA-herstel, replicatie en transcriptie.

Door beide enzymen te blokkeren verhindert ciprofloxacine het ontrafelen en het terug oprollen van bacterieel DNA na replicatie, wat leidt tot accumulatie van dubbele-strengbreuken in het bacterieel DNA en uiteindelijk tot celdood.

Dit bactericide werkingsmechanisme, waarbij bacterien actief worden gedood in plaats van alleen in groei te worden geremd, maakt ciprofloxacine bijzonder effectief bij ernstige infecties.

Ciprofloxacine vertoont concentratie-afhankelijke doding: hoe hoger de piekconcentratie van het antibioticum ten opzichte van de minimale inhibitieconcentratie (MIC) van de ziekteverwekker, hoe effectiever de behandeling.

Dit farmacodynamisch profiel begunstigt hogere doses met minder frequent toedienen bij bepaalde infecties.

Het middel verdeelt goed door alle lichaamsweefsels, inclusief longweefsel, prostaat, bot en galwegen, maar de penetratie in de liquor cerebrospinalis is beperkt.

Indicaties voor Ciproxin in Nederland

Overeenkomstig de SWAB-richtlijnen en de CBG-registratie mag Ciproxin in Nederland worden ingezet voor de volgende indicaties:

• Gecompliceerde urineweginfecties (inclusief pyelonefritis) veroorzaakt door gramnegatieve bacterien
• Prostatitis (acute en chronische bacteriele prostatitis), waarbij ciprofloxacine de voorkeurskeuze is vanwege de goede prostaatpenetratie
• Luchtweginfecties bij patienten met structurele longpathologie (COPD-exacerbaties met verdenking op Pseudomonas aeruginosa, bronchiectasie)
• Huid- en weke-deleninfecties, waaronder gecompliceerde diabetische voetinfecties
• Gastro-intestinale infecties inclusief reizigersdiarree met systemische verschijnselen, Salmonella typhi en ernstige Campylobacter-infecties
• Bot- en gewrichtsinfecties veroorzaakt door gevoelige gramnegatieve organismen
• Intra-abdominale infecties (in combinatie met een anaeroob-actief middel zoals metronidazol)
• Anthrax (miltvuur), post-expositieprofylaxe en behandeling
• Gonorroe (gonokokkeninfectie), alleen indien resistentiepatroon het toelaat

Ciprofloxacine is NIET de eerste keuze bij ongecompliceerde urineweginfecties (cystitis), bovensteluchtweginfecties of otitis media bij verder gezonde volwassenen. De SWAB benadrukt terughoudend gebruik vanwege het risico op resistentieontwikkeling en de ernstige klasse-bijwerkingen van fluorochinolonen.

Dosering van Ciproxin per indicatie

De juiste dosering van Ciproxin hangt sterk af van de aard en ernst van de infectie, de plek van de infectie, de nierwerking van de patient en eventuele co-morbiditeiten. De volgende doseringen zijn conform de Nederlandse SmPC en SWAB-richtlijnen:

Urineweginfecties (gecompliceerd) en pyelonefritis:
500 mg tot 750 mg oraal tweemaal daags gedurende 7 tot 14 dagen. Bij ernstige pyelonefritis of klinisch instabiele patienten kan intraveneus 400 mg tweemaal daags worden gestart, gevolgd door orale stap-down therapie.

Acute bacteriele prostatitis:
500 mg oraal tweemaal daags gedurende 28 dagen (vier weken). Dit is de indicatie waarbij fluorochinolonen de sterkste aanbeveling hebben vanwege de goede weefselconcentraties in de prostaat. Bij chronische bacteriele prostatitis dezelfde dosering gedurende 28 dagen.

Luchtweginfecties:
500 mg tot 750 mg oraal tweemaal daags gedurende 5 tot 15 dagen afhankelijk van ernst en type infectie.

Huid- en weke-deleninfecties:
500 mg tot 750 mg oraal tweemaal daags gedurende 7 tot 14 dagen.

Gastro-intestinale infecties:
500 mg oraal tweemaal daags gedurende 5 tot 7 dagen bij ernstige Campylobacter of Salmonella. Bij reizigersdiarree met systemische verschijnselen dezelfde dosering gedurende 3 tot 5 dagen.

Aanpassing bij nierfunctiestoornis:
Bij creatinineklaring 30-60 mL/min: maximaal 500 mg tweemaal daags. Bij creatinineklaring onder 30 mL/min: 250-500 mg tweemaal daags of verlenging van het doseringinterval. Bij dialysepatienten: 250-500 mg eenmaal daags, toe te dienen na dialyse.

Resistentie en het belang van kweek en gevoeligheidsonderzoek

In Nederland neemt de resistentie van E. coli tegen ciprofloxacine toe. Gegevens van RIVM/ISIS-AR tonen aan dat bij uro-pathogene E.

coli resistentiepercentages van 15 tot 20 procent voorkomen in de eerste lijn.

Bij complexe infecties, herhaalde infecties of wanneer de patient recent antibiotica heeft gebruikt, is voorafgaand kweek- en gevoeligheidsonderzoek (antibiogram) essentieel.

De SWAB beveelt aan dat Ciproxin niet empirisch wordt ingezet zonder lokale resistentiegegevens te overwegen, met uitzondering van levensbedreigende situaties waarbij direct moet worden gestart.

Bijwerkingen van Ciproxin

Fluorochinolonen hebben een specifiek bijwerkingenprofiel dat verschilt van andere antibiotikaklassen. De EMA (Europees Geneesmiddelenbureau) heeft in 2018 een signaalherziening uitgevoerd en extra waarschuwingen toegevoegd voor invaliderende en potentieel langdurige bijwerkingen.

Meest voorkomende bijwerkingen (treffen 1 tot 10 op de 100 gebruikers):

• Nausea, diarree, braken, buikpijn en verstoorde spijsvertering
• Verhoogde leverenzymwaarden (ALT, AST, alkalisch fosfatase)
• Huiduitslag en jeuk

Minder vaak voorkomende maar klinisch relevante bijwerkingen:

• Fototoxiciteit: verhoogde gevoeligheid voor zonlicht en UV-straling; beschermende kleding en zonnebrand zijn aangeraden
• QT-verlenging: verhoogd risico bij combinatie met andere QT-verlengende middelen of bij elektrolytenstoornissen
• Centrale zenuwstelselaandoeningen: duizeligheid, hoofdpijn, slaapstoornissen, agitatie, angst, verwardheid, zeldzaam psychose of epileptische aanvallen
• Perifere neuropathie: tintelingen, gevoelloosheid of branderig gevoel in handen en voeten; kan soms langdurig aanhouden

Ernstige bijwerkingen die een onmiddellijke stop van de behandeling vereisen:

• Tendinitis en tendonruptuur: ciprofloxacine verhoogt het risico op peesontsteking en peesruptuur, met name van de achillespees. Dit risico is hoger bij ouderen, patienten die corticosteroiden gebruiken en patienten met een voorgeschiedenis van peesproblemen. Pijnklachten in pees- of gewrichtsgebieden vereisen onmiddellijk stoppen van de behandeling
• Ernstige allergische reacties (anafylaxie): huiduitslag, urticaria, angio-oedeem, dyspnoe, hypotensie, bel 112
• Clostridium difficile-geassocieerde diarree (pseudomembraneuze colitis): waterige of bloedige diarree tijdens of na antibioticabehandeling
• Aorta-aneurysma en -dissectie: zeldzame maar ernstige complicatie, mogelijk geassocieerd met fluorochinoloongebruik bij kwetsbare patienten

Interacties met andere geneesmiddelen en voedsel

Ciprofloxacine heeft meerdere klinisch significante interacties:

• Antacida, zuivelproducten en voedingssupplementen met calcium, magnesium, aluminium, ijzer of zink verminderen de absorptie van ciprofloxacine aanzienlijk. Ciproxin tabletten dienen 2 uur voor of 6 uur na dergelijke producten te worden ingenomen
• Theofylline: ciprofloxacine remt het CYP1A2-enzym en verhoogt de plasmaconcentratie van theofylline sterk, met risico op theofyllinetoxiciteit (epileptische aanvallen, hartritmestoornissen). Monitoring en dosisaanpassing van theofylline zijn noodzakelijk
• Tizanidine: gelijktijdig gebruik is gecontra-indiceerd; ciprofloxacine verhoogt de tizanidineblootstelling met factor 7 tot 10
• Vitamine K-antagonisten (acenocoumarol, fenprocoumon): ciprofloxacine versterkt het anticoagulatief effect; frequentere INR-controle is vereist
• Methotrexaat: ciprofloxacine kan de tubulaire secretie van methotrexaat verminderen en de toxiciteit verhogen
• NSAIDs: combinatie met niet-steroide ontstekingsremmers verhoogt het risico op convulsies bij predisponerende patienten
• QT-verlengend geneesmiddelen: combinatie met amiodaron, sotalol, antipsychotica of andere QT-verlengingsmiddelen verhoogt het risico op levensbedreigende hartritmestoornissen

Contra-indicaties en speciale voorzorgsmaatregelen

Ciproxin is gecontra-indiceerd bij:

• Overgevoeligheid voor ciprofloxacine, andere fluorochinolonen of een van de hulpstoffen
• Gelijktijdig gebruik van tizanidine
• Kinderen en adolescenten in de groei (onder 18 jaar), uitzondering: specifieke indicaties zoals inhalatie-anthrax of gecompliceerde urineweginfecties waarbij geen alternatief beschikbaar is

Extra voorzichtigheid is vereist bij:

• Patienten met risicofactoren voor QT-verlenging (elektrolytenstoornissen, hartaandoeningen, gelijktijdig gebruik van QT-verlengingsmiddelen)
• Patienten met epilepsie of een voorgeschiedenis van convulsies (ciprofloxacine verlaagt de convulsidrempel)
• Patienten die corticosteroiden gebruiken (verhoogd risico op tendinitis/tendonruptuur)
• Patienten met glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficientie (G6PD-deficientie): verhoogd risico op hemolyse
• Myasthenia gravis: fluorochinolonen kunnen de spierzwakte verergeren; gelijktijdig gebruik moet worden vermeden
• Patienten met aorta-aneurysma of risicofactoren daarvoor (hypertensie, atherosclerose, Marfan-syndroom)

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding

Het gebruik van Ciproxin tijdens zwangerschap wordt in het algemeen afgeraden.

Hoewel klinische gegevens bij mensen geen duidelijk teratogeen risico aantonen, veroorzaakt ciprofloxacine in dierstudies gewrichtsbeschadiging bij jonge dieren.

Vanwege dit risico en de beschikbaarheid van alternatieven wordt Ciproxin alleen gebruikt tijdens zwangerschap wanneer geen geschikt alternatief voorhanden is en de infectie ernstig is.

Ciprofloxacine gaat over in de moedermelk. Gebruik tijdens borstvoeding wordt afgeraden; indien toch noodzakelijk dient borstvoeding te worden gestopt voor de duur van de behandeling.

Vergoeding en verkrijgbaarheid in Nederland

Ciproxin (ciprofloxacine) is in Nederland opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) van de Zorgverzekeringswet (Zvw). Het geneesmiddel is uitsluitend op recept verkrijgbaar bij de apotheek.

De kosten vallen onder het verplicht eigen risico (in 2025 vastgesteld op 385 euro per jaar).

Generieke ciprofloxacine is ook beschikbaar en wordt door de apotheek doorgaans geprefereerd boven de merknaam Ciproxin, tenzij de arts specifiek het merk heeft voorgeschreven.

De vergoeding is niet aan extra voorwaarden of een machtiging gekoppeld voor de geregistreerde indicaties.

Online medische consultatie en Ciproxin

Voor infecties waarvoor Ciproxin mogelijk is geindicieerd, zoals gecompliceerde urineweginfecties of bacteriele prostatitis, bieden erkende online zorgplatforms in Nederland de mogelijkheid tot digitale consultatie met een geregistreerde arts (BIG-geregistreerd).

Via een uitgebreide vragenlijst en, indien nodig, een videoconsult beoordeelt de arts de klinische situatie en besluit of een recept medisch verantwoord is.

Online artsen houden zich aan de SWAB-richtlijnen en prescriberen ciprofloxacine alleen wanneer de indicatie dit rechtvaardigt. Resultaten van urineonderzoek of kweken kunnen digitaal worden aangeleverd voor beoordeling.

Bij koorts boven 38,5 graden Celsius gecombineerd met flankpijn, rillingen, ernstige malaise of tekenen van sepsis dient de patient direct naar de huisartsenlijn of spoedeisende hulp te gaan (bel 112 bij ernstige klachten).

Online consultatie is niet geschikt voor acuut zieke patienten. Bij vermoeden van vergiftiging of overdosering: bel het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099.

Antibioticastewardship en verantwoord gebruik

Verantwoord gebruik van ciprofloxacine is cruciaal voor het behoud van de effectiviteit van fluorochinolonen.

De SWAB en het RIVM promoten antibioticastewardship: het rationeel voorschrijven van antibiotica op basis van bewijs, met aandacht voor de juiste indicatie, het smalst mogelijke spectrum, de kortst effectieve kuur en adequate follow-up.

Patienten dragen zelf ook bij aan verantwoord antibioticagebruik door:

• De volledige kuur af te maken, ook als de klachten eerder verdwijnen
• Ciproxin nooit te gebruiken voor een andere indicatie dan waarvoor het is voorgeschreven
• Resterende tabletten niet te bewaren voor toekomstig gebruik of uit te delen aan anderen
• Ongebruikte tabletten in te leveren bij de apotheek (niet in het toilet of de vuilnisbak gooien)

Meer informatie over ciprofloxacine is te vinden op cbg-meb.nl (volledige SmPC en bijsluiter), apotheek.nl en de SWAB-website (swab.nl). Lareb (lareb.nl) biedt de mogelijkheid om bijwerkingen te melden.