Irbesartan

Irbesartan on Prescriptsy

Irbesartan wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Irbesartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB, ook wel sartaan of AT1-blokker genaamd) die de bloeddruk verlaagt door selectieve blokkade van de angiotensine II type 1-receptor (AT1-receptor).

In Nederland is irbesartan door het CBG geregistreerd voor twee indicaties: de behandeling van essentiële hypertensie en de behandeling van nefropathie bij hypertensieve diabetes mellitus type 2.

De nefroprotectieve werking van irbesartan bij diabetische nefropathie is klinisch aangetoond in twee grote gerandomiseerde studies (IDNT en IRMA 2) en heeft de positie van irbesartan als standaardbehandeling bij proteïnurische diabetische nierschade stevig verankerd.

Prescriptsy biedt online consultaties door CBG-geregistreerde artsen voor hypertensie en diabetische nierziekte. Verwante informatie over RAAS-remmers vindt u op onze pagina's over Lisinopril en Valsartan.

Werkzame stof en farmacologische klasse van irbesartan

Irbesartan (chemische naam: 2-butyl-3-[[2'-(1H-tetrazol-5-yl)bifenyl-4-yl]methyl]-1,3-diazaspiro[4.4]non-1-en-4-on) is een niet-peptide-imidazolderivaat dat specifiek en competitief de AT1-receptor blokkeert. Irbesartan behoort tot de klasse van de sartanen, samen met losartan, valsartan, candesartan, telmisartan, olmesartan en azilsartan.

Irbesartan heeft een hoge biologische beschikbaarheid van 60 tot 80 procent na orale inname, wat hoger is dan de meeste andere sartanen.

De halfwaardetijd bedraagt 11 tot 15 uur, wat eenmaal daagse dosering met goede 24-uur bloeddrukcontrole mogelijk maakt.

Irbesartan wordt hoofdzakelijk gemetaboliseerd door CYP2C9 in de lever; bij patienten met bekende CYP2C9-polymorfismen (poor metabolizers) kunnen hogere plasmaconcentraties optreden maar routinematige dosisaanpassing is niet standaard aanbevolen.

Uitscheiding verloopt via feces (80%) en urine (20%), zowel als onveranderd irbesartan als metabolieten.

Het renine-angiotensine-aldosteronsysteem en de werking van irbesartan

Het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) is een hormonaal cascadesysteem dat een centrale rol speelt in de regulatie van bloeddruk, vloeistofbalans en elektrolythuishouding.

Renine, geproduceerd door de juxtaglomerulaire cellen van de nier, klieft angiotensinogeen (geproduceerd door de lever) tot angiotensine I.

Angiotensine I wordt vervolgens omgezet in angiotensine II door angiotensine converting enzyme (ACE), dat voornamelijk in het longendotheel tot expressie komt.

Angiotensine II is de effectormolecule van het RAAS en heeft talrijke cardiovasculaire en renale effecten via de AT1-receptor: vasoconstrictie van perifere arteriolen (directe bloeddrukverhoging), stimulatie van aldosteronsecretie in de bijnier (leidt tot natriumretentie en kaliumverlies in de distale tubulus), sympaticus-activatie, vasopressineafgifte, cardiale hypertrofie en fibrose, endotheeldisfunctie en verhoogde glomerulaire capillaire druk (leidt tot proteïnurie en progressieve nierinsufficiëntie).

Irbesartan blokkeert de AT1-receptor volledig en selectief.

In tegenstelling tot ACE-remmers verhoogt irbesartan de angiotensine II-spiegels door verlies van negatieve terugkoppeling via de AT1-receptor; dit gestegen angiotensine II stimuleert vervolgens de ongeblokkeerde AT2-receptor.

AT2-activatie heeft vaatverwijdende, anti-proliferatieve en anti-fibrotische effecten, wat kan bijdragen aan de orgaanprotectieve werking van sartanen.

Tevens heeft irbesartan geen invloed op de bradykinine-afbraak (in tegenstelling tot ACE-remmers), wat de reden is voor de betere tolerabiliteit ten aanzien van hoest.

Irbesartan bij diabetische nefropathie: klinisch bewijs

Diabetische nefropathie is de meest voorkomende oorzaak van chronische nierziekte en eindstadium nierziekte (ESRD) in Nederland en de westerse wereld. Twee pivotale klinische studies hebben de nefroprotectieve werking van irbesartan bij diabetes mellitus type 2 aangetoond:

• IRMA 2-studie (Irbesartan in Patients with Type 2 Diabetes and Microalbuminuria): 590 patienten met type 2 diabetes en microalbuminurie. Irbesartan 300 mg per dag reduceerde de progressie naar macroalbuminurie met 70% vergeleken met placebo over 2 jaar, onafhankelijk van het bloeddrukverlagende effect.
• IDNT-studie (Irbesartan Diabetic Nephropathy Trial): 1715 patienten met type 2 diabetes, hypertensie en nefropathie. Irbesartan 300 mg per dag reduceerde het primaire samengestelde eindpunt (verdubbeling van creatinine, ESRD of overlijden) met 20% vergeleken met placebo en met 23% vergeleken met amlodipine, bij vergelijkbare bloeddrukcontrole. Dit bewees een bloeddruk-onafhankelijke nefroprotectieve werking van irbesartan.

Op basis van deze studies is irbesartan 300 mg per dag de aanbevolen behandeling voor patienten met diabetes mellitus type 2, hypertensie, verhoogd serumcreatinine en proteïnurie in het kader van diabetische nefropathie.

RAAS-remming met een ARB of ACE-remmer is de hoeksteen van de behandeling van diabetische nierziekte in alle internationale richtlijnen, inclusief de NHG-standaard Diabetes mellitus type 2 en de KDIGO-richtlijn voor chronische nierziekte.

Indicaties voor irbesartan: klinische praktijk

De twee CBG-geregistreerde indicaties voor irbesartan weerspiegelen de twee belangrijkste klinische toepassingsgebieden:

• Essentiële hypertensie: irbesartan is effectief als monotherapie en als onderdeel van combinatietherapie. De antihypertensieve werking is vergelijkbaar met die van andere sartanen en ACE-remmers. Voordelen boven ACE-remmers zijn: afwezigheid van ACE-remmer-geïnduceerde hoest, zeldzamer angio-oedeem, mogelijk beter getolereerd bij patienten met bijwerkingen op ACE-remmers.
• Diabetische nefropathie: irbesartan 300 mg per dag is de aanbevolen onderhoudsdosering bij hypertensieve diabetes mellitus type 2 met proteïnurie en verhoogd serumcreatinine. De behandeling dient te worden gecombineerd met optimale glykemische controle, een SGLT2-remmer (empagliflozine, dapagliflozine of canagliflozine conform recente studies) en leefstijlinterventies (zoutbeperking, gewichtsnormalisatie, rookstop).

Combinatie met SGLT2-remmers bij diabetische nierziekte

Recente grote klinische studies (CREDENCE, DAPA-CKD, EMPA-KIDNEY) hebben aangetoond dat SGLT2-remmers (canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine) de progressie van chronische nierziekte verder vertragen bij patienten die reeds een RAAS-remmer (ACE-remmer of ARB zoals irbesartan) gebruiken.

De combinatie van irbesartan met een SGLT2-remmer is inmiddels de standaard van zorg bij diabetische nefropathie met eGFR boven 20 ml/min/1,73 m2 in de meeste richtlijnen (KDIGO 2022, NHG 2024).

De NHG-standaard Diabetes mellitus type 2 beveelt bij patienten met diabetes, hypertensie en albuminurie aan: RAAS-remming (ACE-remmer of ARB) als basis, in combinatie met een SGLT2-remmer bij eGFR boven 45 ml/min/1,73 m2 en albuminurie boven 30 mg/mmol.

Optimale bloeddrukcontrole (streefwaarde 120-130/70-79 mmHg) en glykemische behandeling (HbA1c-streefwaarde individueel bepaald) zijn aanvullende pijlers van de behandeling.

Vergelijking van irbesartan met andere RAAS-remmers

Binnen de ARB-klasse zijn irbesartan, losartan, valsartan, candesartan en telmisartan de meest gebruikte middelen in Nederland. Farmacologisch zijn er enkele relevante verschillen:

• Irbesartan heeft een hogere biologische beschikbaarheid (60-80%) dan losartan (33%) en valsartan (23-39%), wat een gelijkmatiger plasmaniveau geeft.
• Specifiek voor diabetische nefropathie is irbesartan het meest uitgebreid bestudeerde ARB (IDNT, IRMA 2). Losartan heeft vergelijkbaar bewijs (RENAAL-studie). Andere ARBs zijn minder extensief bestudeerd specifiek voor deze indicatie.
• Alle ARBs zijn equivalent qua antihypertensieve werking bij vergelijkbare doses; keuze is gebaseerd op indicatie, bijwerkingenprofiel, interactieprofiel, vergoedingsstatus en persoonlijke voorkeur.

Bloeddrukstreefwaarden bij hypertensie en diabetische nierziekte

De behandeldoelen voor bloeddruk zijn bij verschillende patiëntgroepen verschillend geformuleerd in de geldende Nederlandse en Europese richtlijnen.

Bij niet-gecompliceerde essentiële hypertensie wordt een streefbloeddruk van 120-130/70-79 mmHg nagestreefd voor de meeste patienten onder 65 jaar, conform de ESC/ESH-richtlijn 2018 en de NHG-standaard CVR (2019).

Bij patienten van 65 jaar en ouder wordt een systolische streefbloeddruk van 130-140 mmHg aanbevolen, rekening houdend met valrisico en frailty.

Bij diabetische nefropathie zijn de bloeddrukstreefwaarden strenger: de KDIGO-richtlijn 2022 en de NHG-standaard Diabetes mellitus type 2 bevelen een systolische bloeddruk onder 120 mmHg aan bij patienten met diabetes en albuminurie, indien dit zonder ernstige bijwerkingen haalbaar is.

Irbesartan heeft in klinische studies bij dergelijke lage streefbloeddrukken aanvullende nefroprotectieve werking gedemonstreerd boven het bloeddrukverlagende effect alleen.

Leefstijlinterventies als aanvulling op irbesartan bij hypertensie

Medicamenteuze behandeling van hypertensie met irbesartan is het meest effectief wanneer deze wordt gecombineerd met gerichte leefstijlinterventies. De NHG-standaard CVR en de ESC/ESH-richtlijn 2018 bevelen de volgende leefstijlmaatregelen aan als integraal onderdeel van de bloeddrukbehandeling:

• Zoutbeperking: vermindering van de dagelijkse natriumchloridinname tot minder dan 5 gram per dag (2 gram natrium) verlaagt de systolische bloeddruk met gemiddeld 5-6 mmHg bij hypertensieve patienten. Vermijd kant-en-klaarmaaltijden, vleeswaren, kaas en zoutrijke snacks; gebruik kruiden als alternatief voor keukenzout.
• Gewichtsnormalisatie: bij overgewicht of obesitas leidt gewichtsvermindering van 5-10 kg tot een bloeddrukdaling van 5-10 mmHg. Streefwaarde is een body mass index (BMI) van 18,5-24,9 kg/m2 en een buikomvang onder 80 cm bij vrouwen en onder 94 cm bij mannen.
• Lichamelijke activiteit: matige aerobe fysieke activiteit (minstens 150 minuten per week, zoals wandelen, fietsen, zwemmen) verlaagt de systolische bloeddruk met 3-7 mmHg. Weerstandstraining heeft een aanvullend maar geringer bloeddrukverlagend effect.
• Alcoholbeperking: beperking van alcoholconsumptie tot maximaal 2 eenheden per dag voor mannen en 1 eenheid per dag voor vrouwen verlaagt de bloeddruk met 3-4 mmHg.
• Rookstop: roken verhoogt de bloeddruk acuut en is een onafhankelijke cardiovasculaire risicofactor. Rookstop is de meest effectieve enkelvoudige leefstijlinterventie voor cardiovasculaire risicoreductie.
• DASH-dieet: het Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH)-dieet, rijk aan groenten, fruit, magere zuivel en volkoren granen, en arm aan verzadigde vetten en natrium, verlaagt de systolische bloeddruk met 8-14 mmHg bij hypertensieve patienten.

Leefstijlinterventies kunnen de antihypertensieve werking van irbesartan versterken en soms de noodzaak van hogere doses of aanvullende medicatie verminderen.

Bij milde hypertensie (systolisch 140-159 mmHg) kunnen leefstijlmaatregelen gedurende 3-6 maanden worden geprobeerd voor medicamenteuze behandeling wordt gestart, afhankelijk van het totale cardiovasculaire risico van de patient.

Irbesartan bij bijzondere patiëntgroepen

Patienten met hypertensie en gelijktijdige nierziekte van niet-diabetische origine: irbesartan en andere ARBs zijn ook nefroprotectief bij chronische nierziekte met proteïnurie van niet-diabetische origine (membraneuze nefropathie, IgA-nefropathie), maar het bewijs is minder robuust dan bij diabetische nefropathie.

De KDIGO-richtlijn 2022 voor chronische nierziekte beveelt RAAS-remming (ACE-remmer of ARB) aan bij alle patienten met proteïnurie boven 300 mg/dag, ongeacht de oorzaak van de nierziekte.

Patienten met hartfalen: ACE-remmers en ARBs zijn samen met bètablokkers en mineralocorticoïdreceptorantagonisten de hoekstenen van de farmacologische behandeling van hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF).

Irbesartan is als ARB effectief bij hartfalen maar heeft minder uitgebreid klinisch bewijs dan valsartan (Val-HeFT studie) of candesartan (CHARM studie) bij deze indicatie.

Bij patienten met hypertensie en gelijktijdig hartfalen is een ARB met hartfalen-specifiek bewijs (valsartan, candesartan) of een ACE-remmer de voorkeur.

Vergoeding en verkrijgbaarheid van irbesartan in Nederland

Irbesartan is in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel).

Generieke irbesartan (75 mg, 150 mg, 300 mg) is breed beschikbaar via alle KNMP-geregistreerde apotheken en is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) onder de basisverzekering (Zorgverzekeringswet).

Patienten betalen eigen risico (standaard 385 euro per jaar). Vaste combinatiepreparaten met hydrochloorthiazide (CoAprovel) zijn eveneens opgenomen in het vergoedingssysteem.

Bijwerkingen dienen te worden gemeld bij Lareb (lareb.nl). Prescriptsy biedt gestroomlijnde online consultaties voor hypertensie en diabetische nierziekte, verzorgd door BIG-geregistreerde artsen die werken conform NHG-standaarden en KNMP-richtlijnen. Na een veiligheids- en geschiktheidsbeoordeling, inclusief kalium, creatinine en bloeddrukcontrole, kan het recept worden doorgestuurd naar de apotheek van uw keuze.