Lisinopril
Lisinopril is een ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer) die wordt ingezet voor de behandeling van hypertensie, hartfalen, bescherming na een hartinfarct en diabetische nefropathie.
Het CBG heeft lisinopril geregistreerd als monotherapie en in combinatie met andere antihypertensiva.
Lisinopril beschermt nieren en hart bij diabetespatienten en verbetert de overleving na een acuut myocardinfarct bij hemodynamisch stabiele patienten.
Wilt u Lisinopril kopen zonder recept?
Via Prescriptsy kunt u Lisinopril bestellen met een online consult. Onze erkende partnerapotheken leveren originele medicijnen met discrete verzending.
Lisinopril on Prescriptsy
Lisinopril wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.
U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.
Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.
Lisinopril is een ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer) die behoort tot de hoeksteen van de moderne cardiovasculaire geneeskunde.
Het wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie, hartfalen, bescherming van het hart na een myocardinfarct en nierbescherming bij diabetes mellitus.
In Nederland is lisinopril door het CBG geregistreerd en is het een van de meest voorgeschreven cardiovasculaire geneesmiddelen, zowel als monotherapie als in combinatie met andere antihypertensiva.
Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten uitvoeren voor hypertensie en cardiovasculair risicomanagement. Meer informatie over aanverwante geneesmiddelen vindt u op onze pagina over Ramipril en Perindopril.
Werkzame stof en farmacologische classificatie van lisinopril
Lisinopril is een lysineanalogon van enalaprilaat, de actieve metaboliet van enalapril.
In tegenstelling tot de meeste andere ACE-remmers (die prodrugs zijn en in de lever worden geactiveerd), is lisinopril zelf de actieve verbinding.
Lisinopril valt in de ATC-groep C09AA03 (ACE-remmers).
Het is een hydrofiel molecuul met beperkte vetoplosselijkheid, wat bijdraagt aan het gunstige veiligheidsprofiel en de beperkte penetratie in het centrale zenuwstelsel.
In Nederland is lisinopril beschikbaar als generiek en onder de merknamen Zestril en Novatec in tabletten van 2,5; 5; 10; 20 en 40 mg.
Het is een van de oudste en best bestudeerde ACE-remmers, met jarenlange bewijs vanuit grote cardiovasculaire studies zoals ATLAS (hartfalen) en GISSI-3 (post-MI).
De biologische beschikbaarheid van lisinopril is circa 25 procent en is niet afhankelijk van voedsel. De plasma-halfwaardetijd is 12 uur bij gezonde vrijwilligers, maar verlengd bij nierfunctiestoornissen omdat lisinopril onveranderd via de nieren wordt uitgescheiden (geen levermetabolisme).
Werkingsmechanisme van lisinopril
Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) speelt een centrale rol in de regulering van de bloeddruk, het vochtvolume en de vaatweerstand.
Renine (geproduceerd in de nieren) zet angiotensinogeen (uit de lever) om in angiotensine I.
Angiotensine-converterend enzym (ACE), aanwezig op het endotheel van longcapillairen, klieft angiotensine I naar het krachtige vaatvernauwende angiotensine II.
Angiotensine II veroorzaakt vasoconstractie, stimuleert de bijnierschors tot aldosteronsecretie (wat natrium- en waterretentie en kaliumverlies geeft), en heeft directe pro-fibrotische en pro-inflammatoire effecten op hartspier en bloedvaten.
Lisinopril bindt met hoge affiniteit aan het actieve zinkcentrum van ACE en remt daarmee competitief de omzetting van angiotensine I naar angiotensine II.
Dit leidt tot: verlaging van de angiotensine II-spiegels (vasodilatatie, vermindering van aldosteronsecretie), verhoging van de bradykininespiegels (bradykinine wordt normaal door ACE afgebroken; verhoogd bradykinine draagt bij aan vasodilatatie maar ook aan de ACE-remmer-hoest), en verlaging van de noradrenaline-afgifte vanuit de sympathische zenuwuiteinden.
Het netto cardiovasculaire effect is een verlaging van de systemische vasculaire weerstand (afterload) en vermindering van de vullingsdruk (preload), waardoor het hart minder werk hoeft te verrichten.
Bij hartfalen verbetert dit de cardiac output en vermindert de congestie. Bij hypertensie verlaagt het de bloeddruk zonder reflex-tachycardie.
Het nierprotectieve effect berust op verlaging van de intraglomerulaire druk door preferentiële dilatatie van de efferente arteriole, waardoor albuminurie afneemt en de progressie van diabetische nefropathie vertraagt.
Lisinopril werkt niet bij lage renineactiviteit (aldosteron-autonome hypertensie, primair hyperaldosteronisme), en is minder effectief bij patienten van Afrikaanse origine (die gemiddeld lagere renineactiviteit hebben). In die gevallen is een diureticum of calciumantagonist effectiever als monotherapie.
Indicaties voor lisinopril in Nederland
In de Nederlandse klinische praktijk is lisinopril geindikeerd voor een breed scala van cardiovasculaire en nierprotectieve indicaties. Het NHG en de Nederlandse Cardiologische Vereniging definiëren de volgende hoofdindicaties:
Essentiële hypertensie is de meest voorkomende indicatie.
Volgens het NHG-cardiovasculair risicomanagement (CVRM) zijn ACE-remmers samen met sartanen de middelen van eerste keus bij hypertensie gepaard gaande met diabetes mellitus, proteïnurie of nierinsufficiëntie.
Bij hypertensie zonder diabetes of nierproblematiek zijn alle antihypertensieve klassen (ACE-remmers, sartanen, bètablokkers, diuretica, calciumantagonisten) gelijkwaardig als monotherapie; de keuze wordt bepaald door comorbiditeiten en individuele factoren.
Hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF) is een kernindikatie voor ACE-remmers. De ESC-richtlijn voor hartfalen (2021) adviseert ACE-remmers als hoeksteen van de medicamenteuze behandeling van HFrEF, tenzij gecontraïndiceerd.
Lisinopril vermindert de mortaliteit en het risico op ziekenhuisopname bij hartfalen. De streefonderhoudsdosis is 20-35 mg per dag bij tolerantie.
Post-myocardinfarct: lisinopril, gestart binnen 24 uur na een acuut myocardinfarct bij stabiele patienten, vermindert de mortaliteit en het risico op hartfalen na MI.
De GISSI-3 studie toonde een significant mortaliteitsvoordeel aan van lisinopril vergeleken met placebo bij MI-patienten. Behandeling dient minimaal 6 weken voortgezet te worden, bij verminderde ventrikelsfunctie langer.
Diabetische nefropathie bij type 1 diabetes: lisinopril vertraagt de progressie van microalbuminurie naar macroalbuminurie en van macroalbuminurie naar terminaal nierfalen bij type 1 diabetespatienten.
Het nierprotectieve effect is aangetoond onafhankelijk van de bloeddrukdaling. Bij type 2 diabetes met hypertensie en nefropathie zijn sartanen (ARBIs) beter bestudeerd, maar ook ACE-remmers worden toegepast.
Cardiovasculaire risicoreductie en comorbiditeiten
De waarde van lisinopril overstijgt de bloeddrukdaling alleen.
ACE-remmers hebben pleiotrope effecten op de vaatwand: ze remmen de proliferatie van gladde spiercellen, verminderen de oxidatieve stress, en hebben anti-inflammatoire eigenschappen op endotheelcellen.
Deze effecten dragen bij aan het verminderde risico op cardiovasculaire complicaties (myocardinfarct, beroerte, cardiovasculaire dood) bovenop de zuivere bloeddrukdaling.
Bij patienten met diabetes mellitus heeft lisinopril een bijzondere waarde: het verlaagt de albuminurie (een marker voor nierschade), vertraagt de progressie van chronische nierziekte en vermindert het cardiovasculaire risico.
De EUCLID-studie toonde nierprotectieve effecten aan bij type 1 diabetes, en het gebruik van ACE-remmers bij diabetische nefropathie is een standaard aanbeveling in alle internationale richtlijnen.
Bij patienten met hartfalen verbetert lisinopril niet alleen de symptomen maar vermindert ook de totale mortaliteit.
De ATLAS-studie toonde aan dat hoge doses lisinopril (32,5-35 mg/dag) superieur zijn aan lage doses (2,5-5 mg/dag) in het verminderen van het gecombineerde eindpunt van mortaliteit en ziekenhuisopname; dit ondersteunt het belang van optitreren naar de maximaal verdraagbare dosis bij hartfalen.
Bij patienten met systolische disfunctie na een myocardinfarct, lisinopril verkleint het linker ventrikel (negatieve remodellering) en verbetert de ejectiefractie. Dit draagt bij aan verbetering van de lange-termijn prognose na MI.
Geneesmiddeleninteracties van lisinopril
Lisinopril heeft een aantal klinisch relevante geneesmiddeleninteracties. Kaliumsparende diuretica (spironolacton, eplerenon, amiloride, triamtereen) en kaliumsupplementen verhogen het risico op hyperkaliemie bij combinatie met lisinopril aanzienlijk.
Bij patienten met hartfalen die zowel lisinopril als spironolacton gebruiken (een standaardduo bij HFrEF), is strikte kaliummonitoring essentieel.
NSAIDs (ibuprofen, diclofenac, naproxen, aspirine in hoge dosis) verminderen het antihypertensieve effect van lisinopril en verhogen het risico op acute nierinsufficiëntie (de combinatie van diureticum, ACE-remmer en NSAID is bekend als de "triple whammy" die het risico op acute nierinsufficiëntie sterk vergroot).
Bij patienten die lisinopril gebruiken wordt incidenteel gebruik van paracetamol als alternatief analgeticum sterk aangeraden boven regelmatig NSAID-gebruik.
Lithium: ACE-remmers verminderen de renale lithiumklaring en verhogen de lithiumspiegel, met risico op lithiumtoxiciteit. Bij combinatie met lithium is frequente lithiumspiegelcontrole vereist. Diuretica versterken dit effect verder.
Aliskiren (directe renineremmer) is gecontraïndiceerd in combinatie met lisinopril bij patienten met diabetes of nierinsufficiëntie (ONTARGET-gegevens). Sacubitril/valsartan (ARNI, bijv.
Entresto) mag niet gelijktijdig of binnen 36 uur na de laatste lisinopril-dosis worden gestart vanwege het risico op angio-oedeem.
Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland
Lisinopril is als generiek geneesmiddel opgenomen in het GVS van de Zorgverzekeringswet en wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij alle geregistreerde indicaties, subject aan het eigen risico (€385 per jaar in 2024).
Het preferentiebeleid van zorgverzekeraars kan de vergoeding beperken tot een specifiek generiek preparaat; de apotheker kan hierover informatie verstrekken.
Via Prescriptsy kunnen patienten met hypertensie, hartfalen of diabetische nefropathie een online medisch consult aanvragen bij een CBG-geregistreerde arts.
Na evaluatie kan bij een passende indicatie een recept worden uitgeschreven dat bij elke KNMP-geregistreerde apotheek in Nederland kan worden ingeleverd.
Voor cardiovasculair risicomanagement en bloeddrukmeting thuis biedt thuisarts.nl (NHG) betrouwbare voorlichting.
Bewaking en monitoring bij lisinoprilgebruik
Een goede monitoring is essentieel bij de start en het voortgezet gebruik van lisinopril.
Bij start dienen de bloeddruk, nierfunctie (creatinine, eGFR) en elektrolyten (kalium, natrium) te worden bepaald.
Na 1-2 weken dient een controle te worden verricht om de nierfunctie en kaliumspiegel te evalueren.
Bij stabiele patienten zonder complicaties volstaat daarna een jaarlijkse controle van nierfunctie en elektrolyten. Bij hartfalen, nierinsufficiëntie of gebruik van kaliumsparende middelen is frequentere monitoring aangewezen.
Bij patienten die ook diuretica (thiaziden of lisdiuretica) gebruiken, is de kans op hypotensieve eerste-dosisreactie vergroot.
Bij deze patienten kan worden overwogen de diureticum-dosis 2-3 dagen voor de start van lisinopril te verminderen of tijdelijk te stoppen, en de eerste dosis lisinopril 's avonds te geven zodat de patient eventuele orthostatische hypotensie in slaap doorstaat.
Bloeddrukcontrole een uur na de eerste dosis is zinvol bij risicogroepen.
De streef-bloeddruk bij hypertensie is conform de ESC/ESH-richtlijn (2023) en NHG-CVRM-richtlijn: onder 140/90 mmHg voor de meeste patienten, onder 130/80 mmHg bij patienten met diabetes, chronische nierziekte of hoog cardiovasculair risico, mits goed verdragen.
Bij ouderen boven 80 jaar is 140-150 mmHg systolisch een acceptabel streefgetal om het risico op vallen door hypotensie te minimaliseren.
Lisinopril in combinatietherapie en stapsgewijze behandeling
In de klinische praktijk is lisinopril-monotherapie bij ernstige hypertensie (>160/100 mmHg) of bij hoog cardiovasculair risico vaak onvoldoende om de streefbloeddruk te bereiken. Twee-geneesmiddelencombinaties zijn de standaard geworden.
De meest gebruikte en evidence-based combinaties zijn: lisinopril plus calciumantagonist (amlodipine), dit is de voorkeurscombinatie bij de meeste hypertensieve patienten in de NICE-richtlijn en NHG-richtlijn; en lisinopril plus thiazidediureticum (hydrochloorthiazide, indapamide), ook een effectieve en goedkope combinatie.
Vaste combinatietabletten (lisinopril/amlodipine of lisinopril/hydrochloorthiazide) zijn beschikbaar en verbeteren de therapietrouw.
Triple therapie (ACE-remmer + calciumantagonist + diureticum) is aangewezen bij patienten die met twee middelen de streefbloeddruk niet bereiken.
Bij hartfalen wordt lisinopril vrijwel altijd gecombineerd met een bètablokker (bisoprolol, carvedilol, metoprolol-succinaat) en een diureticum (furosemide, torasemide) als basis van de hartfalenmedicatie. Bij HFrEF met persisterende symptomen wordt toegevoegd: mineralocorticoïdantagonist (spironolacton, eplerenon) en SGLT2-remmer (empagliflozine, dapagliflozine), conform de actuele ESC-richtlijn voor hartfalen 2021. Bij patienten die ACE-remmers niet verdragen (met name vanwege hoest) is een ARB (sartaan, valsartan, candesartan) een volwaardig alternatief. Angio-oedeem: ACE-remmers kunnen angio-oedeem veroorzaken, een plotselinge zwelling van het gezicht, lippen, tong, keel of larynx. Angio-oedeem van de keel of larynx kan leiden tot verstikking en is levensbedreigend. Bij het optreden van angio-oedeem dient lisinopril onmiddellijk te worden gestopt en moet direct medische hulp worden ingeroepen (bel 112). Lisinopril is gecontraïndiceerd bij patienten met een voorgeschiedenis van angio-oedeem door een ACE-remmer of bij erfelijk angio-oedeem. Nierfunctie en hyperkaliemie: ACE-remmers kunnen de nierfunctie verslechteren, met name bij patienten met bilaterale nierslagaderstenosering (nierslagadervernauwing aan beide kanten), bij ernstig hartfalen, bij gebruik van NSAIDs of bij dehydratie. Bij start van lisinopril en na elke dosiswijziging dient de nierfunctie en kaliumspiegel te worden gecontroleerd (na 1-2 weken). Bij een stijging van creatinine met meer dan 30 procent of hyperkaliemie (kalium boven 5,5 mmol/L) dient de dosis te worden verminderd of gestaakt en moet overleg met de arts plaatsvinden. Hypotensie: bij de eerste dosis, en met name bij patienten met hoge renineniveaus (patienten die ook diuretica gebruiken, bij ernstig hartfalen, bij hyponatriëmie), kan een sterke bloeddrukdaling optreden. Start de behandeling laag gedoseerd, en instrueer de patient de eerste dosis bij voorkeur 's avonds voor het slapen te nemen. Instrueer de patient ook traag op te staan vanuit liggende of zittende positie. Zwangerschap: lisinopril en alle ACE-remmers zijn gecontraïndiceerd tijdens het tweede en derde trimester van de zwangerschap vanwege het risico op ernstige foetale en neonatale toxiciteit (nieragenesie, schedelhypoplasie, oligohydramnion, foetale dood). Bij vaststelling van zwangerschap dient de behandeling zo snel mogelijk te worden gestopt en dient een alternatief antihypertensivum te worden gestart. Raadpleeg direct de arts. Kaliumsparende diuretica en ACE-remmers: combinatie van lisinopril met kaliumsparende diuretica (spironolacton, eplerenon, triamtereen, amiloride) of kaliumsupplementen verhoogt het risico op levensbedreigende hyperkaliemie. Deze combinatie dient alleen onder strikte monitoring van de kaliumspiegel te worden gebruikt. Gelijktijdig gebruik met NSAIDs: niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAIDs zoals ibuprofen, diclofenac, naproxen) verminderen het antihypertensieve effect van lisinopril en verhogen het risico op nierinsufficiëntie bij gelijktijdig gebruik. Zo nodig incidenteel paracetamol als alternatief pijnstiller gebruiken. Bij acute overdosering of onbedoelde inname: contact opnemen met het Vergiftigingen Informatie Centrum via 0800-0099 of in spoedeisende gevallen 112 bellen. Amlodipine Amlodipine is een calciumkanaalblokker van de dihydropyridine-klasse die wordt voorgeschreven voor de behandeling van hypertensie (hoge bloeddruk) en stabiele angina pect Bisoprolol Bisoprolol is een selectieve bèta-1-receptorblokker die de hartfrequentie verlaagt, de bloeddruk vermindert en de zuurstofbehoefte van het hart verlaagt. In Nederland voo Candesartan Candesartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB) die de bloeddruk verlaagt door de vaatvernauwende werking van angiotensine II te blokkeren. In Nederland wordt he Enalapril Enalapril is een ACE-remmer (angiotensineconverterend-enzymremmer) die wordt voorgeschreven voor hypertensie, chronisch hartfalen en asymptomatische linkerventrikel-disfu Furosemide Furosemide is een lisdiureticum dat de natriumchloridereabsorptie in de lis van Henle remt via blokkade van het NKCC2-transporter. Het is geregistreerd door het CBG voor Hydrochloorthiazide Hydrochloorthiazide is een thiazidediureticum dat de natriumterugresorptie in de nieren remt, waardoor de bloeddruk daalt en overtollig vocht wordt uitgescheiden. Het wor Indapamide Indapamide is een thiazide-gerelateerd diureticum dat de bloeddruk verlaagt door verminderde natriumreabsorptie in de distale niertubulus en directe vaatverwijdende werki Irbesartan Irbesartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB) die de bloeddruk verlaagt door blokkade van de AT1-receptor. Het CBG heeft irbesartan geregistreerd voor de behandMedische informatie
{"storage": "Bewaren beneden 25°C. Beschermen tegen vocht. Buiten bereik van kinderen.", "mechanism": "Lisinopril remt selectief het angiotensine-converterend enzym (ACE), dat verantwoordelijk is voor de omzetting van angiotensine I naar het vaatvernauwende angiotensine II en voor de afbraak van bradykinine. Door remming van ACE daalt de angiotensine II-spiegel, wat leidt tot: vasodilatatie (verwijding van bloedvaten), verlaging van de aldosteronsecretie (minder natrium- en waterretentie), verlaging van de noradrenaline-afgifte vanuit sympathische zenuwuiteinden, en stijging van de bradykininespiegels (bijdragend aan vasodilatatie en mogelijk aan hoest als bijwerking). Het gecombineerde effect is een verlaging van de systemische vasculaire weerstand en de bloeddruk, vermindering van de cardiac afterload en preload, en beschermende effecten op nieren door verlaging van de glomerulaire druk.", "drug_class": "ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer)", "monitoring": ["Bloeddruk meten voor en na start, na elke dosiswijziging", "Nierfunctie (creatinine, eGFR) en elektrolyten (kalium, natrium) voor start en 1-2 weken na start of dosiswijziging", "Bij hartfalen: nauwgezette monitoring van nierfunctie en kalium", "Regelmatige kaliumcontrole bij gebruik met kaliumsparende diuretica", "Leukocyten bij auto-immuunziekten of nierinsufficiëntie (zeldzame leukopenie)", "Hemoglobine bij chronisch gebruik (ACE-remmers kunnen anemie veroorzaken via erytropoïetineremming)"], "indications": ["Essentiële hypertensie (hoge bloeddruk) als monotherapie of in combinatie", "Symptomatisch hartfalen als aanvulling op diuretica en eventueel digoxine", "Acute fase na myocardinfarct bij hemodynamisch stabiele patienten binnen 24 uur", "Diabetische nefropathie bij type 1 diabetes met microalbuminurie", "Nierbescherming bij type 2 diabetes met hypertensie en beginnende nefropathie"], "dosage_range": "Hypertensie: 10-40 mg eenmaal daags; hartfalen: start 2,5-5 mg, optitreren naar 20-35 mg eenmaal daags; post-MI: start 2,5-5 mg binnen 24 uur, optitreren naar 10 mg eenmaal daags; diabetische nefropathie: 10-20 mg eenmaal daags", "administration": "Eenmaal daags innemen, voedsel heeft geen invloed op absorptie. Tabletten kunnen heel worden ingeslikt of in water worden opgelost. Consistente inname op hetzelfde tijdstip per dag.", "dutch_guidelines": "CBG-geregistreerd; NHG-standaard Cardiovasculair risicomanagement: ACE-remmers eerstekeus bij hypertensie en diabetes; ESC/ESH richtlijn hartfalen: ACE-remmers als basis; KNMP-G-standaard voor interactiecontrole; Lareb bewaakt ACE-remmer-gerelateerde angio-oedeem en hoest meldingen", "active_ingredient": "Lisinopril", "contraindications": ["Overgevoeligheid voor lisinopril, andere ACE-remmers of een van de hulpstoffen", "Voorgeschiedenis van angio-oedeem door ACE-remmer of erfelijk angio-oedeem", "Gelijktijdig gebruik met aliskiren bij patienten met diabetes of nierinsufficiëntie", "Gelijktijdig gebruik met sacubitril/valsartan (ARNI) - interval van 36 uur vereist", "Zwangerschap (tweede en derde trimester - teratogeen)", "Ernstige bilaterale nierslagadervernauwing of unilateraal bij solitaire nier"], "pregnancy_category": "Categorie D (tweede en derde trimester); ACE-remmers zijn teratogeen bij gebruik in het tweede en derde trimester - nieragenesie, schedelhypoplasie, oligohydramnion; staken bij vaststelling van zwangerschap; eerste trimester relatief gecontraïndiceerd"}Dosering
Lisinopril is beschikbaar als tabletten van 2,5; 5; 10; 20 en 40 mg. De dosering is sterk afhankelijk van de indicatie.
Bij hypertensie (hoge bloeddruk): de aanbevolen startdosis is 10 mg eenmaal daags. Bij patienten die ook diuretica gebruiken of bij ernstige hypertensie, is de startdosis 5 mg om het risico op een eerste-dosis-hypotensie te minimaliseren. De onderhoudsdosis is gewoonlijk 20-40 mg eenmaal daags. De maximale dagdosis is 80 mg, hoewel dit zelden nodig is. Bloeddrukeffect treedt op binnen 1-3 uur na inname, met maximaal effect na 6-8 uur. Bij onvoldoende respons na 2-4 weken kan de dosis worden verhoogd.
Bij hartfalen: start met 2,5-5 mg eenmaal daags, mits systolische bloeddruk boven 90 mmHg en er geen ernstige nierfunctiestoornissen bestaan (serumcreatinine onder 220 micromol/L). Dosis ophogen met stappen van 10 mg met tussenpozen van 2 weken of langer, op geleide van symptomen en nierfunctie. De streefonderhoudsdosis is 20-35 mg eenmaal daags conform de ESC-hartfalenrichtlijn. Bij elke dosisverhoging bij hartfalen dient de bloeddruk, nierfunctie en kaliumspiegel te worden gecontroleerd.
Bij acuut myocardinfarct: starten met 5 mg eenmaal daags binnen 24 uur na het infarct (bij systolische bloeddruk boven 100 mmHg). Na 24 uur 5 mg eenmaal daags, na 48 uur 10 mg eenmaal daags. Onderhoudsdosis 10 mg eenmaal daags gedurende minimaal 6 weken, bij hartfalen of ernstig gestoorde ventrikulaire functie langer. Bij lage systolische bloeddruk (90-120 mmHg) starten met 2,5 mg.
Bij diabetische nefropathie: de aanbevolen dosis is 10-20 mg eenmaal daags, ook als de bloeddruk normaal is. Nierprotectief effect is onafhankelijk van de bloeddrukverlaging. Regelmatige controle van nierfunctie en microalbuminurie is onderdeel van de behandelevaluatie.
Nierfunctiestoornissen: bij een creatinineklaring (eGFR) van 30-80 ml/min is de startdosis 5-10 mg/dag. Bij eGFR 10-30 ml/min is de startdosis 2,5-5 mg/dag. Bij patienten met hemodialyse is de startdosis 2,5 mg/dag; lisinopril is dialyseerbaar. Bij ernstige nierfunctiestoornissen dient de dosering individueel te worden aangepast op basis van bloeddruk en nierfunctie.
Ouderen: een startdosis van 2,5-5 mg is aanbevolen. Ouderen zijn gevoeliger voor hypotensieve effecten, met name bij gelijktijdig gebruik van diuretica.
Innametijdstip: lisinopril kan op elk tijdstip van de dag worden ingenomen, ongeacht de maaltijd. Consistentie is van belang voor stabiele bloedspiegels.Bijwerkingen en waarschuwingen
Lisinopril heeft een over het algemeen goed verdragen bijwerkingenprofiel. De meest bekende en karakteristieke bijwerking is droge hoest.
Zeer vaak (meer dan 1 op de 10 gebruikers):
Droge, aanhoudende hoest is de meest frequent gemelde bijwerking van ACE-remmers, inclusief lisinopril. De hoest treedt op door ophoping van bradykinine in de luchtweg-mucosa vanwege de verlaagde ACE-activiteit. De hoest is prikkelend van aard, niet-productief en treedt zowel overdag als 's nachts op. Prevalentie bij ACE-remmer-gebruik ligt tussen 5 en 20 procent, met een hogere incidentie bij vrouwen en patienten van Aziatische origine. De hoest verdwijnt gewoonlijk binnen 1-4 weken na staken van lisinopril. In geval van intolerantie voor hoest is substitutie door een angiotensine-II-receptorantagonist (ARBI, ook wel sartaan) een goede optie.
Vaak (1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers):
Duizeligheid en licht in het hoofd, met name bij opstaan (orthostatische hypotensie), treden met name op bij de startdosis en bij patienten die ook diuretica gebruiken. Hoofdpijn is een frequent gemelde bijwerking. Vermoeidheid kan optreden, met name in de beginfase van de behandeling. Hyperkaliemie (verhoogde kaliumspiegel) kan optreden, met name bij patienten met nierfunctiestoornissen of bij combinatie met kaliumsparende diuretica of kaliumsupplementen. Nierinsufficiëntie of verergering van bestaande nierfunctiestoornissen kan optreden, met name bij bilaterale nierslagadervernauwing of bij ernstige hartfalen.
Soms (1 op de 100 tot 1 op de 1000 gebruikers):
Angio-oedeem (zwelling van gezicht, lippen, tong, keel) is een zeldzame maar potentieel levensbedreigende bijwerking van ACE-remmers. Angio-oedeem kan optreden bij de eerste dosis, maar ook na maanden tot jaren gebruik. Zwelling van de tong of keel kan leiden tot luchtwegobstructie; dit is een medische noodtoestand die onmiddellijke actie vereist (stop ACE-remmer, bel 112). Huiduitslag en pruritus (jeuk). Gastro-intestinale klachten zoals misselijkheid, diarree en buikpijn. Dysgeusie (smaakverandering) is beschreven, met name metallische smaak.
Zelden (minder dan 1 op de 1000 gebruikers):
Ernstige allergische reacties inclusief anafylaxie. Leukopenie en agranulocytose zijn zeldzame hematologische bijwerkingen, met name bij patienten met auto-immuunziekte of collagenose. Hepatitis en cholestatische geelzucht zijn incidenteel beschreven. Hyponatriëmie (verlaagde natriumspiegel), met name bij ouderen en bij gelijktijdig diureticagebruik. Impotentie is incidenteel gemeld.
Meld bijwerkingen bij Lareb (lareb.nl). Het Lareb-centrum heeft een specifiek bewakingsprogramma voor ACE-remmer-gerelateerde bijwerkingen, waaronder angio-oedeem, hoest en nierproblematiek.Vergelijk vergelijkbare medicijnen
Behandelcategorieën
Vergelijk ook deze medicijnen
Verder verkennen