Lyrica

Lyrica on Prescriptsy

Lyrica wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Lyrica is de merknaam voor pregabaline, een gabapentinoïde dat werkzaam is via binding aan de alfa-2-delta-subeenheid van spanningsafhankelijke calciumkanalen in het centrale en perifere zenuwstelsel.

Het middel vermindert de overmatige afgifte van exciterende neurotransmitters bij hyperactieve neuronen en heeft daarmee zowel een analgetisch als een anxiolytisch en anti-epileptisch werkingsmechanisme.

Het CBG heeft Lyrica geregistreerd voor drie indicaties: perifere en centrale neuropathische pijn, partiële epileptische aanvallen als aanvullende behandeling, en gegeneraliseerde angststoornis (GAS) bij volwassenen.

Lyrica behoort in Nederland tot de meest voorgeschreven geneesmiddelen in zijn klasse.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten uitvoeren voor neuropathische pijn en chronische pijnaandoeningen. Meer informatie over gerelateerde middelen vindt u op onze pagina over Gabapentine en Amitriptyline.

Werkzame stof en farmacologische classificatie van pregabaline

Pregabaline (chemische naam: (S)-3-(aminomethyl)-5-methylhexaanzuur) is een analoog van het remmende neurotransmitter gamma-aminoboterzuur (GABA). Ondanks de structurele overeenkomst heeft pregabaline geen directe werking op GABA-A- of GABA-B-receptoren.

Het werkingsmechanisme berust op hoge-affiniteitsbinding aan de alfa-2-delta-subeenheid van spanningsafhankelijke calciumkanalen in neuronen van het centrale zenuwstelsel en het ruggemerg.

Deze subeenheid fungeert als een regulatorisch eiwit van calciumkanalen en is overgeëxprimeerd in hyperactieve nociceptieve neuronen bij neuropathische pijn en in epileptisch actief weefsel.

Door binding aan alfa-2-delta vermindert pregabaline de calciuminstroom in de presynaptische terminal en daarmee de vrijgifte van exciterende neurotransmitters zoals glutamaat, substance P, CGRP en noradrenaline.

Dit leidt tot demping van de overmatige neuronale activiteit die de basis vormt van neuropathische pijn, epileptische aanvallen en pathologische angst.

De ATC-code van pregabaline is N03AX16. Het is volledig structureel gerelateerd aan gabapentine maar heeft een betere en meer lineaire orale biologische beschikbaarheid (90% versus 60% voor gabapentine) en een kortere titratiefase.

Geregistreerde indicaties en klinische toepassingen

Neuropathische pijn

Neuropathische pijn is pijn die wordt veroorzaakt door schade of dysfunctie van het zenuwstelsel zelf, in tegenstelling tot nociceptieve pijn die wordt veroorzaakt door weefselschade.

Pregabaline is werkzaam bij perifere neuropathische pijn zoals diabetische polyneuropathie en post-herpetische neuralgie, en bij centrale neuropathische pijn zoals pijn na ruggenmergletsel.

In meerdere gerandomiseerde klinische studies werd een significante reductie van de pijnscores bereikt met pregabaline 150-600 mg per dag vergeleken met placebo.

Het NHG positioneert pregabaline als tweedelijnsoptie na tricyclische antidepressiva (amitriptyline) bij neuropathische pijn, gezien het gunstige bewijs van werkzaamheid en de bekende bijwerkingen.

Epilepsie

Pregabaline is geregistreerd als aanvullende behandeling (add-on therapie) bij partiële epileptische aanvallen met of zonder secundaire generalisatie bij volwassenen. Het wordt voorgeschreven wanneer bestaande anti-epileptica onvoldoende werkzaam zijn.

In klinische studies werd een reductie van aanvalsfrequentie van 50% of meer bereikt bij circa 30-40% van de patienten die werden behandeld met pregabaline als aanvulling op hun bestaande medicatie.

Gegeneraliseerde angststoornis

Pregabaline is in Europa goedgekeurd voor de behandeling van gegeneraliseerde angststoornis (GAS) bij volwassenen. De werkzaamheid is aangetoond in meerdere gerandomiseerde studies.

Een opmerkelijk kenmerk van pregabaline bij GAS is de snelle intrede van het anxiolytische effect (binnen een week), in tegenstelling tot SSRI's en SNRI's die meerdere weken nodig hebben.

Dit maakt pregabaline interessant als aanvullende acute behandeling of als eerste keus bij patienten die niet adequaat reageren op eerstelijnsbehandeling.

Dosering en gebruikswijze in de Nederlandse praktijk

Neuropathische pijn en GAS

De startdosis is 75 mg tweemaal daags (150 mg/dag) of 50 mg driemaal daags.

Na een week kan de dosis worden verhoogd naar 150 mg tweemaal daags (300 mg/dag).

Na twee tot vier weken kan verdere titratie plaatsvinden tot maximaal 300 mg tweemaal daags (600 mg/dag) bij onvoldoende effect.

De meeste patienten reageren op 150-300 mg per dag; hogere doses geven meer bijwerkingen zonder proportionele toename van werkzaamheid.

Epilepsie

Dezelfde startdosis van 150 mg/dag, op te titreren naar 300-600 mg per dag op geleide van aanvalsfrequentie en tolerantie. De maximale dosis is 600 mg per dag in twee of drie giften.

Aanpassing bij nierfunctiestoornissen

Pregabaline wordt vrijwel uitsluitend via de nieren uitgescheiden zonder significante metabolisering. Bij eGFR 30-60 ml/min: maximale dagdosis 300 mg. Bij eGFR 15-30 ml/min: maximale dagdosis 150 mg.

Bij eGFR lager dan 15 ml/min of bij hemodialyse: maximale dagdosis 75 mg plus een supplementdosis na elke dialysesessie.

Bijwerkingen en tolerantie

De meest frequente bijwerkingen zijn duizeligheid en slaperigheid, die optreden bij meer dan 1 op de 10 gebruikers.

Deze bijwerkingen zijn dosisafhankelijk en nemen gewoonlijk af bij voortgezet gebruik.

Gewichtstoename treedt op bij circa 10% van de patienten bij langdurig gebruik en is klinisch relevant bij patienten met overgewicht of diabetes mellitus.

Perifeer oedeem (zwelling van handen en voeten) is gemeld bij circa 6% van de patienten.

Een bijzondere aandacht verdient het misbruik- en afhankelijkheidspotentieel van pregabaline. Lareb heeft meerdere meldingen ontvangen van pregabaline-afhankelijkheid en ernstige onthoudingsverschijnselen bij abrupt staken.

Mede op basis hiervan is pregabaline in 2017 in Nederland op lijst I van de Opiumwet geplaatst.

Artsen dienen bij het voorschrijven van Lyrica rekening te houden met het misbruikpotentieel, met name bij patienten met een voorgeschiedenis van middelenmisbruik.

Misbruikpotentieel en Opiumwet

Pregabaline (Lyrica) staat in Nederland op lijst I van de Opiumwet (aangewezen per 2017).

Dit betekent dat het uitsluitend op T-recept verkrijgbaar is en dat voor herhalingsrecepten strengere regels gelden dan voor gewone UR-geneesmiddelen.

De beslissing om pregabaline op de Opiumwet te plaatsen was gebaseerd op Europees en nationaal signaal van misbruik, afhankelijkheid en ernstige onthoudingsverschijnselen, met name bij patienten met een voorgeschiedenis van middelengebruik.

IGJ houdt toezicht op het voorschrijven van pregabaline en adviseert artsen om bij elke herhaling de noodzaak van voortzetting te evalueren.

Geneesmiddeleninteracties

CNS-depressiva

Combinatie van pregabaline met alcohol, opiaten, benzodiazepinen of andere CNS-depressiva verhoogt het risico op sedatie, ademhalingsdepressie en cognitieve stoornissen.

Bij combinatie met opiaten dient extra voorzichtigheid te worden betracht; in de literatuur zijn gevallen van fatale ademhalingsdepressie beschreven bij combinatie van pregabaline met oxycodon of morfine bij kwetsbare patienten.

Thiazolidinedionen

Combinatie met thiazolidinedionen (pioglitazon, rosiglitazon) vergroot het risico op oedeem en gewichtstoename en kan hartfalen verergeren. Wees extra voorzichtig bij patienten die tegelijkertijd pregabaline en een thiazolidinedion gebruiken.

Gebruik in bijzondere situaties

Zwangerschap en lactatie

Er zijn onvoldoende klinische gegevens over het gebruik van pregabaline tijdens de zwangerschap. Dierstudies hebben reproductietoxiciteit aangetoond.

Pregabaline dient tijdens de zwangerschap niet te worden gebruikt tenzij dit absoluut noodzakelijk is. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd wordt effectieve anticonceptie aangeraden.

Het is onbekend of pregabaline in de moedermelk overgaat; borstvoeding wordt afgeraden.

Ouderen

Oudere patienten met een verminderde nierfunctie hebben een verhoogde blootstelling aan pregabaline. Dosisaanpassing op basis van de eGFR is noodzakelijk. Oudere patienten zijn ook gevoeliger voor de sederende en duizeligheid-veroorzakende effecten, wat het valrisico verhoogt.

Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland

Lyrica als merkmedicijn en generieke pregabaline vallen onder de basisverzekering (Zvw) bij de geregistreerde indicaties.

Patienten dienen rekening te houden met het eigen risico van 385 euro per jaar. Generieke pregabaline is aanzienlijk goedkoper dan het merkmedicijn Lyrica.

De apotheker kan desgewenst generieke pregabaline afleveren tenzij de arts uitdrukkelijk heeft aangegeven dat Lyrica als merk noodzakelijk is.

Praktische adviezen voor patienten

• Neem Lyrica op vaste tijdstippen in, het liefst op dezelfde tijden elke dag, met of zonder voedsel.
• Stop nooit abrupt met Lyrica zonder overleg met de arts; afbouw over meerdere weken is noodzakelijk om onthoudingsverschijnselen te voorkomen.
• Rij niet en bedien geen machines totdat u weet hoe Lyrica u beïnvloedt; duizeligheid en slaperigheid zijn de meest voorkomende bijwerkingen.
• Neem geen alcohol tijdens gebruik van Lyrica; dit versterkt de sederende werking.
• Informeer uw arts bij gewichtstoename of zwelling van handen of voeten.
• Informeer uw arts direct bij optreden van suïcidale gedachten of stemmingsveranderingen.
• Meld bijwerkingen bij Lareb via lareb.nl.

Wetenschappelijke bronnen en richtlijnen

• CBG-SmPC pregabaline/Lyrica, cbg-meb.nl
• NHG-standaard Pijn, nhg.org
• KNMP Farmacotherapeutisch Kompas pregabaline, knmp.nl
• Lareb bijwerkingenrapportages pregabaline, afhankelijkheid en onthoudingsverschijnselen, lareb.nl
• IGJ-circulaire Opiumwet pregabaline 2017
• Dworkin RH et al. Pregabalin for the treatment of postherpetic neuralgia. Neurology. 2003;60(8):1274-83
• Feltner DE et al. A randomized, double-blind study of pregabalin in patients with generalized anxiety disorder. J Clin Psychopharmacol. 2003;23:240-249

Fibromyalgie en overige toepassingen

Hoewel pregabaline in de Europese Unie niet is geregistreerd voor fibromyalgie, is het in de Verenigde Staten door de FDA goedgekeurd voor deze indicatie en wordt het in de Nederlandse klinische praktijk soms off-label voorgeschreven bij fibromyalgie.

Fibromyalgie is een chronisch pijnsyndroom gekenmerkt door wijdverspreide musculoskeletale pijn, vermoeidheid, slaapstoornissen en cognitieve klachten.

De pathofysiologie berust deels op centrale sensitisatie, waarbij dezelfde neuronale hyperactiviteit optreedt als bij neuropathische pijn.

Pregabaline vermindert de centrale sensitisatie door modulatie van de alfa-2-delta-subeenheid en kan bij fibromyalgie leiden tot vermindering van pijn en verbetering van slaapkwaliteit en vermoeidheid.

De NVVP (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie) en de NHG hebben pregabaline bij fibromyalgie niet opgenomen als standaardbehandeling; multidisciplinaire pijnaanpak (beweging, cognitieve gedragstherapie, slaaphygiëne) is de eerst aangewezen behandeling.

Vergelijking met gabapentine

Pregabaline en gabapentine hebben hetzelfde werkingsmechanisme (alfa-2-delta-subeenheid-binding) maar verschillen in farmacokinetiek.

Gabapentine heeft een niet-lineaire absorptie via een verzadigbaar transportsysteem in de darm, waardoor hogere doses een relatief lagere biologische beschikbaarheid hebben (variabel, gemiddeld 60%).

Pregabaline heeft een lineaire absorptie via hetzelfde transportsysteem maar met hogere capaciteit, met een biologische beschikbaarheid van circa 90% die constant blijft over het doseringsinterval.

Dit leidt tot beter voorspelbare plasmaconcentraties bij pregabaline en een kortere titratiefase.

In de klinische praktijk heeft pregabaline daarmee een voordeel bij patienten die snel behandeld moeten worden of bij wie de respons op gabapentine onvoldoende voorspelbaar was.

Psychische effecten en kwaliteit van leven

Pregabaline heeft naast de analgetische werking ook een anxiolytisch en slaapverbeterend effect.

Bij patienten met neuropathische pijn verbetert pregabaline niet alleen de pijnscores maar ook slaapkwaliteit, angstklachten en algehele kwaliteit van leven.

Dit maakt het middel bijzonder waardevol bij patienten bij wie neuropathische pijn samengaat met slaapstoornissen en angstklachten, een frequent voorkomende comorbiditeit.

De KNMP-richtlijn en het Farmacotherapeutisch Kompas vermelden het anxiolytisch effect als aanvullend voordeel bij de indicatie neuropathische pijn, naast de geregistreerde indicatie GAS.

Evaluatie van de behandeling

De werkzaamheid van pregabaline bij neuropathische pijn dient te worden beoordeeld na twee tot vier weken bij de optimale dosis.

Bij onvoldoende effect na vier weken bij de maximale getolereerde dosis dient behandeling te worden gestopt of te worden aangepast.

Het NHG adviseert de effectiviteit te evalueren aan de hand van pijnscores (VAS of NRS) en het dagelijks functioneren.

Bij onvoldoende respons op pregabaline kan overschakeling naar gabapentine, duloxetine, amitriptyline of een combinatietherapie worden overwogen in overleg met de behandelend arts of pijnspecialist.