Ramipril
Ramipril is een langwerkende ACE-remmer die wordt gebruikt bij hypertensie, hartfalen, na een hartinfarct en voor cardiovasculaire preventie.
Het middel is een prodrug die in de lever wordt omgezet in het actieve metaboliet ramiprilaat.
Ramipril heeft het grootste bewijs voor cardiovasculaire risicoreductie dankzij de HOPE-studie.
In Nederland is ramipril CBG-geregistreerd en beschikbaar als capsules en tabletten van 1,25 mg, 2,5 mg, 5 mg en 10 mg.
Wilt u Ramipril kopen zonder recept?
Via Prescriptsy kunt u Ramipril bestellen met een online consult. Onze erkende partnerapotheken leveren originele medicijnen met discrete verzending.
Ramipril on Prescriptsy
Ramipril wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.
U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.
Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.
Ramipril is een langwerkende ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer) die op grote schaal wordt gebruikt bij arteriële hypertensie, hartfalen, na acuut myocardinfarct en voor cardiovasculaire preventie bij patienten met verhoogd risico.
Als prodrug wordt ramipril na orale inname in de lever omgezet in het actieve metaboliet ramiprilaat, dat verantwoordelijk is voor het therapeutische effect.
Ramipril heeft binnen de klasse van ACE-remmers een uniek sterke evidence-base voor cardiovasculaire risicoreductie dankzij de HOPE-studie (Heart Outcomes Prevention Evaluation).
In Nederland is ramipril door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) geregistreerd en beschikbaar als capsules en tabletten van 1,25 mg, 2,5 mg, 5 mg en 10 mg.
Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten aanbieden voor hart- en vaatziekten. Meer informatie over verwante geneesmiddelen vindt u op onze pagina's over Perindopril en Lisinopril.
Werkzame stof en farmacologische eigenschappen van ramipril
Ramipril is chemisch een derivaat van alanine en proline met een cyclopentaan-fused bicyclic structuur. De ATC-code is C09AA05.
Ramipril heeft zelf slechts minimale ACE-remmende activiteit: het is een prodrug (ethylester) die na orale absorptie in de lever door esterasen wordt gehydrolyseerd tot ramiprilaat, het actieve diacidmetaboliet.
Deze bioactivatie is essentieel voor de werking. De orale biologische beschikbaarheid van ramipril is ongeveer 50-60 procent. De piekplasmaconcentratie van ramiprilaat wordt bereikt na 2-4 uur.
De effectieve halfwaardetijd voor farmacodynamische ACE-remming bedraagt 13-17 uur, wat eenmaal daagse dosering mogelijk maakt bij de meeste indicaties.
Ramiprilaat is een krachtige, selectieve en competitieve remmer van het angiotensine-converterend enzym (ACE, ook bekend als kininase II).
Het enzym katalyseert twee belangrijke reacties: de conversie van angiotensine I naar angiotensine II (een krachtige vasoconstrictor en stimulator van aldosteronsecretie) en de afbraak van bradykinine (een vasodilaterend peptide).
Door ACE-remming daalt de angiotensine II-concentratie en stijgt de bradykinineconcentratie.
Dit leidt tot arteriële vasodilatatie, verminderde perifere weerstand, bloeddrukdaling, vermindering van cardiale afterload, verminderde aldosteron-gemedieerde natrium- en waterretentie, en neurohumorale modulatie.
Ramiprilaat heeft een relatief hoge weefselpenetratie en remt ACE niet alleen in plasma, maar ook in vaatwand, hart en nier.
Deze weefselcompartimentwerking draagt bij aan de gunstige effecten op endotheelfunctie, vasculaire remodellering en cardiorenale bescherming, onafhankelijk van bloeddrukverlaging.
Indicaties en klinische toepassingen in Nederland
Ramipril is geregistreerd voor meerdere cardiovasculaire indicaties die door het CBG zijn goedgekeurd en aansluiten bij de NHG-richtlijnen.
Arteriële hypertensie
Bij hypertensie is ramipril een eerstelijns of tweedelijnsbehandeling. Het middel verlaagt de bloeddruk effectief door vermindering van de perifere weerstand via ACE-remming, zonder reflextachycardie.
Ramipril is bijzonder geschikt voor hypertensieve patienten met diabetes mellitus, microalbuminurie, chronische nierziekte of linker ventrikel hypertrofie, waarbij ACE-remmers de voorkeur hebben boven andere antihypertensiva vanwege additionele orgaanbescherming.
Voor patienten van Afrikaans-Caribische origine is de antihypertensieve werking van ramipril als monotherapie doorgaans minder uitgesproken dan bij Europese patienten; combinatie met een calciumantagonist of diureticum is dan geïndiceerd.
Symptomatisch hartfalen
Bij hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF) vormen ACE-remmers de hoeksteen van de medicamenteuze behandeling samen met bètablokkers, mineralocorticoïdreceptor-antagonisten, SGLT2-remmers en diuretica.
Ramipril remt de neurohumorale activering door het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS), vermindert de afterload en preload, verbetert de cardiale remodellering en verlaagt de mortaliteit.
De NHG-standaard Hartfalen beveelt ACE-remmers als eerste keus aan bij alle patienten met HFrEF, tenzij er contra-indicaties zijn.
Preventie van cardiovasculaire events: HOPE-indicatie
De HOPE-studie (Heart Outcomes Prevention Evaluation, 2000) was een baanbrekend onderzoek dat aantoonde dat ramipril 10 mg eenmaal daags bij 9541 patienten met verhoogd cardiovasculair risico (leeftijd 55 jaar of ouder, manifeste atherotrombotische ziekte of diabetes met ten minste één extra risicofactor) het risico op de primaire samengestelde eindpunt (cardiovasculaire sterfte, niet-fataal myocardinfarct, CVA) met 22 procent verminderde over een gemiddelde follow-up van 4,5 jaar ten opzichte van placebo.
Dit effect was onafhankelijk van bloeddrukverlaging en werd toegeschreven aan weefsel-ACE-remming, verbetering van endotheelfunctie, remming van atherosclerose, en anti-inflammatoire effecten.
De HOPE-studie maakte ramipril tot een van de meest voorgeschreven ACE-remmers wereldwijd voor cardiovasculaire preventie.
Na acuut myocardinfarct
De AIRE-studie (Acute Infarction Ramipril Efficacy, 1993) toonde aan dat ramipril bij patienten met acuut myocardinfarct en klinische hartfalen de 30-maanden mortaliteit met 27 procent verlaagde.
Ramipril wordt daarom aanbevolen bij alle patienten na acuut myocardinfarct met ejectiefractie minder dan 40 procent of met klinisch hartfalen, startend 48 uur tot 5 dagen na het infarct.
Diabetische en niet-diabetische nefropathie
Bij chronische nierziekte met proteïnurie (zowel bij diabetes mellitus als bij niet-diabetische oorzaken) vermindert ramipril de proteïnurie en vertraagt de progressie naar eindstadium nierfalen.
Dit effect is groter dan verwacht op basis van bloeddrukverlaging alleen en wordt toegeschreven aan vermindering van glomerulaire hyperfiltratie en remming van angiotensine II-gemedieerde glomerulaire beschadiging.
Farmacodynamiek en werkingsmechanisme van ACE-remming
Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) is een hormonaal regulatiesysteem dat de bloeddruk, het vochtvolume en de elektrolytenbalans reguleert.
Renine wordt afgescheiden door de juxtaglomerulaire cellen van de nier in respons op renale hypoperfusie, verminderde natriumaanvoer en sympathische stimulatie.
Renine splitst angiotensinogeen (een alfa-2-globuline uit de lever) in angiotensine I, een inactief decapeptide.
Angiotensine I wordt vervolgens door ACE, voornamelijk gelokaliseerd in het longendotheel en vaatwand, omgezet in angiotensine II, een krachtig octapeptide met vasoconstrictieve, aldosteron-stimulerende, sympathicoaktiverende en proliferatie-inducerende effecten.
Angiotensine II bindt aan twee receptoren: AT1 (verantwoordelijk voor de meeste klassieke effecten: vasoconstrictie, aldosteronsecretie, natriumretentie, sympathicusactivatie, hypertrofie en fibrose) en AT2 (vasodilaterend, anti-proliferatief).
ACE-remmers verminderen de AT1-gemedieerde effecten door de angiotensine II-productie te reduceren. Daarnaast remmen ze de afbraak van bradykinine, een vasodilaterend peptide dat NO- en prostaglandineproductie stimuleert.
De verhoogde bradykinine is verantwoordelijk voor zowel de gunstige vasodilaterende effecten als de bijwerkingen (droge hoest, angio-oedeem).
Het nettoresultaat van ACE-remming is: arteriële en veneuze vasodilatatie, bloeddrukverlaging, verminderde cardiale afterload en preload, verminderde aldosteron-gemedieerde natrium- en waterretentie (met mild diuretisch effect), verbetering van de endotheelfunctie, remming van vasculaire gladde spierproliferatie, en cardiorenale bescherming onafhankelijk van bloeddrukverlaging.
Verschillen tussen ramipril en andere ACE-remmers
Binnen de klasse van ACE-remmers bestaan verschillen in farmacokinetiek en weefselpenetratie.
Ramipril wordt vaak tot de "weefsel-ACE-remmers" gerekend samen met perindopril, quinapril en trandolapril, in tegenstelling tot de "plasma-ACE-remmers" zoals captopril en enalapril.
De klinische relevantie van dit onderscheid is discutabel, maar ramipril heeft het sterkste bewijs voor cardiovasculaire risicoreductie bij patienten zonder hartfalen (HOPE-studie).
Ramipril heeft een langere werkingsduur dan enalapril en captopril, wat eenmaal daagse dosering mogelijk maakt.
Het bijwerkingenprofiel is vergelijkbaar met andere ACE-remmers: droge hoest, hypotensie, hyperkaliemie, stijging van serumcreatinine en angio-oedeem zijn klasse-effecten.
De keuze tussen ACE-remmers wordt in Nederland vaak bepaald door tolerantie, kosten, beschikbaarheid en arts-voorkeur.
Perindopril wordt frequent voorgeschreven bij stabiele coronaire ziekte, ramipril bij algemeen verhoogd cardiovasculair risico (HOPE-indicatie).
Dosering en doseertitratie
Ramipril dient langzaam te worden getitreerd om eerste-dosishipotensie en renale bijwerkingen te voorkomen.
Bij hypertensie wordt gestart met 2,5 mg eenmaal daags, met verhoging elke 2-4 weken tot maximaal 10 mg per dag.
Bij hartfalen start de dosering op 1,25 mg eenmaal daags met verdubbeling elke 1-2 weken tot de maximaal verdraagbare dosis, meestal 10 mg per dag.
Bij cardiovasculaire preventie wordt de HOPE-dosering van 10 mg per dag nagestreefd. Bij ouderen, nierinsufficiëntie of volumedepletie wordt gestart met 1,25 mg en zeer langzaam getitreerd.
Bijwerkingen en monitoring
De meest voorkomende bijwerking van ramipril is de droge, prikkelende hoest, een klasse-effect van ACE-remmers dat bij 5-20 procent van de Europese gebruikers optreedt.
De hoest is veroorzaakt door bradykinine-accumulatie en verdwijnt na staken. Wanneer de hoest onacceptabel is, wordt overgestapt op een angiotensineII-receptorblokker (ARB).
Andere frequente bijwerkingen zijn hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, orthostatische hypotensie en milde stijging van serumcreatinine en kalium.
Ernstige bijwerkingen zoals angio-oedeem, acuut nierfalen, ernstige hyperkaliemie, cholestatische geelzucht of hematologische afwijkingen zijn zeldzaam.
Regelmatige monitoring van bloeddruk, nierfunctie (serumcreatinine, eGFR) en serumkalium is essentieel, met name in de eerste 1-2 weken na start of dosisverhoging en bij combinatie met andere RAAS-actieve middelen, NSAID's of kaliumsparende medicatie.
Contra-indicaties en waarschuwingen
Absolute contra-indicaties zijn: overgevoeligheid voor ramipril of andere ACE-remmers, angio-oedeem in de voorgeschiedenis (hereditair, idiopathisch of na ACE-remmer/ARB), hemodynamisch relevante nierslagaderstenose, zwangerschap (tweede en derde trimester absoluut) en combinatie met aliskiren bij diabetes of nierinsufficiëntie.
Voorzichtigheid is vereist bij ernstige nierinsufficiëntie, volumedepletie, systemische lupus erythematosus, collagenose met immunosuppressiva, bilaterale nierslagaderstenose, hypertrofische cardiomyopathie of aortastenose.
Interacties met andere geneesmiddelen
Belangrijke interacties: NSAID's verminderen het antihypertensieve effect en verhogen het risico op acute nierinsufficiëntie; kaliumsparende diuretica, kaliumsupplementen en trimethoprim verhogen het risico op hyperkaliemie; lithium kan accumuleren door verminderde excretie; ciclosporine en tacrolimus verhogen het hyperkaliemierisico; insulinen en orale bloedglucoseverlagende middelen kunnen een versterkte hypoglykemie veroorzaken.
Combinatie met ARBs, aliskiren of sacubitril/valsartan (dubbelblokade) is gecontraïndiceerd bij diabetes of nierinsufficiëntie.
Ramipril en het Nederlandse zorgstelsel
Ramipril is in Nederland opgenomen in de basisverzekering (Zorgverzekeringswet) en wordt vergoed via de Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS).
Het eigen risico (€385/jaar in 2026) is van toepassing, tenzij de patient dit reeds heeft opgemaakt voor andere zorg.
Ramipril is verkrijgbaar als merkgeneesmiddel en als generieke varianten, met generiek ramipril aanzienlijk goedkoper dan het originele merk.
Het receptrecht geldt: ramipril is uitsluitend verkrijgbaar op doktersvoorschrift via een KNMP-apotheek.
Ramipril wordt voorgeschreven door huisartsen, cardiologen, internisten, nefrologen en andere specialisten. Online consulten via Prescriptsy zijn mogelijk voor herhaalrecepten bij stabiele behandeling en jaarlijkse herbeoordeling, mits er recent laboratoriumonderzoek beschikbaar is.
Veelgestelde vragen over ramipril
Hoe lang moet ik ramipril gebruiken?
Ramipril is een chronische medicatie die in het algemeen levenslang wordt gebruikt.
Bij hypertensie, hartfalen, na myocardinfarct en voor cardiovasculaire preventie is langdurige behandeling noodzakelijk om het cardiovasculair voordeel te behouden.
Het staken van ramipril zonder medisch advies kan leiden tot stijging van de bloeddruk en verlies van cardioprotectieve effecten.
Waarom krijg ik hoest van ramipril?
De droge, prikkelende hoest is een klasse-effect van alle ACE-remmers en wordt veroorzaakt door accumulatie van bradykinine in de luchtwegen.
De hoest treft ongeveer 5-20 procent van de Europese gebruikers, vaker vrouwen dan mannen. De hoest is niet gevaarlijk maar kan hinderlijk zijn.
Bij onacceptabele hoest kan overschakeling op een angiotensineII-receptorblokker (ARB) zoals losartan of valsartan worden overwogen, die ditzelfde effect zelden veroorzaken.
Kan ik alcohol drinken tijdens ramipril?
Matig alcoholgebruik is toegestaan, maar overmatig alcoholgebruik kan de bloeddrukverlagende werking versterken en leiden tot duizeligheid en orthostatische hypotensie, vooral tijdens de eerste weken van behandeling.
Vermijd excessieve alcoholconsumptie en drink bij voorkeur gematigd (maximaal 1 standaard glas per dag voor vrouwen, 1-2 voor mannen).
Mag ik NSAID's gebruiken tijdens ramipril?
NSAID's zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen verminderen de werking van ramipril en verhogen het risico op nierfunctiestoornissen, met name bij ouderen. Paracetamol is de veilige keuze als pijnstiller.
Bij noodzakelijk NSAID-gebruik (bijvoorbeeld reumatische aandoening) dient nauwgezette monitoring van nierfunctie en kalium plaats te vinden.
Moet ik ramipril 's ochtends of 's avonds innemen?
Ramipril wordt meestal 's ochtends ingenomen voor hypertensie en cardiovasculaire preventie. Bij hartfalen kan de dosis worden verdeeld over twee giften per dag.
Neem ramipril elke dag op hetzelfde tijdstip voor stabiele bloedspiegels. Bij orthostatische duizeligheid in de ochtend kan avondinname worden overwogen in overleg met de huisarts.
Wat gebeurt er als ik een dosis vergeet?
Als u vergeet een dosis in te nemen, neem deze dan zo snel mogelijk alsnog, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Neem geen dubbele dosis.
Bij frequent vergeten van doses: bespreek strategieën voor therapietrouw met uw huisarts of apotheker, zoals een pillendoos of herinneringsapp.
Conclusie en advies voor patienten
Ramipril is een bewezen, breed inzetbare ACE-remmer met een uitstekend profiel voor hypertensie, hartfalen, cardiovasculaire preventie en nefropathie.
De HOPE-studie heeft ramipril tot een van de meest voorgeschreven ACE-remmers wereldwijd gemaakt. Eenmaal daagse dosering ondersteunt therapietrouw.
De meest voorkomende bijwerking is de droge hoest, die niet gevaarlijk is maar kan aanleiding zijn om over te stappen op een ARB.
Ernstige bijwerkingen zoals angio-oedeem zijn zeldzaam maar vereisen onmiddellijke actie. Regelmatige controle van bloeddruk, nierfunctie en kalium door de huisarts is essentieel voor een veilig en effectief gebruik.
Raadpleeg altijd uw behandelend arts of KNMP-apotheker voor persoonlijk medicatieadvies.
Medische informatie
{"storage": "Bewaren beneden 25°C in oorspronkelijke verpakking, droog bewaren. Buiten bereik van kinderen.", "mechanism": "Ramipril is een prodrug die na orale absorptie in de lever door esterasen wordt gehydrolyseerd tot het actieve diacidmetaboliet ramiprilaat. Ramiprilaat is een krachtige, specifieke en langwerkende competitieve inhibitor van het angiotensine-converterend enzym (ACE, kininase II), dat angiotensine I omzet in het vaatvernauwende angiotensine II en bradykinine afbreekt. Door ACE-remming daalt de concentratie angiotensine II (vermindering van vasoconstrictie, aldosteronsecretie, en sympathische activatie) en stijgt de bradykinineconcentratie (vasodilatatie via NO, prostaglandine PGI2). Ramiprilaat heeft een relatief hoge weefselpenetratie en remt ACE zowel in plasma als in vaatwand, hart en nier, wat bijdraagt aan de gunstige effecten op vasculaire remodellering, endotheelfunctie en cardiorenale bescherming. De halfwaardetijd van ramiprilaat is 13-17 uur voor de effectieve farmacodynamische fase, wat eenmaal daagse dosering mogelijk maakt.", "drug_class": "Langwerkende ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer)", "monitoring": ["Bloeddruk voor aanvang en regelmatig", "Serumkalium en creatinine/eGFR voor aanvang, na 1-2 weken, na dosisverhoging en periodiek", "Complete bloedbeeld bij collagenose of immunosuppressiva", "Leverfunctie bij vermoeden leverziekte", "Urine-eiwit bij nefropathie"], "indications": ["Arteriële hypertensie", "Symptomatisch hartfalen", "Preventie van cardiovasculaire events bij patienten met manifeste atherotrombotische ziekte of diabetes mellitus met ten minste één cardiovasculaire risicofactor (HOPE-indicatie)", "Na acuut myocardinfarct met manifeste of subklinische hartfalen (start 48 uur tot 5 dagen na infarct)", "Diabetische en niet-diabetische nefropathie, met name met proteïnurie"], "dosage_range": "Hypertensie: 2,5-10 mg eenmaal daags; Hartfalen: 1,25-10 mg (verdeeld over 1-2 giften); Cardiovasculaire preventie (HOPE): 10 mg eenmaal daags; Na myocardinfarct: 2,5-5 mg tweemaal daags; Nefropathie: 1,25-10 mg eenmaal daags", "administration": "Orale capsules of tabletten, innemen met water, met of zonder voedsel, bij voorkeur elke dag op hetzelfde tijdstip. Titreren op geleide van bloeddruk, nierfunctie en tolerantie.", "dutch_guidelines": "CBG-geregistreerd; NHG-standaard Cardiovasculair risicomanagement: ACE-remmers als eerste keus bij hypertensie met extra cardiovasculaire risicofactoren; NHG-standaard Hartfalen: ACE-remmers als hoeksteen bij HFrEF; Farmacotherapeutisch Kompas; KNMP-richtlijnen voor nierfunctiemonitoring", "active_ingredient": "Ramipril (prodrug van ramiprilaat)", "contraindications": ["Overgevoeligheid voor ramipril, andere ACE-remmers of hulpstoffen", "Angio-oedeem in de voorgeschiedenis (hereditair, idiopathisch of na eerdere ACE-remmer/ARB)", "Hemodynamisch relevante nierslagaderstenose (bilateraal of eenzijdig bij één functionerende nier)", "Combinatie met aliskiren bij patienten met diabetes mellitus of eGFR < 60 ml/min", "Combinatie met sacubitril/valsartan (starten binnen 36 uur na laatste dosis neprilysineremmer)", "Extracorporele behandelingen met negatief geladen membranen (LDL-aferese met dextraansulfaat, hemodialyse met high-flux polyacrylonitril-membranen)", "Ernstige hypotensie of instabiele hemodynamische conditie", "Zwangerschap (tweede en derde trimester, absolute contra-indicatie)"], "pregnancy_category": "Categorie D (tweede en derde trimester); absolute contra-indicatie. Categorie C (eerste trimester); vermijd indien mogelijk."}Dosering
Ramipril is in Nederland beschikbaar als capsules en tabletten van 1,25 mg, 2,5 mg, 5 mg en 10 mg. De dosering wordt individueel bepaald op basis van de indicatie, bloeddruk, nierfunctie, cardiovasculaire status en tolerantie. Ramipril wordt eenmaal daags ingenomen voor hypertensie en cardiovasculaire preventie; bij hartfalen en na myocardinfarct kan tweemaal daags doseren nodig zijn. Bij arteriële hypertensie: de aanbevolen startdosering is 2,5 mg eenmaal daags, 's ochtends. Na 2-4 weken kan de dosis worden verhoogd naar 5 mg en vervolgens naar 10 mg per dag als de bloeddruk onvoldoende gecontroleerd is en het middel goed wordt verdragen. Maximale dosis: 10 mg per dag. Bij patienten die diuretica gebruiken: start bij voorkeur met 1,25 mg en stop het diureticum 2-3 dagen voor aanvang om eerste-dosishipotensie te voorkomen. Bij symptomatisch hartfalen (als aanvulling op diuretica en eventueel digoxine): de aanbevolen startdosering is 1,25 mg eenmaal daags. Titreren door verdubbeling elke 1-2 weken tot de maximaal verdraagbare dosis, meestal 10 mg per dag in 1-2 giften. De start dient onder medisch toezicht te geschieden vanwege het risico op hypotensie. Bij cardiovasculaire preventie (HOPE-indicatie): startdosering 2,5 mg eenmaal daags gedurende 1 week, dan 5 mg eenmaal daags gedurende 3 weken, daarna verhogen tot 10 mg eenmaal daags. De HOPE-studie toonde aan dat ramipril 10 mg per dag bij patienten met verhoogd cardiovasculair risico (hoge leeftijd, atherotrombotische ziekte, diabetes met extra risicofactoren) het risico op myocardinfarct, CVA en cardiovasculaire sterfte met 22 procent verlaagde ten opzichte van placebo. Na acuut myocardinfarct met klinisch of subklinisch hartfalen: start 48 uur tot 5 dagen na het infarct met 2,5 mg tweemaal daags. Indien niet verdragen, verlagen naar 1,25 mg tweemaal daags gedurende twee dagen, dan opnieuw proberen te verhogen. Streefdosering: 5 mg tweemaal daags. De behandeling is langdurig voor mortaliteitsreductie. Bij diabetische en niet-diabetische nefropathie: startdosering 1,25 mg eenmaal daags, titreren naar 5-10 mg per dag op geleide van bloeddruk en nierfunctie. Ramipril vermindert proteïnurie en vertraagt de progressie van chronische nierziekte. Bijzondere patientgroepen: Ouderen (65 jaar en ouder): startdosering 1,25 mg eenmaal daags. Titreer langzaam en monitor nierfunctie en kalium zorgvuldig. Nierinsufficiëntie: bij eGFR 30-60 ml/min/1,73 m2: start met 1,25 mg, maximaal 5 mg per dag. Bij eGFR 10-30 ml/min/1,73 m2: maximaal 5 mg per dag. Bij eGFR < 10 ml/min/1,73 m2 of dialyse: gebruik wordt niet aanbevolen zonder nefrologische begeleiding. Leverinsufficiëntie: titratie vereist voorzichtigheid; maximale dosis 2,5 mg per dag bij ernstige leverinsufficiëntie. Kinderen en adolescenten: ramipril is niet aanbevolen voor gebruik bij kinderen vanwege beperkte gegevens. Staken van de behandeling: ramipril kan zonder afbouwschema worden gestaakt als dat medisch nodig is, maar bij plotseling staken kan de bloeddruk snel oplopen. Monitor bloeddruk na het staken. Informeer de huisarts vooraf.Bijwerkingen en waarschuwingen
Ramipril heeft een goed gekarakteriseerd bijwerkingenprofiel dat grotendeels overeenkomt met de klasse-effecten van ACE-remmers. Zeer vaak (meer dan 1 op de 10 gebruikers): Droge, prikkelende hoest is de meest voorkomende bijwerking en kenmerkend voor alle ACE-remmers. De hoest is het gevolg van accumulatie van bradykinine en substance P in de luchtwegen en treedt bij ongeveer 5-20 procent van de Europese gebruikers op, vaker bij vrouwen dan bij mannen. De hoest kan enkele weken tot maanden na de start ontstaan en verdwijnt na staken van de behandeling. Wanneer de hoest onacceptabel is, kan omzetting naar een angiotensineII-receptorblokker (ARB) worden overwogen. Vaak (1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers): Hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid worden frequent gemeld, met name in de beginfase van behandeling. Orthostatische hypotensie (duizeligheid bij opstaan) komt voor bij volume-gedepleteerde patienten of bij combinatie met diuretica. Hyperkaliemie (verhoogd kalium in bloed) is een farmacologisch verwacht effect door verminderde aldosteronsecretie; klinisch relevant bij nierfunctiestoornissen of combinatie met kaliumsparende diuretica. Hypotensie na de eerste dosis, syncope, bronchitis, sinusitis, dyspneu en buikpijn zijn vaak beschreven. Maag-darmklachten zoals misselijkheid, braken, diarree en dyspepsie komen voor. Huiduitslag (maculopapulair) en spierkrampen zijn gemeld. Soms (1 op de 100 tot 1 op de 1000 gebruikers): Stijging van serumcreatinine en vermindering van nierfunctie kan optreden bij renovasculaire hypertensie, ernstig hartfalen of bilaterale nierslagaderstenose; meestal reversibel na staken. Angio-oedeem (gezwollen gezicht, lippen, tong, keel) komt voor bij ongeveer 0,1-0,5 procent van de gebruikers, vaker bij Afrikaans-Caribische patienten. Smaakverandering (dysgeusie), met name een metallische bijsmaak, is beschreven. Stijging van leverenzymen (ASAT, ALAT), bilirubine en bilirubine-geassocieerde geelzucht zijn incidenteel gemeld. Huiduitslag, pruritus, urticaria en angio-oedeem van de extremiteiten. Eosinofilie, flush, palpitaties, tachycardie en aritmie. Droge mond, pancreatitis, diarree, constipatie en verlies van eetlust. Depressieve stemming, nervositeit, slaapstoornissen en concentratieproblemen. Erectiele disfunctie, verminderd libido en gynaecomastie. Zelden (minder dan 1 op de 1000 gebruikers): Ernstig angio-oedeem van gezicht, lippen, tong, keel of darmen; kan levensbedreigend zijn bij betrokkenheid van de luchtwegen. Icterus (cholestatische geelzucht), fulminante hepatitis, leverfalen. Acuut nierfalen, interstitiële nefritis. Stevens-Johnson-syndroom, toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme, alopecia, onycholysis en psoriasiforme dermatitis. Hemolytische anemie, neutropenie, agranulocytose, pancytopenie en trombocytopenie. Verwardheid, bewustzijnsverandering, paresthesieën en tremor. Zeer zelden (minder dan 1 op de 10.000 gebruikers): Fotosensitiviteit, permanente conjunctivitis, pemfigus, pemfigoid, erythrodermie. Laboratoriumafwijkingen: Hyperkaliemie (> 5,0 mmol/l) bij 1-3 procent van de patienten, vaker bij nierinsufficiëntie of combinatie met kaliumsupplementen of kaliumsparende diuretica. Hyponatriemie, hypoglykemie (zeldzaam bij diabetespatienten) en leverenzymstijgingen zijn incidenteel beschreven. Meld bijwerkingen via Lareb (lareb.nl) of bespreek ze met uw apotheker of huisarts.Angio-oedeem: alle ACE-remmers, waaronder ramipril, kunnen angio-oedeem veroorzaken van het gezicht, de lippen, de tong, het strottenhoofd of de darmen.
Keelangio-oedeem is een medisch spoedgeval dat kan leiden tot luchtwegobstructie en overlijden.
Bij het eerste teken van angio-oedeem (zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, moeite met slikken of ademen, stridor) dient de behandeling onmiddellijk te worden gestopt en moet de patient 112 bellen.
Patienten met angio-oedeem in de voorgeschiedenis na ACE-remmergebruik mogen nooit opnieuw met een ACE-remmer worden behandeld. Hereditair of idiopathisch angio-oedeem is een absolute contra-indicatie.
Intestinaal angio-oedeem kan zich voordoen als acute buikpijn zonder huidverschijnselen en wordt vaak gemist in de differentiaaldiagnose.
Nierfunctie en hyperkaliemie: ACE-remmers verminderen de glomerulaire filtratiesnelheid bij patienten wier nierflow afhankelijk is van het renine-angiotensine-systeem, zoals bij ernstig hartfalen, bilaterale nierslagaderstenose, eenzijdige stenose bij één functionerende nier, of volumedepletie.
Nierfunctie (serumcreatinine, eGFR) en kalium dienen te worden gecontroleerd voor aanvang, 1-2 weken na start of dosisverhoging, en periodiek daarna (bijvoorbeeld elke 6-12 maanden).
Combinatie met kaliumsparende diuretica (spironolacton, eplerenon, amiloride), kaliumsupplementen, kaliumbevattende zoutvervangers, ciclosporine, tacrolimus, trimethoprim-sulfamethoxazol of NSAID's verhoogt het risico op hyperkaliemie aanzienlijk.
Hypotensie: ernstige hypotensie kan optreden bij de eerste dosis, met name bij volume-uitgeputte patienten (intensief diureticagebruik, dialyse, braken, diarree, zoutbeperkt dieet) of bij ernstig decompensaat hartfalen.
Start met een lage dosis (1,25 mg) en monitor de bloeddruk gedurende de eerste uren.
Patienten die diuretica gebruiken dienen het diureticum 2-3 dagen voor aanvang van ramipril te staken, of de dosis te verlagen.
Ernstige hypotensie kan zeldzaam leiden tot myocardinfarct, CVA of nierfalen bij patienten met coronaire of cerebrovasculaire ziekte. Zwangerschap: ramipril is in het tweede en derde trimester absoluut gecontraïndiceerd.
ACE-remmers veroorzaken fetotoxiciteit: oligohydramnion, neonatale nierinsufficiëntie, hypotensie, hypoplasie van de schedel en intra-uteriene groeivertraging. Bij ontdekking van zwangerschap dient ramipril onmiddellijk te worden gestopt.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen effectieve anticonceptie te gebruiken en alternatieve antihypertensiva te bespreken met hun huisarts bij zwangerschapswens.
Dubbelblokade van het renine-angiotensine-systeem: combinatie van ramipril met een ARB, aliskiren of sacubitril/valsartan is in het algemeen niet aanbevolen en gecontraïndiceerd bij patienten met diabetes of nierinsufficiëntie.
Dubbelblokade verhoogt het risico op hypotensie, hyperkaliemie en nierfalen zonder extra cardiovasculair voordeel ten opzichte van monotherapie.
Geneesmiddeleninteracties: combinatie met NSAID's (diclofenac, ibuprofen, naproxen, selectieve COX-2-remmers) vermindert het antihypertensieve effect van ramipril en verhoogt het risico op acute nierinsufficiëntie, met name bij ouderen of patienten met bestaande nierproblemen.
Lithiumspiegels kunnen stijgen bij combinatie met ACE-remmers; nauwgezette lithiummonitoring is noodzakelijk. Gouttherapie met allopurinol en immunosuppressiva (azathioprine, ciclosporine) kan het risico op leukopenie verhogen.
Insulinen en orale bloedglucoseverlagende middelen: ACE-remmers kunnen het bloedglucoseverlagend effect versterken. Operaties en anesthesie: informeer de anesthesist voor elke geplande operatie over het gebruik van ramipril.
ACE-remmers kunnen hypotensie versterken bij anesthesie met hypotensieve middelen. Meestal wordt geadviseerd de ochtendsdosis op de dag van de operatie over te slaan.
Extracorporele behandelingen: hemodialyse met high-flux polyacrylonitril (AN69) membranen en LDL-aferese met dextraansulfaat kunnen bij gelijktijdige ACE-remmer gebruik anafylactoïde reacties veroorzaken.
Gebruik alternatieve membranen of aferesemethoden, of onderbreek ramipril tijdig. Roken: vermindert niet direct de werkzaamheid van ramipril maar verhoogt het cardiovasculair risico aanzienlijk.
Stoppen met roken is een essentieel onderdeel van cardiovasculair risicomanagement.
Bij overdosering of onbedoelde inname: bel 112 (spoedeisende hulp) of neem contact op met het Vergiftigingen Informatie Centrum via 0800-0099.
Vergelijk vergelijkbare medicijnen
Amlodipine Amlodipine is een calciumkanaalblokker van de dihydropyridine-klasse die wordt voorgeschreven voor de behandeling van hypertensie (hoge bloeddruk) en stabiele angina pect Bisoprolol Bisoprolol is een selectieve bèta-1-receptorblokker die de hartfrequentie verlaagt, de bloeddruk vermindert en de zuurstofbehoefte van het hart verlaagt.
In Nederland voo Candesartan Candesartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB) die de bloeddruk verlaagt door de vaatvernauwende werking van angiotensine II te blokkeren.
In Nederland wordt he Enalapril Enalapril is een ACE-remmer (angiotensineconverterend-enzymremmer) die wordt voorgeschreven voor hypertensie, chronisch hartfalen en asymptomatische linkerventrikel-disfu Furosemide Furosemide is een lisdiureticum dat de natriumchloridereabsorptie in de lis van Henle remt via blokkade van het NKCC2-transporter.
Het is geregistreerd door het CBG voor Hydrochloorthiazide Hydrochloorthiazide is een thiazidediureticum dat de natriumterugresorptie in de nieren remt, waardoor de bloeddruk daalt en overtollig vocht wordt uitgescheiden.
Het wor Indapamide Indapamide is een thiazide-gerelateerd diureticum dat de bloeddruk verlaagt door verminderde natriumreabsorptie in de distale niertubulus en directe vaatverwijdende werki Irbesartan Irbesartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB) die de bloeddruk verlaagt door blokkade van de AT1-receptor.
Het CBG heeft irbesartan geregistreerd voor de behand