Salbutamol

Salbutamol is een kortwerkend selectief bèta-2-sympathicomimeticum (SABA) dat in Nederland wordt gebruikt voor de acute behandeling van bronchospasme bij astma en COPD.

Via inhalatie treedt de werking binnen enkele minuten op en houdt 4-6 uur aan.

Salbutamol ontspant de gladde spieren van de bronchien door stimulatie van bèta-2-receptoren en is de eerste keus voor acute symptoomverlichting.

In Nederland is salbutamol CBG-geregistreerd als aerosol (100 mcg per puff), poederinhalator, verneveloplossing en injectievloeistof.

Wilt u Salbutamol kopen zonder recept?

Via Prescriptsy kunt u Salbutamol bestellen met een online consult. Onze erkende partnerapotheken leveren originele medicijnen met discrete verzending.

Salbutamol on Prescriptsy

Salbutamol wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Salbutamol is een kortwerkend selectief bèta-2-sympathicomimeticum (SABA, short-acting beta-2 agonist) dat in Nederland wordt ingezet voor de acute verlichting van bronchospasme bij astma en chronisch obstructieve longziekte (COPD).

Sinds zijn introductie in 1968 is salbutamol wereldwijd het meest gebruikte reliever-medicament bij astma en staat het op de WHO-lijst van essentiele geneesmiddelen.

In Nederland is salbutamol door het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) geregistreerd en beschikbaar als dosisaerosol (Ventolin en generieken), poederinhalator (Diskus, Cyclocaps), verneveloplossing en injectievloeistof.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten aanbieden voor longziekten en astmacontrole. Meer informatie over verwante geneesmiddelen vindt u op onze pagina's over Fluticason en Formoterol.

Werkzame stof en farmacologische eigenschappen van salbutamol

Salbutamol (in de Verenigde Staten bekend als albuterol) is chemisch een racemisch mengsel van (R)-salbutamol en (S)-salbutamol.

De (R)-enantiomeer, ook wel levosalbutamol genoemd, is verantwoordelijk voor de bronchodilaterende werking, terwijl de (S)-enantiomeer farmacologisch vrijwel inactief is en in sommige studies zelfs bronchoconstrictor-effecten lijkt te hebben.

De ATC-code is R03AC02 (inhalatie) en R03CC02 (systemisch). Salbutamol is beschikbaar als salbutamolsulfaat, een witte kristallijne stof met goede oplosbaarheid in water.

Na inhalatie bereikt circa 10-20 procent van de dosis de longen (afhankelijk van de inhalatietechniek en toedieningsvorm), terwijl 80-90 procent in de mond-keelholte blijft en wordt ingeslikt.

De gastro-intestinaal geabsorbeerde fractie ondergaat extensief first-pass-metabolisme. De werking begint binnen 3-5 minuten, met piekeffect na 15-30 minuten en een werkingsduur van 4-6 uur.

Salbutamol wordt voornamelijk gemetaboliseerd in de lever tot het inactieve salbutamol-4-sulfaatconjugaat en uitgescheiden via de nieren. De eliminatiehalfwaardetijd bedraagt 4-6 uur.

De selectiviteit van salbutamol voor bèta-2-receptoren versus bèta-1-receptoren is ongeveer 29:1. Dit betekent dat bij therapeutische doses de bronchodilaterende werking domineert en cardiale bijwerkingen beperkt blijven. Bij hoge doseringen of systemische toediening neemt de bèta-1-werking (tachycardie, positief inotroop) echter toe.

Indicaties en klinische toepassingen in Nederland

Salbutamol is geregistreerd voor de acute behandeling van bronchospasme bij reversibele obstructieve luchtwegaandoeningen. De belangrijkste indicaties zijn astma en COPD.

Astma

Bij astma werd salbutamol traditioneel als reliever gebruikt bij benauwdheid. Echter, de GINA-richtlijnen 2022 en de NHG-standaard Astma (2020) hebben de rol van SABA bij astma ingrijpend herzien.

SABA-monotherapie wordt niet langer aanbevolen omdat dit geassocieerd is met verhoogd exacerbatierisico en mortaliteit.

De huidige aanbeveling is dat alle astmapatienten, ook bij mild astma, een onderhoudsbehandeling met inhalatiecorticosteroiden (ICS) moeten krijgen.

De nieuwe AIR-strategie (Anti-Inflammatory Reliever) beveelt een combinatie-inhalator met budesonide en formoterol (Symbicort, DuoResp) aan als reliever.

Salbutamol blijft een optie bij licht inspanningsgebonden astma en als back-up bij patienten die reeds een ICS gebruiken.

COPD

Bij COPD (chronisch obstructief longlijden) blijft salbutamol een standaard reliever voor acute symptoomverlichting en tijdens exacerbaties.

Bij ernstige exacerbaties wordt salbutamol vaak gecombineerd met ipratropium (Atrovent) voor synergistisch bronchodilaterend effect.

Bij matig tot ernstig COPD worden langwerkende bronchodilatatoren (LABA, LAMA) als onderhoudsbehandeling gegeven, en salbutamol als reliever.

Inspanningsgebonden bronchospasme

Salbutamol 1-2 puffs 15-30 minuten voor inspanning voorkomt effectief inspanningsgebonden bronchospasme. Voor sporters die frequent inspanningsgebonden klachten hebben, is onderhoudsbehandeling met ICS geindiceerd.

Acuut ernstig astma (status asthmaticus)

Bij levensbedreigend astma wordt hoge-dosis salbutamol via vernevelaar toegediend, vaak in combinatie met ipratropium, systemische corticosteroiden, magnesiumsulfaat intraveneus en zuurstoftherapie. In extreme gevallen wordt salbutamol intraveneus of subcutaan gegeven in ziekenhuissetting.

Farmacodynamiek en werkingsmechanisme

Salbutamol werkt door selectieve stimulatie van bèta-2-adrenerge receptoren op gladde spiercellen van de luchtwegen.

De bèta-2-receptor is een G-eiwit-gekoppelde receptor die na activering de stimulerende Gs-eiwit dissocieert, wat adenylylcyclase activeert en het intracellulaire cAMP-niveau verhoogt.

cAMP activeert proteinekinase A (PKA), die via fosforylering van myosinelichte-ketenkinase (MLCK) en andere eiwitten de intracellulaire calcium-respons vermindert en zo de gladde spiercontractie remt.

Naast de directe gladde-spier-relaxatie heeft salbutamol aanvullende effecten: remming van mediatoroverslag uit mastcellen (histamine, leukotrienen), vermindering van vasculaire permeabiliteit (minder oedeem), verbetering van mucociliaire klaring en vermindering van cholinerge bronchoconstrictie.

Deze effecten dragen samen bij aan de snelle symptoomverlichting bij acute bronchospasme.

Belangrijk is dat salbutamol geen ontstekingsremmende werking heeft. De chronische ontsteking van de luchtwegen bij astma wordt niet behandeld met salbutamol; daarvoor zijn inhalatiecorticosteroiden noodzakelijk.

Langdurige SABA-monotherapie zonder ICS leidt zelfs tot desensitisatie van bèta-2-receptoren, paradoxale verhoging van bronchiale hyperreactiviteit en verhoogd exacerbatierisico.

Dosering en toediening in de Nederlandse praktijk

De keuze van de toedieningsvorm en dosering hangt af van de leeftijd, ernst van de aanval en de inhalatietechniek van de patient. Correcte inhalatietechniek is cruciaal voor effectieve behandeling.

Dosisaerosol (pMDI, metered dose inhaler)

De dosisaerosol bevat 200 doses van elk 100 microgram salbutamol in een drijfgas (HFA-134a sinds de uitfasering van CFK).

Correcte techniek: schudden, langzaam uitademen, mondstuk tussen de lippen, langzaam en diep inademen terwijl de puff wordt afgegeven, 10 seconden adem inhouden, langzaam uitademen.

Bij jonge kinderen en bij patienten met slechte coordinatie is het gebruik van een voorzetkamer (bijvoorbeeld Aerochamber, Volumatic) essentieel om de longdepositie te verbeteren.

Poederinhalator (DPI, dry powder inhaler)

Poederinhalators (Diskus, Cyclocaps) vereisen een adequate inspiratoire flow (minstens 30 l/min) om het poeder te disperseren en te dragen naar de longen.

Ze zijn minder geschikt voor jonge kinderen of patienten met ernstige obstructie, maar hebben het voordeel dat ze geen coordinatie tussen activering en inademing vereisen.

Verneveling

Bij acute ernstige astma, status asthmaticus of bij patienten die niet in staat zijn om effectief te inhaleren wordt salbutamol via vernevelaar toegediend.

De standaarddosering is 2,5-5 mg salbutamol in fysiologisch zout, toegediend met zuurstof (6-8 l/min) gedurende 10-15 minuten. In acute fase kan elke 20-30 minuten worden herhaald.

Combinatie met ipratropium verhoogt de effectiviteit.

Veelvoorkomende bijwerkingen en veiligheidsprofiel

Salbutamol wordt over het algemeen goed verdragen bij inhalatietoediening. Systemische bijwerkingen treden vooral op bij hoge doseringen, verneveling of parenterale toediening.

Cardiovasculaire en tremoreffecten

Tremor (met name fijne handtremor) is de meest voorkomende bijwerking en ontstaat door bèta-2-stimulatie van skeletspieren. Tachycardie en palpitaties komen voor bij hogere doseringen. Bij patienten met onderliggende hartziekte kan dit klinisch relevant zijn.

Metabole effecten

Hypokaliemie is een belangrijke metabole bijwerking bij hoge doseringen verneveld salbutamol. Serumkalium kan dalen tot 2,5-3,0 mmol/L bij intensieve therapie, met verhoogd risico op cardiale aritmieen.

Monitoring is aangewezen bij acute ernstige astma. Hyperglykemie en ketose kunnen optreden, vooral bij diabetici.

Paradoxale bronchospasme

Een zeldzame maar potentieel ernstige bijwerking is paradoxale bronchoconstrictie onmiddellijk na inhalatie. Dit kan worden veroorzaakt door irritatie door drijfgassen of door immunologische reacties.

Bij optreden dient de inhalatie onmiddellijk te worden gestaakt en moet worden overgeschakeld naar een alternatieve bronchodilatator.

Contra-indicaties en waarschuwingen

Salbutamol is gecontraindiceerd bij overgevoeligheid voor de werkzame stof of hulpstoffen. Voorzichtigheid is geboden bij patienten met thyrotoxicose, ischemische hartziekte, hartritmestoornissen, hypertensie, diabetes mellitus en hypokaliemie.

Niet-selectieve bèta-blokkers (propranolol) zijn gecontraindiceerd bij astma omdat zij het bronchodilaterende effect van salbutamol antagoneren en ernstig bronchospasme kunnen uitlokken.

Interacties met andere geneesmiddelen

Bèta-blokkers (met name niet-selectieve zoals propranolol) antagoneren de werking van salbutamol en kunnen ernstig bronchospasme uitlokken. Selectieve bèta-1-blokkers zijn relatief veiliger maar vereisen ook voorzichtigheid bij astma.

Xanthinederivaten (theofylline, aminofylline) en corticosteroiden kunnen de kaliumdaling versterken. Kaliumverliezende diuretica (thiaziden, lusdiuretica) verhogen het risico op hypokaliemie en aritmieen.

MAO-remmers en tricyclische antidepressiva kunnen de cardiovasculaire effecten van salbutamol versterken en moeten met voorzichtigheid worden gebruikt. Digoxinespiegels kunnen dalen bij gelijktijdig gebruik.

Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland

Salbutamol is in Nederland vergoed vanuit de basisverzekering (Zorgverzekeringswet) voor de geregistreerde indicaties. Het generiek preparaat is goedkoop en wordt doorgaans geleverd via het preferentiebeleid.

Het eigen risico (385 euro per jaar in 2024) is van toepassing op de eerste afleveringen in het jaar.

Salbutamol is uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel), hoewel in sommige Europese landen het als zelfzorgmiddel beschikbaar is.

Veelgestelde vragen over salbutamol

Hoe vaak mag ik salbutamol gebruiken?

De maximale dagdosering is 4 inhalaties per dag (volwassenen).

Als u vaker dan 2 maal per week salbutamol nodig heeft (behalve voor inspanning), is uw astma niet goed onder controle en moet u contact opnemen met uw huisarts of longarts voor herbeoordeling van de onderhoudsbehandeling.

Toenemend SABA-verbruik is een waarschuwingssignaal.

Kan ik salbutamol gebruiken tijdens zwangerschap?

Ja, inhalatiesalbutamol is veilig tijdens zwangerschap en borstvoeding. Goede astmacontrole tijdens zwangerschap is essentieel voor moeder en foetus; onbehandelde astma-exacerbaties zijn gevaarlijker dan salbutamolgebruik.

Waarom moet ik een voorzetkamer gebruiken?

Een voorzetkamer (spacer) verbetert de longdepositie van de werkzame stof, vermindert orofaryngeale depositie (en dus hoest en keelirritatie), en elimineert de noodzaak voor coordinatie tussen activering en inademing.

Bij kinderen en bij ouderen met matige inhalatietechniek is een voorzetkamer altijd aanbevolen.

Moet ik de dosisaerosol schudden voor gebruik?

Ja, de dosisaerosol moet voor elk gebruik goed worden geschud (5-10 keer) om de werkzame stof gelijkmatig te verdelen in het drijfgas.

Na periode van niet-gebruik (langer dan 1 week) dient de inhalator 1-2 keer in de lucht te worden afgespoten om de dosiszekerheid te herstellen.

Wanneer moet ik 112 bellen bij benauwdheid?

Bel 112 direct bij ernstige benauwdheid die niet verbetert na 10-20 minuten ondanks herhaald salbutamolgebruik, bij blauwe lippen of vingers (cyanose), onvermogen om te spreken of te drinken, zeer snelle ademhaling, verlaagd bewustzijn of als u het gevoel heeft dat de aanval ernstiger is dan gewoonlijk.

Conclusie

Salbutamol is een gevestigd en effectief kortwerkend bronchodilatator met een gunstig veiligheidsprofiel bij correct gebruik. De rol van SABA bij astma is ingrijpend herzien: SABA-monotherapie wordt niet meer aanbevolen, en combinatiebehandeling met inhalatiecorticosteroiden is de standaard geworden. Raadpleeg uw huisarts, longarts of KNMP-apotheker voor persoonlijk advies over inhalatietechniek, onderhoudsbehandeling en astmacontrole.

Medische informatie

{"storage": "Aerosol: bewaren beneden 30 graden Celsius, niet blootstellen aan vorst of direct zonlicht, niet doorboren, niet in vuur gooien.", "mechanism": "Salbutamol is een selectieve bèta-2-adrenerge receptoragonist met minimale werking op bèta-1-receptoren bij therapeutische doses. Stimulatie van bèta-2-receptoren op gladde spiercellen van de luchtwegen activeert adenylylcyclase, wat cyclisch AMP (cAMP) verhoogt. cAMP activeert proteinekinase A, dat via myosinelichte-ketenkinase de contractie van gladde spiercellen remt en zo bronchodilatatie veroorzaakt. Salbutamol heeft ook effecten op mastcellen (remming van mediatoroverslag), mucociliaire klaring (verbetering) en bronchiale hyperreactiviteit. De werking begint binnen 3-5 minuten na inhalatie, bereikt een maximum na 15-30 minuten en houdt 4-6 uur aan.", "drug_class": "Kortwerkend bèta-2-sympathicomimeticum (SABA, short-acting beta-2 agonist)", "monitoring": ["Piekstroom (PEF) voor en na gebruik bij patienten met instabiel astma", "Hartfrequentie en bloeddruk bij hoge doseringen", "Serumkalium bij acute exacerbatie (hypokalemie-risico)", "Glucosespiegel bij diabetes", "Astmacontrole (ACT-score, exacerbatiefrequentie, SABA-verbruik)"], "indications": ["Acute behandeling en profylaxe van bronchospasme bij astma (allergisch of niet-allergisch)", "Acute behandeling van bronchospasme bij COPD", "Preventie van inspanningsgebonden astma", "Symptomatische verlichting bij reversibele obstructieve longaandoeningen", "Behandeling van acuut ernstig astma (status asthmaticus) via vernevelaar of injectie"], "dosage_range": "100-200 mcg per inhalatie, maximaal 4 maal daags; bij acute exacerbatie 4-10 puffs herhaald naar behoefte; verneveling 2,5-5 mg", "administration": "Inhalatie via aerosol met of zonder voorzetkamer, poederinhalator, vernevelaar; in ernstige gevallen subcutane of intraveneuze injectie", "dutch_guidelines": "CBG-geregistreerd; NHG-standaard Astma bij volwassenen (2020) en Astma bij kinderen: SABA-monotherapie wordt niet langer aanbevolen bij astma; GINA-richtlijnen 2022 bevelen combinatie-ICS/formoterol aan als reliever (AIR-strategie) in plaats van SABA alleen; SABA blijft de keuze bij zeer lichte inspanningsgebonden bronchospasme en bij COPD-exacerbatie.", "active_ingredient": "Salbutamolsulfaat", "contraindications": ["Overgevoeligheid voor salbutamol", "Voorzichtig bij dreigende abortus of vroeggeboorte (intraveneuze toediening gecontraindiceerd bij placenta praevia, antepartum bloeding, toxemia gravidarum)"], "pregnancy_category": "Tijdens zwangerschap mag inhalatiesalbutamol worden gebruikt; goede astmacontrole is essentieel voor moeder en foetus. Parenterale toediening in hoge doseringen tijdens de bevalling kan tachycardie en hypoglykemie bij de neonaat veroorzaken."}

Dosering

Salbutamol is in Nederland beschikbaar in meerdere farmaceutische vormen: dosisaerosol (100 microgram per puff, bekend als Ventolin), poederinhalator (Diskus, Cyclocaps), verneveloplossing (2,5 mg en 5 mg per ampul), siroop (2 mg per 5 ml) en injectievloeistof (500 microgram per ml). De optimale toedieningsvorm hangt af van de leeftijd, ernst van de aanval en inhalatietechniek van de patient. Dosisaerosol (Ventolin, generieke varianten): Bij volwassenen en adolescenten: 1-2 inhalaties (100-200 microgram) naar behoefte bij acute benauwdheid. De gebruikelijke maximumfrequentie is 4 maal daags, maar tijdens exacerbatie kan vaker worden ingenomen. Bij onvoldoende effect, snel toenemend verbruik (meer dan 8 puffs per dag) of dagelijks gebruik dient de astmacontrole opnieuw te worden beoordeeld en onderhoudstherapie met inhalatiecorticosteroiden te worden gestart of geoptimaliseerd. Bij kinderen onder 12 jaar: 1-2 inhalaties (100-200 microgram) tot 4 maal daags. Gebruik bij jonge kinderen altijd een voorzetkamer (spacer) met of zonder mondstuk of gezichtsmasker, afhankelijk van leeftijd. Het gebruik van een voorzetkamer verhoogt de longdepositie en vermindert de orofaryngeale depositie. Acute exacerbatie (thuisgebruik): bij acute benauwdheid kunnen 4-10 puffs worden gegeven via voorzetkamer (1 puff per keer, 4-5 keer inademen tussen puffs). Bij onvoldoende effect na 10-20 minuten en blijvende benauwdheid dient 112 te worden gebeld of direct de huisarts of SEH te worden bezocht. Preventie van inspanningsgebonden bronchospasme: 1-2 inhalaties 15-30 minuten voor inspanning. Poederinhalator (Diskus 200 mcg, Cyclocaps 200 mcg of 400 mcg): 1 inhalatie (200 microgram) bij benauwdheid, maximaal 4 maal daags. Poederinhalators vereisen een adequate inademingsflow (minstens 30 l/min) en zijn minder geschikt bij jonge kinderen of bij ernstig verminderde inspiratoire capaciteit. Verneveling: bij acute ernstige exacerbatie, status asthmaticus of bij patienten die niet in staat zijn om effectief te inhaleren. Volwassenen en adolescenten: 2,5-5 mg salbutamol in 2-4 ml fysiologisch zout, toegediend via vernevelaar met zuurstof of perslucht gedurende 10-15 minuten, kan herhaald worden elke 20-30 minuten in de acute fase. Kinderen 1 maand tot 5 jaar: 2,5 mg; kinderen 6-12 jaar: 2,5-5 mg. Combinatie met ipratropium (Atrovent) is geindiceerd bij ernstige exacerbaties. Injectievloeistof (subcutaan of intraveneus): uitsluitend in ziekenhuissetting bij levensbedreigend astma als inhalatie niet mogelijk of ineffectief is. Subcutaan 500 microgram, intraveneus 250 microgram langzaam (over 5 minuten), eventueel continu infuus 5 microgram per minuut. Siroop: 2 mg per 5 ml, alleen voor kinderen onder 6 jaar die niet kunnen inhaleren. De dosering is 0,1 mg/kg per dosis, 3-4 maal daags. Bijzondere patientgroepen: Ouderen: geen dosisaanpassing; wel extra aandacht voor cardiovasculaire bijwerkingen. Nier- of leverinsufficientie: geen aanpassing bij inhalatietoediening. Zwangerschap: inhalatiesalbutamol mag worden gebruikt, borstvoeding is toegestaan.

Bijwerkingen en waarschuwingen

Salbutamol heeft een bekend bijwerkingenprofiel dat dosisafhankelijk is en vooral optreedt bij overschrijding van de aanbevolen dosering of bij systemische absorptie na verneveling of injectie. Vaak (1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers): Fijne tremor, met name in de handen en vingers, is de meest voorkomende bijwerking en ontstaat door bèta-2-stimulatie van de skeletspieren. De tremor verdwijnt meestal binnen 20-30 minuten na inhalatie. Hoofdpijn en hartkloppingen (palpitaties) komen frequent voor, vooral bij jongere patienten en bij eerste gebruik. Tachycardie (verhoogde hartfrequentie) treedt doorgaans op bij hogere doseringen of systemische toediening. Soms (1 op de 100 tot 1 op de 1000 gebruikers): Irritatie van mond en keelholte, droge mond, prikkelhoest en heesheid kunnen optreden na inhalatie en zijn meestal voorbijgaand. Gebruik van een voorzetkamer vermindert orofaryngeale depositie. Spierkrampen komen voor, vooral in kuiten en dijen. Zelden (minder dan 1 op de 1000 gebruikers): Hypokaliemie: salbutamol kan ernstige hypokaliemie veroorzaken door verplaatsing van kalium van extra- naar intracellulair compartiment. Dit treedt vooral op bij acute ernstige exacerbatie, bij gecombineerd gebruik van xanthines (theofylline), corticosteroiden, diuretica en bij hypoxie. Kaliumspiegels dienen te worden gemonitord bij intensieve SABA-toediening en bij status asthmaticus. Paradoxale bronchoconstrictie: zeldzaam maar potentieel ernstig; treedt onmiddellijk na inhalatie op en vereist onmiddellijk staken en overschakelen naar een alternatieve behandeling. De oorzaak kan irritatie door hulpstoffen (drijfgassen) of immunologische reacties zijn. Zeer zelden (minder dan 1 op de 10.000 gebruikers): Allergische reacties waaronder urticaria, angio-oedeem, bronchospasme en anafylaxie zijn beschreven. Cardiale ritmestoornissen (atriale fibrillatie, supraventriculaire tachycardie, extrasystolen) kunnen optreden bij hoge doseringen, vooral bij patienten met bestaande cardiale aandoeningen. Myocardischemie is in zeer zeldzame gevallen gerapporteerd bij patienten met onderliggende coronaire hartziekte. Glaukoom (acute gesloten hoek) is beschreven bij vernevelen zonder afdichting van de ogen. Metabole bijwerkingen: hyperglykemie en ketose zijn beschreven, vooral bij diabetici en bij hoge doseringen. Lactaatacidose is een zeldzame complicatie bij intraveneuze toediening. Hypokaliemie (serum onder 3,5 mmol/L) komt voor bij 15-25 procent van de patienten bij hoge doseringen verneveld salbutamol. Psychiatrische bijwerkingen: nervositeit, hyperactiviteit en slaapstoornissen komen voor bij kinderen, vooral bij oraal siroop. Meld bijwerkingen via Lareb (lareb.nl) of bespreek ze met uw apotheker of huisarts.

Toegenomen SABA-gebruik als teken van verslechterende astmacontrole: toenemend gebruik van salbutamol (meer dan 2 maal per week behalve voor inspanning) is een waarschuwingssignaal van slechte astmacontrole.

De GINA-richtlijnen 2022 bevelen geen SABA-monotherapie meer aan bij astma; alle patienten met astma moeten een onderhoudsbehandeling met inhalatiecorticosteroiden (ICS) krijgen.

De AIR-strategie (Anti-Inflammatory Reliever) met een combinatie-inhalator van ICS en formoterol (Symbicort, DuoResp) wordt nu aanbevolen als reliever bij volwassenen en adolescenten met mild astma.

SABA-monotherapie is geassocieerd met verhoogd exacerbatie- en mortaliteitsrisico. Paradoxale bronchospasme: salbutamol kan paradoxale bronchoconstrictie veroorzaken, met name bij gebruik van dosisaerosolen met drijfgassen.

Dit is een medisch spoedgeval waarbij de inhalatie onmiddellijk moet worden gestaakt en overschakelen naar een alternatieve bronchodilatator met ander hulpstoffenprofiel of een andere toedieningsvorm noodzakelijk is.

Informeer de patient over dit zeldzame maar potentieel ernstige risico. Cardiovasculaire effecten: salbutamol kan tachycardie, palpitaties, hypertensie en ritmestoornissen veroorzaken, met name bij hoge doseringen.

Bij patienten met hartfalen, ischemische hartziekte, hypertensie, aritmieen of verlengde QT-tijd is voorzichtigheid geboden. Bij status asthmaticus wordt de hartfrequentie gemonitord. Cardiale ischemie is in zeldzame gevallen gerapporteerd.

Hypokaliemie: salbutamol, met name bij hoge doseringen of intraveneuze toediening, kan ernstige hypokaliemie veroorzaken door intracellulair compartimentaliseren van kalium.

Het risico is verhoogd bij gelijktijdig gebruik van theofylline, corticosteroiden, diuretica en bij hypoxie. Bij acute ernstige astma is monitoring van serumkalium aangewezen.

Hypokaliemie verhoogt het risico op cardiale aritmieen. Diabetes mellitus: salbutamol kan de bloedglucose verhogen door stimulatie van glycogenolyse en gluconeogenese.

Bij diabetici is monitoring van glucosespiegels aangewezen bij hoge doseringen, vooral bij systemische toediening. In enkele gevallen is ketoacidose gerapporteerd.

Thyrotoxicose: voorzichtigheid bij patienten met hyperthyreoidie, omdat bèta-adrenerge stimulatie tachycardie en tremor kan verergeren.

Zwangerschap en bevalling: inhalatiesalbutamol mag tijdens zwangerschap worden gebruikt; goede astmacontrole is essentieel voor moeder en foetus omdat astma-exacerbatie de foetale zuurstofvoorziening in gevaar brengt.

Intraveneuze salbutamol in hoge doseringen tijdens de bevalling (voor tocolyse) kan tachycardie en hypoglykemie bij de neonaat veroorzaken, en longoedeem en myocardischemie bij de moeder; deze indicatie is in Nederland geen standaardpraktijk meer.

Interacties: bèta-blokkers (propranolol, metoprolol) antagoneren het effect van salbutamol en kunnen ernstig bronchospasme uitlokken bij astmatici; niet-selectieve bèta-blokkers zijn gecontraindiceerd bij astma.

Diuretica (met name kaliumverliezende thiaziden en lusdiuretica) versterken hypokaliemie. Xanthines (theofylline) en corticosteroiden potentieren hypokaliemie en tachycardie. MAO-remmers en tricyclische antidepressiva kunnen de cardiovasculaire effecten versterken.

Bij overdosering of ernstige exacerbatie: bel 112 (spoedeisende hulp) of neem contact op met het Vergiftigingen Informatie Centrum via 0800-0099.

Symptomen van overdosering zijn tachycardie, tremor, hypokaliemie, hyperglykemie en lactaatacidose.

Vergelijk vergelijkbare medicijnen

Anoro Ellipta Anoro Ellipta is een inhalatiemiddel dat umeclidinium en vilanterol combineert voor dagelijkse onderhoudbehandeling van COPD (chronisch obstructieve longziekte) bij volwa Atrovent Atrovent (ipratropiumbromide) is een anticholinergisch bronchodilatator die de luchtwegen verwijdt door het parasympathisch zenuwstelsel te blokkeren.

Het wordt in Nederl Bricanyl Bricanyl bevat terbutaline, een selectief bèta-2-sympathicomimeticum dat de gladde spieren van de luchtwegen ontspant.

Het wordt in Nederland gebruikt voor snelle verlich Flutiform Flutiform is een gecombineerde inhalator die twee werkzame stoffen bevat: fluticasonpropionaat (inhalatiecorticosteroïd, ICS) en formoterolfumaraat (langwerkende bronchus Incruse Ellipta Incruse Ellipta bevat umeclidinium, een langwerkende muscarinereceptorantagonist (LAMA) die eenmaal daags wordt geïnhaleerd als onderhoudsbehandeling bij COPD bij volwass Onbrez Breezhaler Onbrez Breezhaler (indacaterol) is een langwerkende beta2-agonist (LABA) die eenmaal daags via een droogpoederinhalator wordt toegediend voor de onderhoudsbehandeling van Seretide Seretide is een inhalatiemedicijn dat twee werkzame stoffen combineert: fluticasonpropionaat (inhalatiecorticosteroïd) en salmeterolxinafoaat (langwerkende bèta-2-agonist Serevent Serevent bevat salmeterol, een langwerkende bèta-2-agonist (LABA) die tweemaal daags via inhalatie wordt toegediend.

In Nederland is Serevent geregistreerd voor de onderh

Behandelcategorieën

Vergelijk ook deze medicijnen

Verder verkennen