Azitromycine

Azitromycine on Prescriptsy

Azitromycine wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Wat is azitromycine en waarvoor wordt het gebruikt?

Azitromycine is een breed-spectrum antibioticum dat behoort tot de klasse van de macroliden.

In Nederland is azitromycine verkrijgbaar onder diverse merknamen en als generiek geneesmiddel in tabletten van 250 mg en 500 mg, en als granulaat voor orale suspensie (200 mg/5 mL).

Het geneesmiddel is geregistreerd bij het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en wordt voorgeschreven voor een breed scala aan bacteriele infecties, waaronder luchtweginfecties, huidinfecties en seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA's), met name chlamydia.

Azitromycine is uitsluitend verkrijgbaar op recept van een arts, hoewel in Nederland de GGD bij gediagnosticeerde chlamydia-infecties soms behandeling kan initieren via een directe toedieningsprocedure.

In de Nederlandse eerstelijns gezondheidszorg is azitromycine een veelgebruikt middel voor de behandeling van community-acquired pneumonie (CAP) bij patienten zonder risicofactoren voor atypische pathogenen, en als tweedelijns behandeling voor COPD-exacerbaties.

Bij SOA-klinieken en de GGD in Nederland is azitromycine de eerste keuze voor de behandeling van genitale chlamydia-infecties (500 mg eenmaal daags gedurende drie dagen of 1 gram eenmalig).

De Nederlandse SOA-richtlijnen zijn opgesteld door de NVDV (Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie) en de NVMM (Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie).

Werkingsmechanisme van azitromycine

Azitromycine oefent zijn antibacteriele werking uit door reversibele binding aan de 50S-ribosomale subeenheid van bacterieel ribosoom, specifiek aan de 23S-ribosomaal-RNA-component.

Deze binding blokkeert de translokatiestap van de eiwitbiosynthese, waardoor de synthese van essentieel bacterieel eiwit wordt onderdrukt.

In tegenstelling tot bactericide antibiotica (zoals betal-lactamen) is azitromycine primair bacteriostatisch: het remt de groei van bacterien eerder dan dat het ze direct doodt.

Bij hogere concentraties of in combinatie met bepaalde immuunresponsen kan azitromycine ook bactericide effecten vertonen.

Een klinisch onderscheidend kenmerk van azitromycine is de uitstekende weefselaccumulatie. De concentraties in weefsels, fagocyten en macrofagen zijn aanzienlijk hoger dan de plasmaconcentraties.

Na een eenmalige dosis blijven therapeutische concentraties in weefsels tot zeven tot tien dagen aanwezig.

Dit is de farmacologische basis voor de effectiviteit van een korte kuur (tot drie dagen) en voor de eenmalige dosering bij chlamydia-behandeling.

De lange halfwaardetijd in weefsels (68-72 uur) onderscheidt azitromycine van andere macroliden zoals claritromycine of erytromycine.

Indicaties en toepassingsgebieden

Azitromycine is geregistreerd voor de behandeling van infecties veroorzaakt door gevoelige micro-organismen bij volwassenen en kinderen. De indicaties omvatten:

Luchtweginfecties

• Community-acquired pneumonie (CAP) van lichte tot matige ernst, veroorzaakt door typische pathogenen (Streptococcus pneumoniae) en atypische pathogenen (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Legionella pneumophila)
• Acute exacerbaties van chronische bronchitis veroorzaakt door H. influenzae, M. catarrhalis of S. pneumoniae
• Faryngitis en tonsillitis als tweedelijnsbehandeling bij overgevoeligheid voor penicilline
• Sinusitis veroorzaakt door H. influenzae, M. catarrhalis of S. pneumoniae

Huid- en weke-deleninfecties

• Erythema migrans (vroeg stadium van de ziekte van Lyme) als alternatief voor amoxicilline of doxycycline bij overgevoeligheid
• Niet-gecompliceerde huidinfecties veroorzaakt door S. aureus, S. pyogenes of S. agalactiae

Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA)

• Genitale chlamydia-infectie (Chlamydia trachomatis), de standaardbehandeling in Nederland
• Urethritis en cervicitis veroorzaakt door Chlamydia trachomatis
• Chancroid (ulcus molle) veroorzaakt door Haemophilus ducreyi

Andere infecties

• Otitis media (middenoorontsteking) bij kinderen als alternatief voor amoxicilline
• Profylaxe en behandeling van Mycobacterium avium complex (MAC) infecties bij HIV-patienten

Dosering van azitromycine bij volwassenen

De dosering varieert per indicatie:

Luchtweginfecties en huidinfecties

Standaarddosering: 500 mg eenmaal daags gedurende drie dagen, of 500 mg op dag 1 gevolgd door 250 mg eenmaal daags op dag 2 tot 5 (totale kuur van vijf dagen). Beide kuurschema's zijn klinisch equivalent bij de meeste indicaties.

Genitale chlamydia

Eenmalige dosis van 1 gram (1000 mg) oraal, dit is het standaardschema aanbevolen door de Nederlandse SOA-richtlijnen. Alternatief bij complexere infecties: 500 mg eenmaal daags gedurende drie dagen.

Seksuele partners van de afgelopen 60 dagen dienen eveneens te worden behandeld (partner notification).

Community-acquired pneumonie

500 mg eenmaal daags gedurende drie tot vijf dagen, afhankelijk van de ernst van de infectie en klinische respons.

Otitis media bij kinderen

10 mg/kg lichaamsgewicht eenmaal daags gedurende drie dagen, of eenmalige dosis van 30 mg/kg lichaamsgewicht (maximaal 1500 mg).

Luchtweginfecties bij kinderen

10 mg/kg eenmaal daags op dag 1, gevolgd door 5 mg/kg eenmaal daags op dag 2 tot 5 (maximumdosis 500 mg).

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding

Azitromycine dient met voorzichtigheid te worden gebruikt tijdens de zwangerschap.

Studies in proefdieren hebben geen teratogeen effect aangetoond, maar er zijn beperkte gecontroleerde gegevens uit de humane zwangerschap beschikbaar.

Azitromycine wordt alleen aanbevolen tijdens de zwangerschap wanneer de voordelen duidelijk opwegen tegen de risico's en wanneer geen veiliger alternatief beschikbaar is.

Azitromycine wordt uitgescheiden in de moedermelk. Gebruik tijdens de borstvoeding dient te worden vermeden of de voordelen moeten zorgvuldig worden afgewogen door de behandelend arts.

Bijwerkingen van azitromycine

Azitromycine wordt in het algemeen goed verdragen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn gastrointestinaal van aard:

Zeer vaak (meer dan 1 op de 10 gebruikers)

• Diarree, zachte ontlasting
• Misselijkheid
• Buikpijn of buikkrampen

Vaak (1-10 op de 100 gebruikers)

• Braken
• Flatulentie (winderigheid)
• Hoofdpijn
• Dysgeusie (smaakstoornis)

Soms (1-10 op de 1000 gebruikers)

• Duizeligheid
• Slapeloosheid of slaapstoornissen
• Verhoogde levertransaminasen (alanineaminotransferase, aspartaataminotransferase)
• Huiduitslag
• Jeuk

Zelden (1-10 op de 10.000 gebruikers)

• QT-verlenging op het ECG, klinisch relevant bij patienten met reeds bestaande hartaandoeningen of gelijktijdig gebruik van andere QT-verlengde middelen
• Ernstige leveraandoeningen inclusief cholestase en hepatitis
• Hypogevoeligheidsreacties inclusief angio-oedeem en anafylaxie
• Clostridium difficile-geassocieerde diarree (CDAD): pseudomembraneuze colitis

Contra-indicaties en interacties

Azitromycine is gecontra-indiceerd bij:

• Bekende overgevoeligheid voor azitromycine, erytromycine of andere macrolide- of ketolidantibiotica
• Ernstige leverinsufficiency (Child-Pugh klasse C)
• Patienten met een bekende QT-verlenging of congenitale long-QT-syndroom

Klinisch relevante geneesmiddeleninteracties:

• Antacida (aluminium- of magnesiumhoudend): verlagen de piekplasmaconcentratie van azitromycine met circa 25 procent, azitromycine dient ten minste een uur voor of twee uur na antacida te worden ingenomen
• Warfarine en andere vitamine-K-antagonisten: verhoogd INR gerapporteerd bij gelijktijdig gebruik; INR-monitoring is aanbevolen
• Digoxine: verhoogde digoxineconcentraties bij gelijktijdig gebruik via onderdrukking van P-glycoproteine
• QT-verlengde middelen (antiaritmica klasse IA en III, antipsychotica, methadon, quinolonen): verhoogd risico op torsades de pointes; combinatie bij voorkeur vermijden
• Ergotamine-derivaten: potentieel risico op ergotisme
• Ciclosporine: verhoogde ciclosporineconcentraties mogelijk

Antibioticaresistentie en verantwoord gebruik

In Nederland wordt antibioticaresistentie nauwlettend gevolgd door het RIVM en het SWAB (Stichting Werkgroep Antibioticabeleid). Macrolideresistentie bij Streptococcus pneumoniae neemt in Europa toe.

In Nederland is de resistentie bij S. pneumoniae tegen macroliden circa 10-15 procent, terwijl Mycoplasma pneumoniae-resistentie tegen macroliden in sommige regio's hoog is.

Dit heeft geleid tot aanpassingen in de Nederlandse behandelrichtlijnen voor pneumonie.

Azitromycine dient uitsluitend te worden gebruikt wanneer een bacteriele infectie is bevestigd of sterk vermoed wordt, en de kuur dient volledig te worden afgemaakt.

Bij chlamydia-infecties is azitromycine (1 g eenmalig) nog steeds het middel van eerste keuze in de Nederlandse richtlijnen, met een genezingspercentage van meer dan 97 procent.

Bij complicaties van chlamydia (epididymo-orchitis, pelvic inflammatory disease) is een langere kuur met doxycycline doorgaans de voorkeur.

Vergoeding en toegang in Nederland

Azitromycine (generiek) staat op de vergoede geneesmiddelenlijst (GVS) binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw). Patienten betalen het gebruikelijke eigen risico. Azitromycine is beschikbaar via de huisarts of specialist op recept.

Bij gediagnosticeerde chlamydia kan de GGD in Nederland behandeling direct initioren via het partnernotificatiesysteem.

Via geregistreerde online artsenplatforms is het eveneens mogelijk een consultatie te hebben met een arts en, indien medisch geindicated, een recept te ontvangen dat kan worden afgehaald bij een geregistreerde online of offline apotheek.

Bewaring en veiligheid

Bewaar azitromycine beneden 25 graden Celsius, buiten het bereik van kinderen.

Eenmaal bereide suspensie bewaar in de koelkast (2-8 graden Celsius) en gooi het restant weg na tien dagen.

Gooi ongebruikte medicatie in via de apotheek-inzamelpunten, niet via het toilet of de vuilnisbak.

Online consultatie voor azitromycine in Nederland

Bij klachten die kunnen wijzen op een luchtweginfectie, huidinfectie of SOA kan een online consult met een geregistreerde Nederlandse arts een geschikte eerste stap zijn.

Via een beveiligd platform worden klachten beoordeeld en kan een arts, indien medisch verantwoord, een recept uitschrijven.

Online consultatie is niet geschikt voor ernstige infecties met hoge koorts, ademhalingsmoeilijkheden, sepsis of andere acute aandoeningen waarvoor spoedeisende hulp vereist is.

Bij twijfel: bel de huisartsenlijn (0800-0900 of 088-003 0600) of in geval van spoed 112. Bij vermoeden van vergiftiging of overdosering: bel het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099.

Meer informatie: cbg-meb.nl (productinformatie), knmp.nl (farmacotherapeutische richtlijnen), apotheek.nl, thuisarts.nl, lareb.nl (bijwerkingen melden).

Bewaking en klinische monitoring tijdens azitromycine-behandeling

Bij de meerderheid van de patienten die azitromycine gebruiken voor een korte kuur (drie tot vijf dagen) is aanvullende klinische monitoring niet noodzakelijk. Er zijn echter specifieke situaties waarbij verhoogde waakzaamheid geboden is:

• Patienten met bekende of vermoede hartaandoeningen: azitromycine kan het QT-interval verlengen; een ECG voor de start van behandeling overwegen bij risicogroepen (met name wanneer gelijktijdig andere QT-verlengde middelen worden gebruikt)
• Patienten met een leveraandoening: leverwaarden (ALT, AST, bilirubine) controleren als de behandeling langer duurt dan de standaardkuur, of als symptomen van levertoxiciteit optreden
• Patienten met ernstige nierinsufficiency (GFR onder 10 mL/min): voorzichtigheid is geboden; bij twijfel een nefroloog raadplegen
• Oudere patienten met meerdere co-morbiditeiten: controleer de medicatielijst op interacties met QT-verlengde middelen en overweeg alternatieve antibiotica bij hoog cardiorisicolijdende patienten

Azitromycine bij bijzondere infectieuze situaties

Reizigersinfecties: Azitromycine is een effectief alternatief voor loperamide-resistente reizigersdiarree veroorzaakt door Campylobacter-soorten, in het bijzonder in regio's met hoge fluorochinolonresistentie (Zuidoost-Azie, India). Dosering: 500 mg eenmaal daags gedurende drie dagen (volwassenen).

Kinkhoest (Bordetella pertussis): Azitromycine is de aanbevolen eerstelijnsbehandeling en profylaxe voor kinkhoest in de meeste richtlijnen, inclusief de Nederlandse richtlijn.

Bij zuigelingen jonger dan een maand is azitromycine de behandeling van keuze vanwege het risico op hypertrofische pylorusstenose bij erytromycine.

Dosering bij volwassenen: 500 mg op dag 1, 250 mg op dag 2 t/m 5.

Atypische pneumonie-verwekkers: Azitromycine is effectief tegen Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae en Legionella pneumophila, atypische pathogenen die beta-lactamantibiotica van nature resistent zijn.

In Nederland wordt bij jongere, gezonde volwassenen met een milde community-acquired pneumonie en geen ernstige risicofactoren de combinatie van amoxicilline plus azitromycine soms gegeven, ofwel monotherapie met azitromycine of doxycycline conform de SWAB-richtlijnen.

Azitromycine en seksualegezondheid in Nederland

Chlamydia trachomatis is de meest gerapporteerde SOA in Nederland. Jaarlijks worden tienduizenden gevallen gemeld via de GGD en seksuologencentra.

Azitromycine 1 gram eenmalig is de first-line behandeling conform de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) en de Lci-richtlijn van het RIVM.

Het behandelingsschema kent een hoge effectiviteit van meer dan 97 procent voor ongecompliceerde urogenitale chlamydia.

Partnerwaarschuwing (partner notification): Bij gediagnosticeerde chlamydia-infectie is het van belang dat seksuele partners van de afgelopen 60 dagen worden geinformeerd en behandeld.

In Nederland faciliteert de GGD dit via anonieme digitale partnerwaarschuwingssystemen. Online medische platforms kunnen ook betrokken zijn bij het uitschrijven van recepten voor behandeling van contacten.

Geen recept van uw huisarts?
Voor specifieke indicaties kan een online consult bij een EU-arts mogelijk zijn. Lees hoe online consult werkt voor Azitromycine.

Resistentie: Macrolideresistentie bij Chlamydia trachomatis wordt sporadisch gemeld maar is in Nederland relatief zeldzaam. Bij behandelfalen (aanhoudende symptomen of positieve controletest na drie tot vier weken) is retesting en eventueel overschakelen naar doxycycline (100 mg tweemaal daags gedurende zeven dagen) aangewezen. Doxycycline heeft bij sommige studies een iets hogere cure-rate aangetoond voor anorectale chlamydia dan azitromycine eenmalig.