Euthyrox

Euthyrox on Prescriptsy

Euthyrox wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Euthyrox is de meest gebruikte merknaam voor levothyroxine in Nederland en een van de meest voorgeschreven geneesmiddelen in de Nederlandse eerstelijnsgezondheidszorg.

Het is een synthetisch schildklierhormoon dat identiek is aan het door de gezonde schildklier geproduceerde thyroxine (T4).

Euthyrox wordt voorgeschreven aan patienten met hypothyreoïdie, een aandoening waarbij de schildklier onvoldoende schildklierhormoon aanmaakt.

In Nederland is hypothyreoïdie een van de meest voorkomende endocriene aandoeningen, met naar schatting 500.000 tot 700.000 gediagnosticeerde patienten, waarvan het merendeel vrouwen is.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen voor verantwoorde behandeling van schildklieraandoeningen. Raadpleeg ook de pagina over Levaxin voor informatie over het vergelijkbare Scandinavische preparaat.

Wat is levothyroxine en hoe werkt het?

Levothyroxine is de synthetische tegenhanger van het endogene schildklierhormoon thyroxine (T4), dat voor 93% van de totale schildklierhormoonsecretie zorgt.

Na absorptie via de dunne darm circuleert levothyroxine in het bloed, grotendeels gebonden aan thyroxine-bindend globuline (TBG), transthyretine en albumine.

Slechts circa 0,03% van het totale T4 circuleert vrij (vrij T4, fT4); dit is de biologisch actieve fractie die beschikbaar is voor weefselopname en conversie.

In perifere weefsels, met name lever, nieren en spieren, wordt T4 gedeïodeerd door deiodinase type 1 (D1) en deiodinase type 2 (D2) tot het drie- tot vijfmaal biologisch actievere trijodothyronine (T3).

T3 bindt nucleaire schildklierhormoonnucleaire receptoren (TR-alfa1, TR-alfa2, TR-beta1, TR-beta2).

De gevormde receptor-hormooncomplexen binden aan schildklierhormoongevoelige elementen (TRE) in het DNA en reguleren de transcriptie van honderden genen die betrokken zijn bij basaalmetabolisme, thermogenese, hartfunctie, lipidenstofwisseling, groei en hersenontwikkeling.

De hypothalamus-hypofyse-schildklieras reguleert de schildklierhormoonproductie via een negatief terugkoppelmechanisme. Bij onvoldoende T4/T3-productie (hypothyreoïdie) stijgt het TSH (thyreoidstimulerende hormoon) van de hypofyse als stimulatiesignaal voor de schildklier.

Bij adequate vervanging door exogene levothyroxine daalt TSH naar de normale referentierange. TSH is daarmee de meest gevoelige maat voor beoordeling van de dosisadequaatheid van levothyroxine.

Oorzaken van hypothyreoïdie in Nederland

De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie in Nederland is auto-immune schildklierziekte (Hashimoto-thyreoiditis), waarbij het immuunsysteem antistoffen aanmaakt tegen schildklierweefsel (anti-TPO en anti-thyroglobulineantistoffen), wat leidt tot progressieve beschadiging en atrofie van de schildklier.

Hashimoto treft overwegend vrouwen (vrouw-manratio circa 10:1) en heeft een genetische component.

Andere oorzaken zijn chirurgische verwijdering van de schildklier (thyreoidectomie) bij goiter, schildkliercarcinoom of de ziekte van Graves, behandeling met radioactief jodium (I-131) bij hyperthyreoïdie, aangeboren hypothyreoïdie (1:2000-1:3500 geboortes, vastgesteld door de neonatale hielprikscreening), medicamenteuze hypothyreoïdie door amiodaron of lithium, en secundaire hypothyreoïdie door hypofysaandoeningen met TSH-tekort.

Subklinische hypothyreoïdie (verhoogd TSH met normaal vrij T4) heeft een prevalentie van 3-8% in de algemene bevolking en neemt toe met de leeftijd.

Behandeling is aanbevolen bij TSH boven 10 mIU/L, bij zwangerschap en bij symptomatische patienten met TSH van 5-10 mIU/L.

Symptomen van hypothyreoïdie en effecten van levothyroxinesuppletie

Hypothyreoïdie kenmerkt zich door een scala van aspecifieke symptomen die de diagnose bemoeilijken.

Vermoeidheid, koude-intolerantie, gewichtstoename, constipatie, droge huid en haren, bradycardie, cognitieve traagheid, depressieve stemming en menstruatiestoornissen zijn de meest kenmerkende symptomen.

Bij ernstige, langdurige onbehandelde hypothyreoïdie kan myxoedeem optreden met oedeem van het gelaat en de extremiteiten.

Na instelling op adequate levothyroxinedosering normaliseren de symptomen geleidelijk. Volledig herstel kan weken tot maanden duren. Vermoeidheid is het symptoom dat het langzaamst verbetert.

Sommige patienten ervaren ondanks een normale TSH-waarde persisterende symptomen; bij deze groep kan overleg met de endocrinoloog worden overwogen over combinatietherapie met T4 en T3 (liothyronine), hoewel de evidence voor superieure uitkomsten van combinatietherapie beperkt is.

Euthyrox versus andere levothyroxine-producten in Nederland

In Nederland zijn meerdere levothyroxinepreparaten geregistreerd: Euthyrox (Merck), Thyrax (Aspen) en diverse generieke levothyroxinetabletten.

De bijsluiters van alle producten vermelden dezelfde werkzame stof, maar de hulpstoffen en in mindere mate de galvormgevingseigenschappen verschillen.

De biologische beschikbaarheid van levothyroxine is afhankelijk van de oplosbaarheid en de desintegratiesnelheid van de tablet, waarbij formuleringsverschillen invloed kunnen hebben op de absorptie.

De KNMP heeft een advies uitgebracht dat patienten bij voorkeur steeds hetzelfde levothyroxine-product gebruiken en dat de apotheker bij een (generieke) substitutie de arts en patient dient te informeren.

Na een productwissel is controle van de TSH na zes tot acht weken aanbevolen.

Euthyrox-tabletten bevatten als hulpstof lactose monohydraat; patienten met ernstige lactose-intolerantie dienen de arts te informeren.

In 2017-2018 werd in Europa een reformulering van Euthyrox door Merck KGaA ingevoerd, waarbij de hulpstoffen werden gewijzigd (mannitol en citroenzuur in plaats van lactose en maiszetmeel).

In sommige landen leidde deze overgang tot klachten bij een deel van de patienten.

In Nederland is de registratie door het CBG geëvalueerd en de biologische equivalentie bevestigd, maar voor patienten die klachten ervoeren bij de overstap is overleg met de arts aanbevolen.

Instelling en monitoring in de Nederlandse eerstelijns-zorg

De NHG-Standaard Schildklieraandoeningen geeft de huisarts een centrale rol bij de diagnostiek en behandeling van hypothyreoïdie.

De huisarts stelt de diagnose op basis van de klinische presentatie en TSH-meting, start levothyroxine en voert de periodieke controles uit.

Verwijzing naar de internist-endocrinoloog is aangewezen bij moeilijk instelbare hypothyreoïdie, verdenking op een onderliggende oorzaak die specialistische behandeling vereist, hypothyreoïdie in de zwangerschap of bij neonatale hypothyreoïdie.

Na start van de behandeling of na dosiswijziging wordt de TSH gecontroleerd na zes tot acht weken, omdat de halfleven van levothyroxine circa zeven dagen is en een nieuw steady-state pas na vier tot zes weken wordt bereikt.

Bij stabiele instelling volstaat jaarlijkse TSH-controle.

Het streefgebied voor TSH bij substitutietherapie is bij de meeste volwassenen 0,4 tot 2,5 mIU/L; bij ouderen (boven 70 jaar) is een iets hogere TSH-waarde (1,0-4,0 mIU/L) acceptabel vanwege het lagere risico op overdosering en atriumfibrilleren.

Euthyrox bij bijzondere populaties

Zwangerschap

Adequate schildklierfunctie is essentieel voor een normale foetale hersenontwikkeling, met name in het eerste trimester wanneer de foetus volledig afhankelijk is van maternaal schildklierhormoon.

Onbehandelde of inadequaat behandelde hypothyreoïdie is geassocieerd met miskramen, vroeggeboorte, perinatale sterfte, laag geboortegewicht en verminderde cognitieve ontwikkeling van het kind.

Vrouwen met bekende hypothyreoïdie dienen hun arts direct te informeren bij een positieve zwangerschapstest.

De dosisbehoefte stijgt in het eerste trimester door meerdere mechanismen: stijging van thyroxine-bindend globuline door oestrogeenverhoging, placentaire T4-deiodinase-activiteit, stijging van renale klaring en directe T4-overdracht van moeder naar foetus.

Een pragmatische aanpak is de dosis bij zwangerschapsbevestiging direct met twee extra tabletten per week (circa 25-30%) te verhogen en TSH te controleren binnen twee weken.

Postpartum thyreoiditis

Postpartum thyreoiditis is een auto-immune schildklierontsteking die bij circa 5-7% van de vrouwen optreedt in het jaar na de bevalling.

Het klassieke beloop kent een thyreotoxische fase (week 1-4 postpartum) gevolgd door een hypothyroide fase (maand 4-8).

Bij de meeste vrouwen herstelt de schildklierfunctie volledig; echter bij circa 25-30% persisteert de hypothyreoïdie en is langdurige levothyroxinesuppletie nodig.

Ouderen

Ouderen zijn gevoeliger voor de cardiovasculaire effecten van levothyroxine. Een lage startdosis en langzame ophoging zijn essentieel.

Het streef-TSH is bij ouderen boven 70 jaar bewust hoger dan bij jongere patienten (1,0-4,0 mIU/L) om het risico op atriumfibrilleren en osteoporose bij subklinische thyreotoxicose te minimaliseren.

Interacties met voeding en andere geneesmiddelen

Een correcte inname van levothyroxine vereist speciale aandacht voor de timing ten opzichte van voeding en andere geneesmiddelen.

Calcium (suppletie en calciumcarbonaat in antacida), ijzer (ferrumpreparaten), soja-isoflavonen en vezelrijke voeding verminderen de absorptie van levothyroxine aanzienlijk wanneer ze gelijktijdig worden ingenomen.

Patienten dienen levothyroxine minimaal dertig minuten voor het ontbijt in te nemen en andere geneesmiddelen of supplementen minimaal vier uur later.

Koffie, grapefruitsap en espresso kunnen de absorptie vertragen; levothyroxine het beste innemen met een glas gewoon water.

Colestyramine en andere galzuurbindende harsen verminderen de absorptie en enterohepatische kringloop van levothyroxine; vier uur interval is vereist.

Rifampicine, carbamazepine en fenytoïne verhogen de leverklaring via CYP-inductie; hogere levothyroxinedoseringen kunnen nodig zijn.

Oestrogeenhoudende anticonceptie en hormoonvervanging verhogen TBG en kunnen de vrije T4-spiegels verlagen, waarbij de totale T4-behoefte stijgt; TSH-controle na start of staken van oestrogeentherapie is aangewezen.

Levothyroxine en vergoeding in Nederland

Euthyrox en generieke levothyroxine vallen onder de basisverzekering van de Zorgverzekeringswet (Zvw) en worden vergoed via het GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem).

Het preferentiebeleid van zorgverzekeraars kan betekenen dat de apotheker een generiek alternatief voor Euthyrox verstrekt.

Gezien de speciale aard van levothyroxine (smal therapeutisch venster, belang van consistentie) kunnen arts en patient bij de zorgverzekeraar een medische ontheffing aanvragen voor verstrekking van een specifiek product.

Het eigen risico (385 euro per jaar in 2024) is van toepassing tenzij er een aanvullende polisdekking is.

De apotheek is in Nederland een centrale bron van informatie over levothyroxine. KNMP-apothekers kunnen uitleg geven over correct gebruik, interacties, merkwisselingen en vergoedingskwesties. Prescriptsy faciliteert digitaal consult met CBG-geregistreerde artsen voor indicatiestelling, dosisadvies en begeleiding bij schildklieraandoeningen op maat, conform de NHG-Standaard Schildklieraandoeningen en de European Thyroid Association-richtlijnen.

Praktisch advies voor de inname van Euthyrox

Correct innamegedrag is cruciaal voor stabiele TSH-waarden. Neem Euthyrox elke ochtend op de nuchtere maag in, minimaal dertig minuten voor het ontbijt, met een groot glas gewoon water. Koffie, melk en andere dranken dienen te worden vermeden tot dertig minuten na inname, omdat ook koffie de absorptie aantoonbaar vertraagt. Consequent dezelfde innametijdstip en dezelfde voedselomstandigheden zorgen voor reproduceerbare plasmaconcentraties en stabielere TSH-waarden bij de periodieke controles.

Vergeten dosis: bij een vergeten ochtendnuchterninname kunt u de dosis alsnog nemen zodra u eraan denkt, zolang dit niet vlak voor de volgende ochtend is.

Neem nooit twee doses op dezelfde dag. Bij chronisch vergeten kan een dagelijkse herinnering via een smartphoneapp behulpzaam zijn.

Bewaar Euthyrox op kamertemperatuur, droog en beschermd tegen direct licht. De originele verpakking biedt lichtbescherming. Bewaar de tabletten niet in de badkamer vanwege de vochtigheid. Gebruik de tabletten niet na de houdbaarheidsdatum op de verpakking.