Fosfomycine zonder recept: feiten over éénmalige UWI-behandeling

Fosfomycine is in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar. Het is een fosfonzuur-derivaat dat als éénmalige sachet van 3 gram wordt ingenomen voor ongecompliceerde urineweginfectie bij vrouwen.

NHG-Standaard plaatst het als tweede-keus na nitrofurantoïne. Voor vrouwen 12 tot 65 jaar met klassieke UWI-symptomen zonder zwangerschap is online consult realistisch, vergelijkbaar met nitrofurantoïne.

Waarom Fosfomycine in Nederland receptplichtig is

Fosfomycine remt bacteriële celwand-synthese in een vroeg stadium en bereikt na orale opname hoge concentraties in de urine.

Eén dosis van 3 gram in poedervorm geeft 48 tot 72 uur urineconcentraties boven de minimaal-remmende waarde voor de meeste uropathogenen.

Het gebruiksgemak (éénmalige dosering) verbetert de therapietrouw aanzienlijk.

De receptplicht beschermt tegen onjuist gebruik bij gecompliceerde UWI (waar fosfomycine onvoldoende werkt), bij eGFR onder 30 (verminderde uitscheiding) en bij zwangerschap zonder afstemming.

Bekende bijwerkingen zijn diarree (bij 5 tot 10 procent), misselijkheid en vaginale candidose. Toenemende fosfomycine-resistentie bij E.

coli is wereldwijd een aandachtspunt; in Nederland blijft de resistentie nog laag.

Een arts toetst voor het voorschrijven of de NHG-criteria vervuld zijn en of nitrofurantoïne als eerste-keus kan of niet (bijvoorbeeld bij intolerantie of contra-indicatie).

Voor specifieke UWI bij mannen of bij ouderen wordt fosfomycine soms in onderhoud gebruikt onder begeleiding van uroloog.

Wie zoekt op "Fosfomycine zonder recept"?

Fosfomycine-zoekers zijn vrijwel uitsluitend vrouwen met blaasontsteking-symptomen die de éénmalige inname als praktisch voordeel zien.

Een tweede groep zijn vrouwen die op nitrofurantoïne intolerantie ervoeren of waarvoor het gecontra-indiceerd is wegens eGFR onder 30. Voor stabiele criteria-vervulde gebruiksters is online consult realistisch.

Online consult als legaal alternatief

Een online consult voor fosfomycine volgt het UWI-protocol vergelijkbaar met nitrofurantoïne. De vragenlijst toetst NHG-criteria: leeftijd, zwangerschapsstatus, klassieke symptomen, koorts, flankpijn, eerdere UWI-frequentie, eGFR, allergie-historie en eerdere ervaring.

Een arts beoordeelt of nitrofurantoïne eerste-keus is of dat fosfomycine geschikter is (bij intolerantie, contra-indicatie of voorkeur voor éénmalige dosering).

Bij goedkeuring volgt levering via een aangesloten apotheek met instructie over inname (op nuchtere maag, opgelost in een glas water, in de avond zodat de urine zo lang mogelijk geconcentreerd blijft).

Bij koorts, flankpijn, persisterende klachten na 72 uur of recidief volgt verwijzing naar de huisarts voor kweek-onderzoek.

Wanneer is een online consult niet geschikt?

Een online traject voor fosfomycine is niet aangewezen bij koorts of flankpijn (pyelonefritis-verdenking), bij vermoeden van soa als oorzaak van urethritis, bij eerdere UWI in laatste 4 weken, bij zwangerschap zonder afstemming met huisarts of verloskundige, bij eGFR onder 30, bij mannen (vraagt aanvullende beoordeling), bij kinderen, en bij gecompliceerde UWI met diabetes of katheter-gebruik.

Risico's van illegale aankoop

Fosfomycine-imitaties komen voor met onjuiste dosering. Voor blaasontsteking-behandeling betekent een onderdoseerde imitatie behandelfalen met progressie. Reguliere apotheekverstrekking borgt de juiste 3-gram dosering. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwt voor antibiotica van onbekende herkomst, en invoer zonder geldig recept is strafbaar.

Bronnen

• European Medicines Agency (EMA), SmPC: fosfomycine
• NHG-Standaard Urineweginfecties
• SWAB: stichting werkgroep antibioticabeleid Nederland
• Farmacotherapeutisch Kompas: fosfomycine
• Lareb: bijwerkingenmeldingen fosfomycine
• NVMM: surveillance-rapporten fosfomycine-resistentie

Prescriptsy is een onafhankelijk vergelijkingsplatform en verkoopt zelf geen medicijnen. Laatst gecontroleerd: 1 mei 2026.