Hydroxyzine

Hydroxyzine on Prescriptsy

Hydroxyzine wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Hydroxyzine, Uitgebreide Patienteninformatie

Hydroxyzine is een eerstegeneratie antihistaminicum met significante anxiolytische, sedatieve en anti-emetische eigenschappen.

In Nederland is hydroxyzine door het CBG geregistreerd voor de kortdurende behandeling van angststoornissen bij volwassenen en voor de symptomatische behandeling van jeuk (pruritus) bij volwassenen en kinderen.

Het middel werkt als een krachtige antagonist van H1-histaminereceptoren en heeft bovendien anti-cholinergische, anti-serotoninerge en anti-dopaminerge eigenschappen die bijdragen aan zijn anxiolytische en sedatieve werking.

Hydroxyzine is uitsluitend op recept (UR) verkrijgbaar in Nederland en is beschikbaar als tablet (25 mg en 50 mg) en als siroop voor kinderen.

In tegenstelling tot benzodiazepinen veroorzaakt hydroxyzine geen fysieke afhankelijkheid of onttrekkingsverschijnselen en wordt daardoor beschouwd als een relatief veilig anxiolyticum voor kortdurend gebruik.

De KNMP-kennisbank en het Farmacotherapeutisch Kompas benoemen hydroxyzine als een optie voor patienten waarbij benzodiazepinen gecontraïndiceerd zijn of waarbij het afhankelijkheidsrisico een bezwaar vormt.

De NHG-Standaard Angst beschrijft hydroxyzine als een tweede- of derdelijns optie na niet-farmacologische behandeling en antidepressiva.

De behandeling is altijd kortdurend van aard, doorgaans maximaal vier weken, om tolerantie en afhankelijkheid te voorkomen.

Farmacologisch Profiel

Hydroxyzine is een piperazinederivaat dat werkt als competitieve H1-receptorantagonist. De bindingsaffiniteit voor de H1-receptor is hoger dan die van veel andere eerstegeneratie-antihistaminica.

Door de centrale penetratie door de bloed-hersenbarriere heeft hydroxyzine naast perifere anti-histaminerge effecten ook uitgesproken centrale effecten op het centrale zenuwstelsel, wat de sedatieve en anxiolytische eigenschappen verklaart.

Het anxiolytische mechanisme van hydroxyzine is multifactorieel.

Naast H1-antagonisme heeft hydroxyzine antagonistische werking op serotonine-5HT2A-receptoren (vergelijkbaar met sommige atypische antipsychotica) en op dopaminereceptoren in de limbische regio's van de hersenen.

Tevens remt hydroxyzine de heropname van serotonine in de synaptische spleet, wat kan bijdragen aan het anxiolytische effect.

Dit brede farmacologische profiel maakt hydroxyzine tot een effectief anxiolyticum zonder de risicos van benzodiazepinen of de vertraagde aanvang van antidepressiva.

Hydroxyzine wordt in de lever gemetaboliseerd tot cetirizine (een tweedegeneratie-antihistaminicum zonder centraal effect) en andere metabolieten.

De halfwaardetijd bedraagt bij volwassenen gemiddeld 14 tot 25 uur, wat een twee- tot driemaal daagse dosering rechtvaardigt.

Bij ouderen en patienten met leverfunctiestoornissen is de halfwaardetijd verlengd, wat leidt tot hogere plasmaconcentraties bij gelijke dosis.

Indicaties

In Nederland is hydroxyzine geregistreerd voor:

• Angststoornissen bij volwassenen: Kortdurende behandeling van symptomatische angst en gespannenheid bij gegeneraliseerde angststoornissen en verwante condities. Maximale behandelduur is doorgaans vier weken. Hydroxyzine is geen eerstelijns behandeling voor angststoornissen; cognitieve gedragstherapie (CGT) en SSRI's hebben de voorkeur bij langdurige behandeling.
• Pruritus (jeuk) bij volwassenen en kinderen: Symptomatische behandeling van acute en chronische urticaria (netelroos), allergische contactdermatitis en andere jeukende huidaandoeningen. Het antihistaminerge effect is met name effectief bij histamine-gemedieerde jeuk.

Off-label wordt hydroxyzine ook gebruikt als premedicatie voor anesthesie (vanwege de sedatieve en anti-emetische eigenschappen), bij opiaat-gerelateerde jeuk en bij slaapstoornissen op korte termijn. Off-label gebruik dient altijd te worden overwogen na een zorgvuldige baten-risicoafweging door de behandelend arts.

Dosering en Gebruik

De dosering van hydroxyzine is afhankelijk van de indicatie, leeftijd en individuele gevoeligheid. Hydroxyzine heeft een uitgesproken sedatief effect, met name bij de eerste doses.

Het wordt aanbevolen de eerste dosis in te nemen op een moment dat slapen of rusten mogelijk is, om beoordeling van de individuele tolerantie mogelijk te maken.

Angststoornissen bij Volwassenen

De gebruikelijke dosering voor de behandeling van angststoornissen is 25 tot 100 mg per dag, verdeeld over drie tot vier doses.

Een gangbare dosering is 25 mg drie- tot viermaal daags. De laagste effectieve dosis dient te worden gebruikt.

Bij ouderen (65 jaar en ouder) dient de startdosering te worden gehalveerd (12,5 mg per keer) vanwege het risico op sedatie, verwardheid en valincidenten.

De maximale dagelijkse dosis voor volwassenen is 300 mg per dag bij angst, maar klinisch gebruik beperkt zich doorgaans tot lagere doses.

Pruritus

Voor de behandeling van jeuk bij volwassenen worden doorgaans 25 mg per keer gebruikt, drie- tot viermaal daags.

Bij kinderen is de dosering gewichtsgebonden: 1 mg per kg lichaamsgewicht per dag, verdeeld over drie tot vier doses, met een maximum van 2 mg/kg/dag.

De siroop (10 mg/5 ml) is beschikbaar voor kinderen en patienten die tabletten moeilijk kunnen innemen.

Bijzondere Groepen

Bij patienten met lever- of nierfunctiestoornissen dient de dosis te worden verlaagd en het doseringsinterval te worden verlengd vanwege verminderde eliminatie en hogere plasmaconcentraties.

De KNMP-kennisbank biedt specifieke doseringsaanbevelingen voor deze groepen.

Bij patienten met een verlengd QT-interval of risicofactoren voor hartritmestoornissen dient hydroxyzine met extra voorzichtigheid te worden gebruikt; het middel kan het QT-interval verder verlengen.

Bijwerkingen

De bijwerkingen van hydroxyzine zijn grotendeels voorspelbaar op basis van het farmacologische profiel: anticholinerge en sedatieve effecten zijn het meest frequent.

Zeer Vaak (meer dan 1 op 10 patienten)

• Slaperigheid en sedatie: het meest kenmerkende en consistente bijwerking, met name in het begin van de behandeling. Vermindert bij de meeste patienten na enkele dagen bij gelijkblijvende dosering.
• Droge mond: een gevolg van het anticholinerge effect; kan worden verlicht door frequente kleine slokjes water of suikervrije snoepjes.

Vaak (1 op 10 tot 1 op 100 patienten)

• Hoofdpijn
• Vermoeidheid en malaise
• Duizeligheid
• Obstipatie door anticholinerg effect
• Urineretentie, met name bij mannen met prostaathypertrofie
• Wazig zicht (accommodatiestoornis)

Soms (1 op 100 tot 1 op 1.000 patienten)

• Paradoxale excitatie: verwardheid, agitatie en hallucinaties, met name bij ouderen en kinderen
• Verlengd QT-interval op het elektrocardiogram
• Tachycardie (verhoogde hartfrequentie)
• Hypotensie
• Misselijkheid en braken
• Tremor (beven)

Zelden (minder dan 1 op 1.000 patienten)

• Ernstige hartritmestoornissen (Torsades de Pointes) bij verlengd QT-interval
• Ernstige allergische reactie (anafylaxie)
• Hepatotoxiciteit (leverbeschadiging)
• Stevens-Johnson syndroom en toxische epidermale necrolyse
• Convulsies bij overdosering of zeer hoge doses

Waarschuwingen en Voorzorgsmaatregelen

QT-verlenging: hydroxyzine kan het QT-interval op het ECG verlengen, wat een risicofactor is voor ventriculaire aritmie en Torsades de Pointes.

Dit risico is verhoogd bij patienten met een aangeboren of verworven lang-QT-syndroom, electrolytenstoornissen (hypokaliemie, hypomagnesiemie) en bij gelijktijdig gebruik van andere QT-verlengende geneesmiddelen.

Overleg altijd met uw arts over uw hartmedische voorgeschiedenis voor aanvang van de behandeling.

Anticholinerge effecten: bij patienten met verhoogde intraoculaire druk (glaucoom), prostaathypertrofie met urineretentie, obstipatie, myasthenia gravis of bij ouderen in het algemeen dient hydroxyzine met grote voorzichtigheid te worden gebruikt vanwege de anticholinerge bijwerkingen.

Sedatie en rijvaardigheid: hydroxyzine vermindert de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen significant, met name bij aanvang van de behandeling en bij dosisverhoging.

Het besturen van een motorvoertuig of het bedienen van machines is tijdens de behandeling met hydroxyzine niet aan te raden.

Vermijd alcohol tijdens de behandeling, omdat dit de sedatieve werking versterkt.

Zwangerschap: hydroxyzine is gecontraïndiceerd in het eerste trimester van de zwangerschap vanwege aanwijzingen voor teratogeniteit in dierproeven.

Gebruik vlak voor de bevalling dient te worden vermeden vanwege mogelijke neonatale effecten (depressie van het centrale zenuwstelsel, tremor, agitatie bij de neonaat).

Borstvoeding dient te worden gestaakt tijdens de behandeling, omdat hydroxyzine en zijn metabolieten in de moedermelk terechtkomen.

Geneesmiddelinteracties

Hydroxyzine heeft een groot aantal klinisch relevante interacties. Centraal zenuwstelsel-dempende middelen (benzodiazepinen, opiaten, alcohol, antipsychotica, antidepressiva): additieve sedatieve en ademhalingsonderdrukkende effecten.

Combinatie dient te worden vermeden of met grote voorzichtigheid te worden toegepast. QT-verlengers (antiaritmica, bepaalde antibiotica zoals azitromycine, antipsychotica, antidepressiva): additief risico op QT-verlenging en ernstige hartritmestoornissen.

MAO-remmers: gevaarlijke combinatie die niet mag worden gebruikt. Anticholinerge geneesmiddelen (atropine, oxybutynine, tricyclische antidepressiva): versterkt het anticholinerge bijwerkingsprofiel.

Betainen de apotheker altijd controleren via het G-Standaard systeem op alle potentiële interacties bij nieuwe receptering.

Bewaring en Praktisch Gebruik

Tabletten bewaren bij kamertemperatuur (15-25 graden Celsius), droog en buiten het bereik van kinderen. De siroop bewaren in de koelkast. Tabletten worden heel ingenomen met een glas water.

De siroop wordt opgemeten met de bijgeleverde maatspuit. Niet innemen met grapefruitsap, dat de metabolisering kan beïnvloeden. Lege verpakkingen inleveren bij de apotheek voor verantwoorde verwerking.

Vergoeding en Toegang in Nederland

Hydroxyzine is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij de geregistreerde indicaties, onder aftrek van het eigen risico (385 euro per jaar).

Uw apotheek kan u informeren over het preferentiebeleid van uw zorgverzekeraar. Meer informatie via cbg-meb.nl, knmp.nl en thuisarts.nl.

Bij bijwerkingen: meld ze bij Lareb via lareb.nl of via uw apotheker. In geval van overdosering: bel direct 112 of het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099 (gratis, 24/7).

Alternatieven en Behandelcontext

Hydroxyzine wordt in de Nederlandse richtlijnen gezien als een kortdurende farmacologische optie voor angst, na uitputting van niet-farmacologische behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie (CGT).

De NHG-Standaard Angst beschrijft de behandelhierarchie: CGT en psychoeducatie zijn de eerste stap; bij onvoldoende effect of als aanvulling op psychologische behandeling kunnen SSRI's of SNRI's als eerste farmacologische keuze worden overwogen.

Hydroxyzine is dan een tweede optie bij patienten waarbij SSRI's of benzodiazepinen niet gewenst zijn, bijvoorbeeld vanwege bijwerkingsintolerantie of afhankelijkheidsrisico.

Bij chronische of ernstige angststoornissen wordt verwijzing naar een GGZ-professional aanbevolen.

Bij pruritus zijn de behandelkeuze en de keuze voor het antihistaminicum afhankelijk van de onderliggende oorzaak, de ernst en de duur van de jeuk.

Tweedegeneratie-antihistaminica (cetirizine, loratadine, fexofenadine) worden bij chronische urticaria doorgaans verkozen vanwege het ontbreken van sedatieve effecten.

Hydroxyzine biedt als eerstegeneratie-antihistaminicum een sterkere sedatieve component die voordelig kan zijn bij jeuk die slaapproblemen veroorzaakt, maar tegelijk de bijwerkingen vergroot.

De behandelend arts en apotheker begeleiden de keuze voor het meest geschikte antihistaminicum op basis van de individuele situatie.

Therapietrouw en Begeleiding

Omdat hydroxyzine sedatie kan veroorzaken, is het belangrijk dat patienten goed worden geinformeerd over wat ze kunnen verwachten bij de eerste dosis.

De apotheker speelt een centrale rol bij medicatiebegeleiding: het uitleggen van het innemen van de eerste dosis op een moment dat rusten mogelijk is, het adviseren over het vermijden van alcohol en autorijden, en het bespreken van de maximale behandelduur.

Bij vragen over de behandeling of bijwerkingen kan altijd worden gebeld met de eigen apotheek of worden gemeld bij Lareb via lareb.nl.

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiele therapie kan online consult mogelijk zijn. Lees hoe online consult werkt voor Hydroxyzine.