Nystatyna

Nystatyna na Prescriptsy

Nystatyna jest opisany na Prescriptsy jako niezależna informacja o produkcie.

Tutaj możesz zrozumieć, jak działa konsultacja online, jakie kontrole medyczne przeprowadzają kliniki partnerskie i jakie czynniki są ważne przy porównywaniu dostawców.

Sami nie sprzedajemy leków, ale pomagamy użytkownikom porównywać licencjonowanych partnerów opieki zdrowotnej pod względem ceny, szybkości dostawy, jakości usług i ogólnej wiarygodności.

Nystatyna jest polienowym antybiotykiem przeciwgrzybiczym stosowanym w leczeniu zakazen grzybiczych (kandydozy) wywolanych przez grzyby z rodzaju Candida, przede wszystkim Candida albicans.

Lek jest stosowany miejscowo w leczeniu kandydozy jamy ustnej (plesniwki), kandydozy przelyku, kandydozy jelitowej, kandydozy skory oraz kandydozy pochwy.

Nystatyna jest jednym z najstarszych i najbezpieczniejszych lekow przeciwgrzybiczych, stosowanym w praktyce klinicznej od lat 50.

XX wieku, i pozostaje lekiem pierwszego wyboru w leczeniu plesniwek u doroslych, dzieci, niemowlat i kobiet w ciazy.

Lek jest zarejestrowany przez Urzad Rejestracji Produktow Leczniczych, Wyrobow Medycznych i Produktow Biobojczych (URPL) i dostepny w polskich aptekach wylacznie na recepte (Rp).

Kandydoza jest jednym z najczestszych zakazen grzybiczych u ludzi.

Grzyb Candida albicans jest komensalem bytujacym na blonach sluzowych jamy ustnej, przewodu pokarmowego i pochwy u 20-50% zdrowych osob, nie wywolujac objawow chorobowych.

Do rozwoju zakazenia objawowego dochodzi w warunkach zaburzenia rownowagi mikrobiologicznej, obnizenia odpornosci lub przy dzialaniu czynnikow predysponujacych: antybiotykoterapia szerokowidmowa, stosowanie wziewnych kortykosteroidow, cukrzyca niewyrownana, immunosupresja (HIV, chemioterapia, leki biologiczne), protezy zebowe, zaburzenia odzywiania i niedobor zelaza.

Niniejsza informacja o produkcie zostala zweryfikowana przez Dr Claire Phipps, MBBS MRCGP (GMC 7014359), lekarza rodzinnego z wieloletnim doswiadczeniem klinicznym, i zawiera kliniczny przeglad mechanizmu dzialania nystatyny, prawidlowego dawkowania, wskazan, przeciwwskazan oraz zasad bezpieczenstwa leczenia.

Wazne informacje medyczne o nystatynie

Nystatyna jest lekiem przeciwgrzybiczym o wyjatkowo korzystnym profilu bezpieczenstwa ze wzgledu na brak wchlanniania ogolnoustrojowego. Pani lub Pan, jako pacjent rozpoczynajacy leczenie, powinien poznac 3 kluczowe informacje przed zastosowaniem leku:

• Nystatyna dziala wylacznie miejscowo i nie wchlannia sie do krwiobiegu, co minimalizuje ryzyko dziallan niepozadanych ogolnoustrojowych i interakcji z innymi lekami przyjmowanymi doustnie
• Leczenie nalezy kontynuowac co najmniej 48 godzin po calkowitym ustapieniu objawow klinicznych, aby zapobiec nawrotom zakazenia i wyeliminowac pozostale komorki grzyba
• Zawiesine doustna nalezy utrzymac w jamie ustnej przez 1-2 minuty przed polknieciem, aby zapewnic bezposredni kontakt leku z zakazona blona sluzowa i umozliwic zniszczenie komorek grzyba

W przypadku ciezkiej reakcji alergicznej (obrzek twarzy, gardla, ust, trudnosci w oddychaniu, swiszczacy oddech) nalezy natychmiast wezwac pogotowie ratunkowe dzwoniac pod numer 112 lub 999. Dowiedz sie wiecej o konsultacji online i wystawianiu e-recept.

Czym jest nystatyna i jak dziala na zakazenia grzybicze

Nystatyna jest antybiotykiem polienowym wyizolowanym z hodowli Streptomyces noursei, bakterii glebowej z rodzaju promieniowcow.

Nazwa leku pochodzi od New York State Department of Health, gdzie zostala odkryta przez Elizabeth Lee Hazen i Rachel Fuller Brown w 1950 roku.

Bylo to pierwsze skuteczne leczenie przeciwgrzybicze dostepne w medycynie klinicznej i oznaczalo przelom w terapii kandydozy, szczegolnie u niemowlat i pacjentow z oslabionym ukladem odpornosciowym.

Mechanizm dzialania nystatyny polega na wiazaniu sie z ergosterolem, glownym sterolem blony komorkowej grzybow, co prowadzi do tworzenia porow w blonie i zaburzenia jej integralnosci osmotycznej.

Po zwiazaniu nystatyny z ergosterolem powstaja kanaly jonowe w blonie komorkowej grzyba, przez ktore dochodzi do niekontrolowanego wycieku skladnikow wewnatrzkomorkowych: jonow potasowych, aminokwasow, cukrow prostych i malych czasteczek metabolitow.

Utrata tych kluczowych substancji prowadzi do zaburzenia rownowagi osmotycznej, dehydratacji komorki grzyba i jej obumarcia.

Selektywnosc dzialania nystatyny wobec grzybow wynika z faktu, ze ergosterol jest swoistym skladnikiem blon komorkowych grzybow i pierwotniakow, podczas gdy komorki ludzkie zawieraja cholesterol, do ktorego nystatyna wiaze sie znacznie slabiej.

Ta roznica w budowie blon komorkowych zapewnia wysoka toksycznosc leku wobec grzybow przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczenstwa dla komorek gospodarza.

Nystatyna wykazuje aktywnosc przeciwgrzybicza wobec szerokiego spektrum gatunkow Candida, w tym C. albicans (najczestsza przyczyna kandydozy u ludzi, 60-80% przypadkow), C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis i C.

tropicalis. Lek jest rowniez skuteczny wobec niektorych drozdzakow (Cryptococcus neoformans, Rhodotorula) i pleśni (Aspergillus fumigatus in vitro), choc te wskazania nie sa standardowe.

Nystatyna nie dziala na bakterie, wirusy ani dermatofity (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton) odpowiedzialne za grzybice skory glowy, stop i paznokci.

Wskazania do stosowania nystatyny

Zgodnie z Charakterystyka Produktu Leczniczego zatwierdzona przez URPL, nystatyna jest zarejestrowana w nastepujacych wskazaniach:

• Kandydoza jamy ustnej (plesniwki): u doroslych, dzieci i niemowlat, objawia sie bialymi nalotami na jezyku, podniebieniu i policzkach, bolem przy jedzeniu, zaburzeniami smaku
• Kandydoza przelyku: u pacjentow z immunosupresja, chemioterapia lub po antybiotykoterapii, objawia sie bolem przy polykaniu (odynofagia), dyskomfortem za mostkiem
• Kandydoza jelitowa: u pacjentow z biegunka po antybiotykoterapii lub immunosupresja, wymaga tabletek dojelitowych dla dotarcia do jelita cienkiego i grubego
• Kandydoza skory: zmiany w faldach skornych (pachwiny, pod piersiami, pachy, przestrzenie miedzypalcowe), kandydoza pieluszkowa u niemowlat
• Kandydoza pochwy: zapalenie pochwy i sromu z charakterystycznymi objawami (biale sery wyplyw, swedzenie, pieczenie, bol przy stosunku)
• Profilaktyka kandydozy u noworodkow: urodzonych przez matki z kandydoza pochwy lub u niemowlat karmionych butelka

Dawkowanie nystatyny w poszczegolnych wskazaniach

Dawkowanie leku ustala lekarz indywidualnie w zaleznosci od wskazania, postaci preparatu i wieku pacjenta. Ponizej przedstawiono standardowe schematy dawkowania zgodne z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Mikologicznego oraz wytycznymi Medycyny Praktycznej (mp.pl).

Kandydoza jamy ustnej u doroslych : zawiesina doustna 100 000 jednostek miedzynarodowych na mililitr. Dawka: 1 ml (100 000 j.m.) cztery razy dziennie.

Sposob podania: odmierzyc 1 ml za pomoca dolaczonej strzykawki lub pipety, utrzymac zawiesine w jamie ustnej przez 1-2 minuty, przemywajac nia blone sluzowa policzkow, dzisel, jezyka i podniebienia, a nastepnie polknac.

Nie plukac ust ani nie pic przez 30 minut po podaniu leku. Leczenie trwa 7-14 dni.

Kandydoza jelitowa: tabletki dojelitowe 500 000 j.m. Dawka: 1-2 tabletki (500 000-1 000 000 j.m.) trzy do czterech razy dziennie. Tabletki polykac w calosci, nie rozgryzac. Leczenie trwa 14-21 dni, zwykle dluzej przy immunosupresji.

Kandydoza skory : krem lub masc z nystatyna w stezeniu 100 000 j.m./g. Nakladac cienka warstwa na zmienione chorobowo obszary dwa do czterech razy dziennie.

Przed aplikacja umyc skore ciepla woda z lagodnym mydlem i dokladnie osuszyc. Leczenie trwa 7-14 dni.

Kandydoza pochwy: globulki dopochwowe 100 000 j.m. Dawka: 1 globulka raz lub dwa razy dziennie, wprowadzac gleboko do pochwy przed snem przez 14 dni. Leczenie kontynuowac rowniez w czasie miesiaczki.

Niemowleta z plesniwkami : zawiesina doustna 1 ml (100 000 j.m.) cztery razy dziennie.

Nakladac na blone sluzowa jamy ustnej za pomoca jalowego gazika lub plastikowej pipety, przemywajac delikatnie wewnetrzna strone policzkow i dzisel. Unikac dotykania tylnej sciany gardla.

Podawac po karmieniu, aby lek mogl dzialac miejscowo przez dluzszy czas.

Dzialania niepozadane nystatyny

Nystatyna jest jednym z najlepiej tolerowanych lekow przeciwgrzybiczych ze wzgledu na brak wchlaniania ogolnoustrojowego. Dzialania niepozadane sa rzadkie, lagodne i zwykle przemijajace po zakonczeniu leczenia.

Przy podaniu doustnym u mniej niz 5% pacjentow moga wystapic: nudnosci, wymioty, biegunka, bol brzucha, dyskomfort w nadbrzuszu. Nieprzyjemny slodkawo gorzki smak zawiesiny doustnej jest czesto problemem u dzieci, mozna popic niewielka iloscia wody 30 minut po podaniu leku.

Przy podaniu miejscowym u 1-3% pacjentow moga wystapic: podradznienie skory, pieczenie i swedzenie w miejscu aplikacji, rumien i wysuszenie skory. Kontaktowe alergiczne zapalenie skory wystepuje bardzo rzadko.

Reakcje alergiczne na nystatyne sa niezwykle rzadkie (ponizej 1 na 10 000 pacjentow), ale moga obejmowac wysypke skorna, pokrzywke, obrzek naczynioruchowy, a w skrajnych przypadkach wstrzas anafilaktyczny wymagajacy wezwania pogotowia ratunkowego pod numer 112.

Ciaza, karmienie piersia i stosowanie u dzieci

Ciaza : nystatyna moze byc bezpiecznie stosowana w ciazy we wszystkich trymestrach.

Brak wchlanniania z przewodu pokarmowego, skory i blony sluzowej pochwy oznacza, ze lek nie dociera do plodu i nie wykazuje dzialania teratogennego w badaniach na zwierzetach ani w obserwacjach klinicznych u ludzi.

Nystatyna w zawiesinie doustnej lub globulkach dopochwowych jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu kandydozy u kobiet ciezarnych.

Karmienie piersia : nystatyna nie przenika do mleka matki w istotnych ilosciach. Lek moze byc bezpiecznie stosowany u matek karmiacych piersia.

W przypadku kandydozy brodawek sutkowych u matki karmiacej, rownoczesne leczenie matki (krem z nystatyna na brodawki) i dziecka (zawiesina doustna) jest standardem postepowania.

Stosowanie u niemowlat: zawiesina doustna z nystatyna jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu plesniwek u noworodkow i niemowlat. Brak dziallan ogolnoustrojowych sprawia, ze lek jest uwazany za wyjatkowo bezpieczny nawet u wczesniakow.

Wiarygodne zrodla informacji

Pacjenci poszukujacy rzetelnych informacji o nystatynie moga korzystac z nastepujacych oficjalnych zrodel: Urzad Rejestracji Produktow Leczniczych URPL (urpl.gov.pl), Charakterystyka Produktu Leczniczego, Medycyna Praktyczna (mp.pl), wytyczne kliniczne, Narodowy Fundusz Zdrowia NFZ (nfz.gov.pl), informacje o refundacji, Glowny Inspektorat Farmaceutyczny GIF (gif.gov.pl), komunikaty bezpieczenstwa.

W naglych przypadkach medycznych nalezy dzwonic pod numer 112 lub 999 (pogotowie ratunkowe).

Interakcje nystatyny z innymi lekami

Nystatyna, ze wzgledu na minimalne wchlanianie z przewodu pokarmowego i skory, wykazuje wyjatkowo korzystny profil interakcji lekowych.

Nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych z lekami doustnymi, dozylnymi ani miejscowymi.

Pacjenci przyjmujacy inne leki przewlekle (doustne antykoagulanty jak warfaryna, leki kardiologiczne jak beta-blokery czy inhibitory ACE, antydepresanty, leki przeciwcukrzycowe doustne i insulina, leki immunosupresyjne) moga bezpiecznie stosowac nystatyne bez modyfikacji dawkowania innych preparatow.

Ten korzystny profil sprawia, ze nystatyna jest lekiem z wyboru u pacjentow wielochorobowych i osob starszych przyjmujacych liczne leki.

Uwaga kliniczna dotyczy jednoczesnego stosowania z innymi lekami przeciwgrzybiczymi ogolnoustrojowymi (flukonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol), skojarzenie moze byc wskazane u pacjentow z immunosupresja i ciezkim opornym na leczenie zakazeniem kandydozowym, ale wymaga nadzoru specjalistycznego.

U pacjentow z proteza zebowa zaleca sie rowniez dezynfekcje protezy przez moczenie w zawiesinie nystatyny przez cala noc, aby zapobiec reinfekcji z zanieczyszczonej protezy, co jest czesta przyczyna nawracajacej kandydozy jamy ustnej u osob starszych.

Zapobieganie kandydozie i czynniki predysponujace

Skuteczne leczenie kandydozy wymaga identyfikacji i eliminacji czynnikow predysponujacych do rozwoju zakazen grzybiczych. Do najwazniejszych czynnikow sprzyjajacych naleza:

• Niewyrownana cukrzyca: hiperglikemia stwarza korzystne srodowisko dla wzrostu Candida; konieczna optymalizacja glikemii (HbA1c ponizej 7%) u wszystkich chorych z nawracajaca kandydoza
• Antybiotykoterapia szerokowidmowa: zaburzenie naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej, przewodu pokarmowego i pochwy; rozwazyc probiotyki Lactobacillus podczas dlugotrwalej antybiotykoterapii
• Wziewne kortykosteroidy: stosowane w astmie i POChP; konieczne plukanie jamy ustnej woda lub plynem antyseptycznym po kazdej inhalacji oraz stosowanie spejserow
• Protezy zebowe: zle dopasowane protezy i niedostateczna higiena; konieczna dezynfekcja codzienna i systematyczne kontrole stomatologiczne
• Immunosupresja: chemioterapia, leki biologiczne, zakazenie HIV, przeszczepy narzadow; u wybranych pacjentow wskazana profilaktyka przeciwgrzybicza
• Niedobory zywieniowe: zelaza, witaminy B12, kwasu foliowego; wymaga uzupelnienia suplementami pod kontrola lekarza
• Stres i zaburzenia snu: przewlekly stres oslabia odpornosc; zalecana higiena snu i techniki relaksacyjne

Rokowanie i kontynuacja leczenia

Rokowanie w kandydozie leczonej nystatyna jest doskonale u pacjentow immunokompetentnych, u ponad 90% pacjentow dochodzi do calkowitego wygojenia po 7-14 dniach leczenia.

Nawroty zakazenia sa czeste u pacjentow z utrzymujacymi sie czynnikami predysponujacymi.

W razie wiecej niz 3 epizodow nawracajacej kandydozy w ciagu roku wskazana jest diagnostyka w kierunku ukrytej immunosupresji (badanie w kierunku HIV za zgoda pacjenta, ocena funkcji limfocytow T, badania endokrynologiczne w kierunku cukrzycy i chorob tarczycy).

U pacjentow z przewlekla kandydoza sluzowkowo-skorna (wrodzony zespol niedoboru odpornosci) wskazane jest dlugoterminowe leczenie podtrzymujace pod nadzorem specjalisty chorob zakaznych lub immunologa.