Captopril

Captopril on Prescriptsy

Captopril wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Wat is captopril en waarvoor wordt het gebruikt?

Captopril is een geneesmiddel dat behoort tot de klasse van de ACE-remmers (angiotensine-converting enzyme-remmers) en is het eerste middel uit deze klasse dat in de klinische praktijk werd gebruikt.

In Nederland is captopril geregistreerd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en is het als generiek geneesmiddel op recept verkrijgbaar.

Captopril heeft een brede toepassing in de cardiologie, interne geneeskunde en huisartsenpraktijk en wordt ingezet bij hypertensie (hoge bloeddruk), chronisch hartfalen, linkerventrikeldisfunctie na een hartinfarct en diabetische nefropathie (nierbeschadiging door diabetes).

ACE-remmers zijn een van de best bestudeerde en meest voorgeschreven geneesmiddelengroepen ter wereld.

Ze verlagen niet alleen de bloeddruk maar beschermen ook de nieren, verminderen eiwitverlies in de urine, vertragen de progressie van chronische nierschade en verminderen de mortaliteit bij hartfalen en na een hartinfarct.

Captopril heeft ten opzichte van nieuwere ACE-remmers (enalapril, lisinopril, ramipril) het nadeel dat het twee tot drie keer per dag moet worden ingenomen, terwijl de meeste andere ACE-remmers eenmaal daags kunnen worden gegeven.

In sommige klinische situaties, met name bij acute hartproblemen of wanneer een snelle titratie gewenst is, heeft de kortere werkingsduur van captopril echter voordelen.

Captopril heeft een unieke chemische structuur: het bevat een sulfhydrylgroep (SH-groep) die direct verantwoordelijk is voor remming van het ACE-enzym. Deze sulfhydrylgroep verklaart ook sommige specifieke bijwerkingen van captopril die bij andere ACE-remmers minder frequent voorkomen, zoals huiduitslag en smaakverandering.

Werkingsmechanisme van captopril

Captopril werkt via specifieke remming van het enzym ACE (angiotensine-converting enzyme), ook wel kininase II genoemd. ACE heeft twee fysiologische functies: het zet angiotensine I om in het krachtige vasoconstrictor angiotensine II, en het breekt de vasodilaterende peptide bradykinine af.

Angiotensine II is een sleutelhormoon in de bloeddrukregulatie.

Het bindt aan AT1-receptoren in de vaatwand, veroorzaakt vasoconstrictie (samentrekking van de bloedvaten) en verhoogt daarmee de perifere weerstand en bloeddruk.

Angiotensine II stimuleert ook de bijnierschors tot productie van aldosteron, dat de nier aanzet tot terugresorporptie van natrium en water, waardoor het bloedvolume en daarmee de bloeddruk stijgen.

Chronische overactiviteit van het RAAS draagt bij aan de progressie van hartfalen, hypertensieve orgaanschade en diabetische nierziekte.

Door ACE te remmen verlaagt captopril de angiotensine-II-spiegel en vermindert het de aldosteronproductie.

Het resultaat is een daling van de perifere vasculaire weerstand (afterload), een afname van de natrium- en waterretentie, een verlaging van de vullingsdruk van het hart (preload) en een vermindering van de hartspiervergroting (linkerventrikelremodelling) die bij hypertensie en hartfalen optreedt.

Tegelijkertijd neemt de bradykininespiegel toe, omdat ACE bradykinine normaal afbreekt.

Bradykinine heeft vasodilaterende en cardioprotectieve eigenschappen, maar de accumulatie ervan in de luchtwegen is verantwoordelijk voor de typische droge prikkelhoest die ACE-remmers veroorzaken.

Captopril is actief als zodanig (het is geen prodrug) en heeft een relatief korte halfwaardetijd van twee uur, wat de noodzaak van meervoudige dagelijkse dosering verklaart.

Het wordt voornamelijk renaal uitgescheiden en in de nieren zelf speelt RAAS-remming een nefroprotectief effect via verlaging van de druk in de glomerulaire capillairen en vermindering van proteïnurie.

Indicaties en toepassingsgebied in de Nederlandse zorgpraktijk

Captopril wordt in Nederland voorgeschreven voor de volgende indicaties:

• Hypertensie: verlaging van de bloeddruk bij volwassenen. Captopril is effectief als monotherapie en in combinatie met andere antihypertensiva, met name diuretica
• Hartfalen: verlichting van symptomen en verbetering van de levensverwachting bij chronisch hartfalen met verminderde ejectiefractie
• Linkerventrikeldisfunctie na myocardinfarct: captopril verbetert de overleving en vermindert de kans op hartfalen na een hartinfarct bij patiënten met een verminderde linkerventrikelfunction. De SAVE-studie toonde een reductie van de cardiovasculaire mortaliteit aan van 19 procent bij gebruik van captopril na een myocardinfarct
• Diabetische nefropathie: bij patiënten met type 1 diabetes mellitus met microalbuminurie of proteïnurie vertraagt captopril de progressie van de nierziekte en vermindert het de kans op dialyseafhankelijkheid

In de Nederlandse huisartsenpraktijk worden ACE-remmers als groep (met name enalapril, lisinopril en perindopril) frequenter voorgeschreven dan captopril, vanwege het voordeel van eenmaal daagse dosering.

Captopril behoudt echter een rol in de klinische setting, bij spoedige titratie en bij patiënten met specifieke indicaties.

Dosering en gebruik van captopril

Een essentieel aandachtspunt bij captopril is dat het op een lege maag moet worden ingenomen: voedsel vermindert de absorptie met 30 tot 40 procent. Neem captopril 30 tot 60 minuten voor de maaltijd of twee uur na de maaltijd in.

Dosering bij hypertensie

Aanvangsdosis 12,5 tot 25 mg tweemaal daags.

Bij patiënten met een verhoogd risico op first-dose hypotensie (diureticagebruik, volumedepletie, hartfalen, ernstige hypertensie): starten met 6,25 mg tweemaal daags onder medisch toezicht.

Onderhoudsdosis 25 tot 50 mg tweemaal daags. Maximale dosering 150 mg per dag.

Bij onvoldoende respons op captopril als monotherapie kan een thiazidediureticum worden toegevoegd; de combinatie van captopril en hydrochloorthiazide is synergistisch werkzaam.

Dosering bij hartfalen

Aanvangsdosis 6,25 tot 12,5 mg driemaal daags. Geleidelijk ophogen elke twee tot vier weken zo verdragen, streefdosering 25 tot 50 mg driemaal daags.

Bij elke dosisverhoging controle van bloeddruk, nierfunctie en kalium.

De behandeling van hartfalen met captopril dient altijd te worden gecombineerd met een lisdiureticum (furosemide of bumetanide) en, indien verdragen, een bètablokker.

Dosering na myocardinfarct

In de klinische setting kan captopril worden gestart binnen 24 uur na een acuut myocardinfarct bij hemodynamisch stabiele patiënten. Begindosis 6,25 mg als testdosis.

Na één uur, indien de bloeddruk stabiel is: 12,5 mg. Na 12 uur: 25 mg. Onderhoudsdosis 50 mg driemaal daags.

Behandeling dient minimaal zes weken te worden voortgezet en is bij linkerventrikeloverleving langdurig geïndiceerd.

Dosering bij diabetische nefropathie

75 tot 100 mg per dag in twee tot drie doses. De RAAS-remmende werking van captopril beschermt de glomerulaire capillairen ongeacht het effect op de bloeddruk; ook bij normotensieve diabetespatiënten met proteïnurie kan captopril worden voorgeschreven.

Dosisaanpassing bij nierfunctiestoornis

Bij creatinineklaring 10 tot 50 mL/min: verlaag de dosis met circa 25 procent.

Bij creatinineklaring minder dan 10 mL/min: beginnen met lage doses (6,25 mg) en dosisinterval verlengen naar acht tot twaalf uur.

Captopril wordt deels verwijderd door hemodialyse; op dialysedagen dient de dosis na de dialysesessie te worden toegediend.

Nierfunctie en kalium dienen regelmatig te worden gecontroleerd bij alle patiënten met nierfunctiestoornis.

Vergoeding en verstrekkingsbeleid in Nederland

Captopril is beschikbaar als generiek geneesmiddel in Nederland en wordt vergoed vanuit de basisverzekering (Zvw) bij erkende indicaties. Het jaarlijkse eigen risico bedraagt 385 euro in 2025.

Captopril is goedkoper dan de meeste andere ACE-remmers. Uw apotheker kan de meest kosteneffectieve dosering adviseren.

Via online medisch consult bij een geregistreerde Nederlandse arts kan een recept voor captopril worden verkregen, mits de indicatie is vastgesteld en adequate follow-up is gewaarborgd, inclusief controle van nierfunctie en kalium.

Bijwerkingen van captopril

Captopril heeft een goed gekarakteriseerd bijwerkingenprofiel. Sommige bijwerkingen zijn klassespecifiek (voor alle ACE-remmers), terwijl andere meer specifiek zijn voor captopril vanwege de sulfhydrylgroep in zijn moleculaire structuur.

Droge prikkelhoest

Dit is de meest frequente bijwerking van ACE-remmers als klasse en treedt op bij 10 tot 15 procent van de gebruikers, vaker bij vrouwen en bij patiënten van Aziatische herkomst.

De hoest is droog, prikkelend en persisteert gewoonlijk zolang het middel wordt gebruikt. Ze verdwijnt na staken van captopril, doorgaans binnen één tot twee weken.

Indien de hoest hinderlijk is, is overschakeling naar een ARB (angiotensine-II-receptorblokker, zoals candesartan of losartan) het aangewezen alternatief, omdat ARB's bradykinine niet laten accumuleren.

First-dose hypotensie

Een sterke bloeddrukdaling na de eerste dosis is mogelijk, met name bij patiënten met volumedepletie, hartfalen, hoge RAAS-activiteit of bij gelijktijdig gebruik van diuretica.

De eerste dosis dient idealiter 's avonds te worden ingenomen zodat de patiënt in bed is als de bloeddrukdaling optreedt.

Bij patiënten met hartfalen dient de initiatie altijd onder medisch toezicht te geschieden.

Huiduitslag en smaakverandering

Maculopapuleuze huiduitslag treedt op bij 5 tot 10 procent van de gebruikers, vaker bij hogere doses en bij patiënten met nierfunctiestoornis of een auto-immuunziekte.

De uitslag verbetert bij dosisverlaging of tijdelijk staken. Smaakverandering (metalige smaak, verminderde smaak) treedt op bij 2 tot 4 procent van de gebruikers en is doorgaans reversibel.

Beide bijwerkingen zijn voor captopril karakteristieker dan voor andere ACE-remmers, vanwege de sulfhydrylgroep.

Hyperkaliemie

Verlaging van de aldosteronproductie door RAAS-remming leidt tot verminderde kaliumexcretie door de nier.

Hyperkaliemie (kalium hoger dan 5,5 mmol/L) kan optreden, met name bij gelijktijdig gebruik van kaliumsparende diuretica, NSAID's, kaliumsupplementen of bij patiënten met nierfunctiestoornis of diabetes mellitus.

Controleer de kaliumspiegel voor aanvang van de behandeling en periodiek daarna.

Angio-oedeem

Angio-oedeem (plotselinge zwelling van lippen, tong, strottenhoofd of farynx) is een ernstige maar zeldzame bijwerking die optreedt bij 0,1 tot 0,5 procent van de gebruikers.

Bij ACE-remmers is het risico hoger dan bij ARB's. Angio-oedeem van de larynx kan de luchtweg afsluiten en is levensgevaarlijk.

Stop captopril onmiddellijk en bel 112 als u tekenen van angio-oedeem waarneemt. Patiënten met een voorgeschiedenis van ACE-remmer-gerelateerd angio-oedeem mogen geen andere ACE-remmer gebruiken.

Contra-indicaties en speciale waarschuwingen

Captopril is absoluut gecontra-indiceerd bij:

• Zwangerschap (tweede en derde trimester): foetotoxisch, veroorzaakt nieragenesie en foetale dood
• Voorgeschiedenis van angio-oedeem gerelateerd aan gebruik van ACE-remmers of ARB's
• Erfelijk of idiopathisch angio-oedeem
• Gelijktijdig gebruik van aliskiren bij patiënten met diabetes mellitus of GFR minder dan 60 mL/min
• Bilaterale nierslagadervernauwing (relatief, ernstig risico op acute nierinsufficiëntie)

Interacties met andere geneesmiddelen

De volgende interacties zijn klinisch relevant bij gebruik van captopril:

• Diuretica (furosemide, thiaziden): verhoogd risico op ernstige hypotensie bij aanvang; diuretica indien mogelijk tijdelijk staken of dosering verlagen voor start captopril
• Kaliumsparende diuretica (spironolacton, amiloride, triamtereen): verhoogd risico op levensgevaarlijke hyperkaliemie; combineer alleen met regelmatige kaliumcontrole
• NSAID's (ibuprofen, naproxen, diclofenac, indomethacine): verminderen de antihypertensieve werking van captopril en verhogen het risico op nierinsufficiëntie en hyperkaliemie; combineer zo min mogelijk en monitor nierfunctie
• Lithium: ACE-remmers verhogen de lithiumspiegel en het risico op lithiumtoxiciteit; frequentere lithiumspiegelcontrole noodzakelijk
• Antidiabetische middelen (insuline, metformine, sulfonylureumderivaten): ACE-remmers kunnen de insulinegevoeligheid verhogen en het risico op hypoglykemie vergroten; glucose-monitoring extra aandacht geven bij start of dosisverandering van captopril
• Allopurinol: verhoogd risico op ernstige allergische reacties (Stevens-Johnson syndroom) bij combinatie met captopril, met name bij nierfunctiestoornis
• Voedsel: vermindert absorptie met 30 tot 40 procent; captopril altijd op lege maag innemen

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding

Captopril is gecontra-indiceerd tijdens het tweede en derde trimester van de zwangerschap. Gebruik in het eerste trimester wordt afgeraden vanwege mogelijke risico's voor de foetus.

Indien een vrouw die captopril gebruikt zwanger wordt, dient het middel onmiddellijk te worden gestopt. Vervang captopril bij hypertensie in de zwangerschap door methyldopa of labetalol.

Captopril gaat over in moedermelk in kleine hoeveelheden; gebruik tijdens borstvoeding wordt afgeraden. Raadpleeg uw arts over veilige alternatieven bij borstvoeding.

Opslag en praktische informatie voor patiënten

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiel ingestelde gebruikers kan een online consult bij een EU-arts een efficiënte route bieden voor herhaalrecepten. Lees hoe online consult werkt voor Captopril.

Bewaar captopril tabletten op kamertemperatuur (15 tot 25 graden Celsius), buiten het bereik van kinderen, in de originele verpakking beschermd tegen licht en vocht. Tabletten kunnen worden gehalveerd indien nodig voor dosistitratie. Bij vragen over uw behandeling kunt u terecht bij uw huisarts, cardioloog, internist of KNMP-apotheker. Laat periodiek uw nierfunctie, kalium en bloeddruk controleren. Stop captopril nooit eigenmachtig zonder overleg met uw arts. Noodcontact: 112 (medische spoed, angio-oedeem), 0800-0099 (Vergiftigingen Informatie Centrum, 24 uur per dag, 7 dagen per week).