Esomeprazol

Esomeprazol on Prescriptsy

Esomeprazol wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Esomeprazol is een protonpompremmer (PPI) die behoort tot de meest effectieve klasse geneesmiddelen voor de behandeling van zuurrelateerde maagaandoeningen.

In Nederland is esomeprazol door het CBG geregistreerd onder de merknaam Nexium en als generiek preparaat.

Het middel wordt ingezet bij gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), erosieve oesofagitis, maagzweren, NSAID-gerelateerde ulcera, H. pylori-eradicatie en het Zollinger-Ellisonisyndroom.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen voor verantwoorde behandeling van maagklachten in Nederland. Raadpleeg ook de pagina over omeprazol en pantoprazol als alternatieve PPI's.

Wat is esomeprazol en hoe werkt het?

Esomeprazol is de S-enantiomeer van omeprazol, het eerste protonpompremmer dat wereldwijd op de markt kwam.

Door de selectie van uitsluitend het S-enantiomeer heeft esomeprazol een gunstiger farmacokinetisch profiel: een hogere biologische beschikbaarheid, minder variabele absorptie en een langere plasmahalfwaardetijd vergeleken met racemisch omeprazol.

Als pro-drug is esomeprazol in zijn ingeslote vorm chemisch inactief. Na absorptie via de dunne darm bereikt het via de bloedbaan de parietaalcellen van het maagslijmvlies.

In het sterk zure milieu van de secretoire canaliculi wordt esomeprazol geprotoneerd en omgezet in een reactieve sulfenamide.

Deze bindt via een covalente disulfidebrug aan cysteineresiduen van de H+/K+-ATPase, de enzympomp die protonen (H+-ionen) het maaglumen in pompt in ruil voor kaliumionen.

De remming is irreversibel: herstel van de maagzuurproductie vereist nieuwsynthese van protonpompen, een proces dat 12 tot 24 uur duurt. Dit verklaren waarom eenmaal daagse dosering voldoende is voor effectieve onderdrukking van de 24-uurs maagzuurproductie bij de meeste patienten.

Indicaties voor esomeprazol in Nederland

Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD)

GERD is de meest voorkomende indicatie voor esomeprazol in Nederland.

De aandoening wordt veroorzaakt door terugvloeien van maaginhoud naar de slokdarm, wat leidt tot zuurbranden, zuurregurgitatie, retrosternale pijn en soms hoest of heesheid.

De NHG-Standaard Maagklachten adviseert bij matig-ernstige GERD-klachten een PPI als eerste keus boven H2-antagonisten vanwege de superieure zuursuppressie.

Bij GERD zonder aangetoonde erosies (niet-erosieve refluxziekte, NERD) is 20 mg esomeprazol eenmaal daags de standaarddosering.

Bij aantoonbare erosieve oesofagitis is 40 mg de aanvangsdosis, met terugschakelen naar 20 mg na endoscopisch bewezen genezing.

De genezing van erosieve oesofagitis na acht weken therapie met esomeprazol 40 mg is aangetoond bij 85-90% van de patienten in klinische studies.

H. pylori-eradicatie

Helicobacter pylori-infectie is de belangrijkste oorzaak van peptische ulcusziekte en is geassocieerd met verhoogd risico op maagkanker en MALTlymfoom. Eradicatie van H.

pylori is standaard behandeling bij aangetoonde infectie in combinatie met ulcusziekte, MALT-lymfoom of na resectie van vroegcarcinoom van de maag.

Esomeprazol speelt een centrale rol in alle gangbare eradicatieschema's.

Door de maag-pH te verhogen tot boven 5-6 verbetert esomeprazol de stabiliteit en werking van de antibiotica claritromycine en amoxicilline, die optimaal actief zijn bij hogere pH.

De eerste keus triple-therapie bestaat uit esomeprazol 20 mg tweemaal daags plus amoxicilline 1000 mg tweemaal daags en claritromycine 500 mg tweemaal daags gedurende zeven dagen.

Bij resistentie of falen wordt bismut-bevattende quadruple-therapie of levofloxacine-gebaseerde triple-therapie ingezet.

NSAID-gerelateerde maagschade

Niet-steroide anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac veroorzaken maagschade door remming van cyclo-oxygenase-1 (COX-1), waardoor de prostaglandine-gemedieerde bescherming van het maagslijmvlies afneemt.

Dit leidt tot erosies, ulcera en bloedingen.

Esomeprazol 20 mg eenmaal daags verlaagt het risico op NSAID-ulcera significant bij risicogroepen: patienten boven 65 jaar, met ulcusanamnese, bij hoge NSAID-doseringen of bij combinatie met corticosteroiden of anticoagulantia.

Na een NSAID-geinduceerd ulcus wordt esomeprazol 40 mg eenmaal daags gegeven tot endoscopische genezing, doorgaans na vier tot acht weken. Indien het NSAID niet kan worden gestaakt, is gelijktijdige behandeling met esomeprazol aangewezen voor de gehele periode van NSAID-gebruik.

Zollinger-Ellisonisyndroom

Het Zollinger-Ellisonisyndroom is een zeldzame aandoening waarbij gastrine-producerende tumoren (gastrinomen, vaak gelokaliseerd in het pancreas of duodenum) de maagzuurproductie extreem stimuleren, resulterend in ernstige peptische ulceratie en diarree.

Esomeprazol in hoge doses (40 mg tweemaal daags als startdosis, met individuele titratie tot 120 mg per dag) onderdrukt effectief de hypersecretie.

Behandeling is levenslang indien chirurgische curatie niet mogelijk is.

Farmacokinetiek en biologische beschikbaarheid

Esomeprazol wordt snel geabsorbeerd na orale toediening, met een maximale plasmaconcentratie na 1 tot 2 uur.

De biologische beschikbaarheid na eenmalige dosis is circa 64%, oplopend tot 89% bij herhaalde dosering door verminderd first-pass-effect naarmate de leverenzymen (voornamelijk CYP2C19) gedeeltelijk zijn verzadigd.

Dit is een voordeel ten opzichte van racemisch omeprazol, dat een grotere interindividuele variabiliteit in absorptie kent, met name door polymorfismen in het CYP2C19-gen.

Circa 2-3% van de blanke bevolking en 15-20% van de Oost-Aziatische bevolking zijn zogenaamde "poor metabolizers" van CYP2C19.

Bij deze groep is de klaring van esomeprazol trager, resulterend in hogere plasmaconcentraties en sterkere zuursuppressie.

"Ultrarapid metabolizers" hebben juist lagere plasmaconcentraties en kunnen een verminderde klinische respons vertonen.

Esomeprazol is sterk gebonden aan plasma-eiwitten (97%) en heeft een beperkt verdelingsvolume.

De eliminatiehalfwaardetijd is circa 1 tot 1,5 uur, maar de farmacodynamische werking (remming van de protonpomp) duurt aanzienlijk langer vanwege de covalente binding.

Metabolisme vindt voornamelijk plaats in de lever via CYP2C19 en in mindere mate via CYP3A4. Metabolieten worden uitgescheiden via de urine (80%) en feces (20%).

Vergelijking met andere PPI's

In Nederland zijn meerdere PPI's geregistreerd: omeprazol, pantoprazol, lansoprazol, rabeprazol en esomeprazol.

In directe vergelijkende studies toont esomeprazol 40 mg een iets hogere en consistentere pH-suppressie dan omeprazol 20 mg, wat gedeeltelijk de hogere genezing van erosieve oesofagitis in de eerste weken verklaren.

Bij gelijkwaardige doseringen zijn de klinische uitkomsten echter grotendeels vergelijkbaar.

Pantoprazol heeft het voordeel van minder CYP2C19-remming, wat de klinische relevantie heeft bij clopidogrel-gebruik. Lansoprazol is beschikbaar als smelttablet voor patienten met slikproblemen.

Rabeprazol heeft een snellere onset van zuursuppressie door snellere activering, maar een kortere werkingsduur.

De KNMP-richtlijn adviseert op basis van effectiviteit, bijwerkingenspectrum en kosten bij PPI-naief patienten te starten met het goedkoopste generiek, doorgaans omeprazol of pantoprazol, en esomeprazol voor te behouden aan situaties met specifieke indicatie.

Langdurig gebruik en veiligheidsaspecten

PPI's zijn in Nederland een van de meest voorgeschreven geneesmiddelen. De veiligheid op lange termijn is uitgebreid onderzocht en PPI's zijn bij correct gebruik veilig. Toch zijn een aantal aandachtspunten relevant bij langdurig gebruik.

Hypomagnesiaemie

Langdurig PPI-gebruik (meer dan drie maanden, met name meer dan een jaar) is geassocieerd met hypomagnesiaemie, een daling van het magnesiumgehalte in het bloed.

Magnesium speelt een essentiole rol bij de neuromusculaire functie en hartritme. Klachten zijn spierkrampen, tremor, tetanie, hartritmestoornissen en convulsies.

Het Lareb heeft in Nederland meldingen ontvangen van ernstige hypomagnesiaemie bij langdurig PPI-gebruik.

De KNMP adviseert bij patienten die meer dan een jaar PPI gebruiken jaarlijks de magnesiumspiegel te controleren, met name bij gelijktijdig gebruik van diuretica of digoxine.

Vitamine B12

Maagzuur is nodig voor de splitsing van vitamine B12 van voedingseiwit. Bij langdurige zuursuppressie kan de absorptie van voedingsgebonden B12 afnemen.

Dit risico speelt met name bij ouderen en bij vegetarische of veganistische voeding. Controle van de B12-spiegel na een jaar gebruik is aanbevolen bij klachten passend bij deficientie.

Fractuurrisico

Epidemiologische studies suggereren een kleine toename van het fractuurrisico bij langdurig gebruik van hoge PPI-doseringen. De mogelijke verklaring is vermindering van calciumabsorptie bij hogere pH.

De absolute risicocomponent is klein, maar bij patienten met osteoporose of bestaande fractuurrisicofactoren dient de noodzaak van PPI-gebruik periodiek te worden heroverwogen.

Calciumsuppletie via calciumcitraat (pH-onafhankelijke absorptie) verdient de voorkeur boven calciumcarbonaat bij langdurig PPI-gebruik.

Esomeprazol en het Nederlandse vergoedingsstelsel

Esomeprazol is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) van de Zorgverzekeringswet.

Generiek esomeprazol valt in het preferentiebeleid van de meeste zorgverzekeraars, wat betekent dat de apotheker verplicht is het preferente (doorgaans goedkoopste) middel te verstrekken tenzij de arts medische redenen voor een specifiek merk heeft aangegeven.

Het eigen risico van de basisverzekering (385 euro per jaar in 2024) geldt ook voor esomeprazol op recept.

Vrij verkrijgbare esomeprazol 20 mg (Nexium Control en generieke varianten) is beschikbaar als zelfzorgmiddel voor kortdurende behandeling van zuurbranden, gedurende maximaal vier weken.

Langer gebruik of gebruik bij alarmsymptomen vereist overleg met een arts of apotheker. De KNMP Kennisbank bevat uitgebreide informatie voor apothekers en patienten over esomeprazol.

Interacties met andere geneesmiddelen

De meest klinisch relevante interactie is met clopidogrel, een antiplaatjesmiddel dat door CYP2C19 wordt geactiveerd tot zijn werkzame metaboliet.

Esomeprazol remt CYP2C19 en kan daarmee de activering van clopidogrel verminderen, wat theoretisch het cardiovasculaire beschermende effect van clopidogrel verlaagt.

Studies geven wisselende resultaten; de European Medicines Agency (EMA) en de Europese Kardiologie Richtlijn adviseren bij voorkeur pantoprazol te gebruiken bij patienten die clopidogrel gebruiken voor wie een PPI noodzakelijk is.

Esomeprazol verlaagt de maag-pH en kan daarmee de absorptie beïnvloeden van geneesmiddelen waarvoor een zure omgeving noodzakelijk is, zoals ketoconazol, itraconazol, erlotinib, nilotinib en atazanavir.

Combinatie met nelfinavir is gecontra-indiceerd.

Methotrexaat-spiegels kunnen toenemen bij gelijktijdig gebruik van PPI's, met name bij hoge doseringen van methotrexaat (oncologische doseringen); de arts dient de methotrexaatspiegel te monitoren.

Praktische adviezen voor gebruik in Nederland

Innametijdstip is van belang: esomeprazol werkt het best wanneer het 30 tot 60 minuten voor de eerste maaltijd van de dag wordt ingenomen.

Dit stelt de parietaalcellen in staat de pro-drug te activeren wanneer de pompen actief zijn na stimulatie door de maaltijd.

Inname met een lege maag geeft een hogere biologische beschikbaarheid maar een lagere activering van de protonpompen; inname vlak voor de maaltijd geeft de optimale combinatie.

De capsules mogen niet worden geplet of gekauwd. Patienten met slikproblemen kunnen de capsule openen en de korrels door een eetlepel niet-koolzuurhoudend water roeren. De korrels niet fijnmaken. Voor toediening via een neussonde zijn sachets beschikbaar.

Bij onderbreking van de behandeling treedt binnen een tot drie dagen rebound-hyperaciditeit op: de maag produceert tijdelijk meer zuur dan voor het starten van de PPI.

Dit kan leiden tot terugkeer van klachten, wat patienten soms ten onrechte toeschrijven aan terugkeer van de ziekte. Geleidelijk afbouwen, via elke-dag-op-om-de-andere-dag, vermindert de kans op reboundklachten.

Bij onvoldoende effect van eenmaal daags doseren kan tweemaal daags doseren (voor het ontbijt en voor het avondeten) de effektiviteit verhogen bij moeilijk te behandelen GERD, omdat de protonpompen ook 's avonds actief zijn.

Avonddosering alleen (zonder ochtenddosis) is minder effectief dan ochtend- of tweemaal-daagse dosering.

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiele therapie kan online consult een route bieden. Lees hoe online consult werkt voor Esomeprazol.