Fluconazol

Fluconazol on Prescriptsy

Fluconazol wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Fluconazol is een triazool-antimycoticum dat behoort tot de meest gebruikte schimmelwerende middelen wereldwijd.

Het remt selectief de ergosterolsynthese in schimmelcellen door blokkade van het CYP51-enzym (lanosterol-14-alfa-demethylase), met minimale toxiciteit voor de gastheer.

In Nederland is fluconazol door het CBG geregistreerd voor vaginale candidiasis, orofaryngeale candidiasis, oesofageale candidiasis, systemische candidiasis, cryptococcale meningitis en profylaxe bij immunogecompromitteerde patienten.

De enkelvoudige dosis van 150 mg voor vaginale candidiasis is vrij verkrijgbaar bij de apotheek in Nederland.

Fluconazol is beschikbaar als capsules van 50 mg, 150 mg en 200 mg en als infuusvloeistof.

Prescriptsy werkt samen met in Nederland geregistreerde artsen voor online consulten bij schimmelinfecties en gynaecologische infecties. Verwante producten vindt u op onze pagina's over Itraconazol en Flagyl (metronidazol).

Werkzame stof en farmacologische classificatie van fluconazol

Fluconazol (chemisch: (2R,3R)-2-(2,4-difluorfenyl)-1,3-bis(1H-1,2,4-triazol-1-yl)-2-propanol) behoort tot de klasse van de bis-triazolen. De twee triazoolringen zijn verantwoordelijk voor de selectieve binding aan het schimmels-specifieke CYP51-enzym (lanosterol-14-alfa-demethylase). Dit enzym is essentieel voor de schimmelspecifieke ergosterolsynthese; blokkade ervan verstoort de celmembraanintegriteit van de schimmel.

De selectiviteit van fluconazol voor het schimmel-CYP51 ten opzichte van humane CYP-enzymen is hoog maar niet absoluut.

Fluconazol remt ook humane CYP2C9 en CYP3A4 in klinisch relevante mate, wat de basis vormt voor de belangrijke geneesmiddeleninteracties van fluconazol.

De differentiatie van schimmel-CYP51 versus humane CYP-enzymen is gebaseerd op structuurverschillen in het actieve centrum van het enzym.

De biologische beschikbaarheid van fluconazol na orale inname is uitzonderlijk hoog: meer dan 90 procent, ongeacht of er met of zonder voedsel wordt ingenomen.

Dit maakt fluconazol praktisch oraal equivalwent aan intraveneuze toediening, wat de orale weg voor vrijwel alle indicaties geschikt maakt.

De halfwaardetijd van fluconazol bedraagt 30 uur, wat eenmaal daagse dosering mogelijk maakt en voor de vaginale candidiasisindicatie een enkelvoudige dosis volstaat voor adequate weefselniveaus.

Fluconazol is wateroplosbaar en verdeelt zich uitstekend over weefsels inclusief hersenvocht (concentratie 60 tot 80 procent van plasmaspiegel), speeksel, sputum, nagels en urine. Dit uitstekende verdelingsvolume maakt fluconazol geschikt voor candida-infecties op moeilijk bereikbare locaties (hersenvlies, urineweg, nagels).

Indicaties voor fluconazol in de Nederlandse klinische praktijk

Vaginale candidiasis is de meest voorkomende indicatie voor fluconazol in de Nederlandse huisartsenpraktijk.

Candida albicans is de verwekker in 80 tot 90 procent van de gevallen; niet-albicans Candida-soorten (Candida glabrata, Candida parapsilosis) zijn minder gevoelig voor fluconazol.

Symptomen van vaginale candidiasis zijn dikke, brokkelige, witte afscheiding (vergelijkbaar met kwark), hevige jeuk en branderig gevoel in en rondom de vagina, dyspareunie (pijn bij gemeenschap) en soms dysurie.

De enkelvoudige dosis fluconazol 150 mg is even effectief als lokale antifungale behandeling gedurende 7 dagen.

Recidiverende vaginale candidiasis (vier of meer episodes per jaar) treft circa 5 tot 8 procent van de vrouwen in de reproductieve leeftijd.

De NHG-standaard Candida genitalis adviseert bij recidiverende vaginale candidiasis een bevestigde diagnose via kweek, screening op predisponerende factoren (diabetes mellitus, HIV, oestrogeen-houdende anticonceptie, immunosuppressie) en onderhoudsbehandeling met fluconazol 150 mg eenmaal per week gedurende 6 maanden.

Orofaryngeale candidiasis (spruw) is een schimmelinfectie van mond en keel die met name optreedt bij het gebruik van inhalatiecorticosteroïden, bij immunosuppressie, bij diabetes mellitus en bij tandprothesedragen.

Fluconazol 50 tot 100 mg per dag gedurende 7 tot 14 dagen is effectiever dan lokale miconazolgel bij patienten met systemische risicofactoren.

Systemische candidiasis, inclusief candidemie (Candida in het bloed), is een ernstige, potentieel levensbedreigende infectie die predominantly optreedt bij immunogecompromitteerde patienten, patienten op de intensive care met centrale veneuze katheters, en na uitgebreide buikoperaties.

De SWAB-richtlijn invasieve schimmelinfecties adviseert een echinocandine (caspofungine, micafungine) als eerste keus bij ernstige candidemie vanwege de hogere betrouwbaarheid in een breder spectrum van Candida-soorten en de verwachte hogere mortaliteitsreductie.

Fluconazol is acceptabel als step-down therapie bij klinisch stabiele patienten met gevoelige Candida albicans.

Cryptococcale meningitis is een opportunistische schimmelinfectie die bijna uitsluitend optreedt bij ernstig geïmmunogecompromitteerde patienten (HIV/AIDS met CD4-getal onder 100 cellen/ml).

Fluconazol 400 mg per dag wordt gebruikt als consolidatiebehandeling na inductie met amfotericine B plus flucytosine, en als langdurige onderhoudsbehandeling om recidief te voorkomen (200 mg per dag, te continueren totdat CD4-getal duurzaam boven 200 cellen/ml is).

Vaginale candidiasis: praktische informatie voor de patient

Vaginale candidiasis is een van de meest voorkomende infecties bij vrouwen. Circa 75 procent van de vrouwen ervaart ten minste een episode in haar leven.

Vaginale candidiasis is geen seksueel overdraagbare aandoening in de klassieke zin: Candida albicans maakt deel uit van de normale vaginale flora en oververmenigvuldigt zich bij verstoring van het vaginale milieu.

Predisponerende factoren zijn onder andere: gebruik van breedspectrum antibiotica (verstoring normale flora), zwangerschap (hormonale veranderingen), diabetes mellitus (hoge glucoseconcentratie in vaginaal vocht), oestrogeen-houdende anticonceptie, gebruik van corticosteroïden, nauw sluitende synthetische kleding en stress.

Behandeling van de seksuele partner is doorgaans niet nodig, maar bij recidiverende infecties kan partner-behandeling overwogen worden.

De enkelvoudige dosis fluconazol 150 mg is even effectief als een zevendaagse lokale kuur met clotrimazol en heeft het voordeel van gemak en hoge therapietrouw.

Bij zwangerschap is lokale behandeling (vaginale crème clotrimazol) de voorkeur boven orale fluconazol vanwege het mogelijke teratogene risico van orale azolen.

Geneesmiddeleninteracties van fluconazol: klinisch cruciale aandachtspunten

Fluconazol heeft meer klinisch relevante geneesmiddeleninteracties dan vrijwel elk ander veel voorgeschreven geneesmiddel. Dit vloeit voort uit de brede remming van CYP2C9 en CYP3A4. Elke arts en apotheker dient bij het voorschrijven van fluconazol een volledige medicatiereview uit te voeren.

De meest klinisch relevante interacties: vitamine K-antagonisten (acenocoumarol, fenprocoumon), INR-stijging met bloedingsrisico; sulfonylurea, hypoglykemie; fenytoïne, toxiciteitssymptomen; ciclosporine en tacrolimus, nefrotoxiciteit; statines (simvastatine, lovastatine), myopathie/rabdomyolyse; benzodiazepinen (midazolam, triazolam), verlengde sedatie; orale anticonceptiva, verminderde effectiviteit mogelijk; rifampicine en fenytoïne (inductoren), verminderde fluconazolspiegel.

Bij de enkelvoudige 150 mg dosis voor vaginale candidiasis zijn de interacties korter van duur maar toch klinisch relevant, met name voor patienten die vitamine K-antagonisten gebruiken. Informeer altijd uw arts of apotheker over alle geneesmiddelen die u gebruikt.

Fluconazol versus andere azoolantimycotica

Fluconazol heeft een smallere spectrum dan itraconazol of voriconazol. Fluconazol is niet effectief tegen Aspergillus of tegen de inherent resistente Candida-soorten (C. glabrata, C. krusei).

Itraconazol heeft ook activiteit tegen Aspergillus en dermatofyten, maar heeft complexere farmacokinetiek en meer interacties. Voriconazol en posaconazol zijn bredespectrum azolen voor refractaire invasieve schimmelinfecties bij immunogecompromitteerde patienten.

Voor vaginale candidiasis zijn fluconazol (enkelvoudige dosis) en lokale clotrimazol beide effectief. Fluconazol heeft het voordeel van gemak; lokale therapie heeft het voordeel van minimale systemische effecten en veiligheid bij zwangerschap.

Fluconazol kopen in Nederland: recept en vrij verkrijgbaar

Fluconazol 150 mg capsule is vrij verkrijgbaar bij de apotheek in Nederland voor de enkelvoudige dosis bij vaginale candidiasis bij vrouwen van 16 tot 60 jaar die de diagnose kennen en geen complicerende factoren hebben.

Hogere doses en meerdaagse kuren zijn uitsluitend op doktersrecept verkrijgbaar.

Via Prescriptsy kunt u een online medisch consult aanvragen voor schimmelinfecties waarbij een CBG-geregistreerde arts de diagnose stelt, complicaties uitsluit en indien nodig een recept voor hogere doses of langdurige behandeling uitschrijft.

Fluconazol op recept valt onder de basisverzekering bij de geregistreerde indicaties; het eigen risico bedraagt 385 euro per jaar.

Voor informatie verwijzen wij u naar thuisarts.nl, apotheek.nl en lareb.nl. Bij spoedeisende klachten: Vergiftigingen Informatie Centrum 0800-0099 of bij levensbedreigende situaties bel 112.

Veelgestelde vragen over fluconazol

Hoe snel werkt fluconazol bij een vaginale schimmelinfectie?

Na de enkelvoudige dosis van 150 mg fluconazol treedt verbetering van de symptomen doorgaans op binnen 24 tot 72 uur.

De jeuk en het brandende gevoel verminderen als eerste. Volledige genezing van de schimmelinfectie is te verwachten binnen 5 tot 7 dagen na de eenmalige dosis.

Mag ik fluconazol gebruiken tijdens zwangerschap?

Nee, gebruik van orale fluconazol tijdens zwangerschap wordt afgeraden.

Er zijn aanwijzingen voor een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen (met name hartafwijkingen en craniosynostose) bij gebruik in het eerste trimester.

Als alternatief kunt u vaginale clotrimazol crème of zetpil gebruiken, wat als veilig beschouwd wordt tijdens zwangerschap. Raadpleeg altijd uw arts of verloskundige.

Kan ik fluconazol combineren met mijn anticoagulantiakuur?

Nee, niet zonder medisch overleg. Fluconazol verhoogt de werkzaamheid van vitamine K-antagonisten (acenocoumarol, fenprocoumon) sterk, met risico op bloedingen. Informeer altijd uw arts en trombosedienst bij het gebruik van fluconazol als u anticoagulantia gebruikt.

Fluconazol bij nagel- en huidschimmelinfecties

Nagelschimmel (onychomycose) wordt veroorzaakt door dermatofyten (Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes) en soms door Candida-soorten. Fluconazol is een alternatief voor terbinafine bij de behandeling van nagelschimmel, met name bij Candida-onychomycose. De dosering is 150 mg eenmaal per week gedurende 3 tot 6 maanden voor vingernagels en 6 tot 12 maanden voor teennagels. Terbinafine wordt in de meeste gevallen als eerstekeus beschouwd bij dermatofyten-onychomycose vanwege hogere genezingspercentages; fluconazol is een goed alternatief bij onverdraagzaamheid of interacties met terbinafine.

Tinea pedis (athletenvoet) en tinea corporis (ringworm) zijn oppervlakkige dermatomycosen die usually goed reageren op lokale antifungale behandeling (clotrimazol, miconazol).

Fluconazol oraal is gereserveerd voor uitgebreide of therapieresistente gevallen: 150 mg eenmaal per week gedurende 2 tot 4 weken, of 50 mg eenmaal daags gedurende 2 tot 4 weken.

Fluconazol profylaxe bij immunogecompromitteerde patienten

150 mg-éénmalig is OTC verkrijgbaar
Voor andere doseringen is een recept nodig. Lees feiten over OTC vs. recept voor Fluconazol.

Patienten die chemotherapie ondergaan voor hematologische maligniteiten of die een allogene stamceltransplantatie ondergaan, hebben een sterk verhoogd risico op invasieve candidiasis tijdens de neutropenische periode. Fluconazol 400 mg per dag als profylaxe gedurende de neutropenische periode reduceert de incidentie van invasieve candidiasis significant. De SWAB-richtlijn en de ECIL-richtlijnen voor schimmelprofylaxe bij hematologische patienten geven specifieke adviezen voor verschillende risicogroepen en behandelingsregimes. Aspirgillusprofylaxe vereist een ander middel (posaconazol, voriconazol) vanwege het ontbreken van activiteit van fluconazol tegen Aspergillus.