Hydrochloorthiazide

Hydrochloorthiazide on Prescriptsy

Hydrochloorthiazide wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Hydrochloorthiazide, Uitgebreide Patienteninformatie

Hydrochloorthiazide (HCT of HCTZ) is een thiazidediureticum dat al meer dan zestig jaar een hoeksteen vormt van de behandeling van hoge bloeddruk (hypertensie) en oedeem in Nederland en wereldwijd.

Het geneesmiddel werkt door de terugresorptie van natrium en chloride in de distale niertubuli te remmen, waardoor meer water via de urine wordt uitgescheiden.

Het Farmacotherapeutisch Kompas, beheerd door het CBG, erkent hydrochloorthiazide als een van de aanbevolen antihypertensiva in de eerste lijn.

De NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (CVRM) beschrijft hydrochloorthiazide als onderdeel van de behandelstrategie voor patienten waarbij bloeddrukdaling gewenst is, in het bijzonder bij oudere patienten en bij patienten van Afrikaanse afkomst.

In Nederland is hydrochloorthiazide beschikbaar als monotherapie (tabletten van 12,5 en 25 mg) en als vaste combinatie met diverse andere antihypertensiva, zoals ACE-remmers (lisinopril, enalapril, ramipril), angiotensine-II-receptorblokkers (losartan, valsartan, irbesartan) en bètablokkers.

Deze combinatiepreparaten bieden het voordeel van een vereenvoudigd innameschema en zijn bijzonder populair in de Nederlandse huisartsenpraktijk.

Alle formuleringen zijn uitsluitend op recept (UR) verkrijgbaar en worden bij de betreffende indicaties vergoed vanuit de basisverzekering.

Farmacologie en Werkingsmechanisme

Hydrochloorthiazide is een sulfonamidederivaat dat specifiek de natrium-chloride-cotransporter (NCC, ook wel TSC of SLC12A3 genoemd) in het distale gekronkelde tubulus van de nier blokkeert.

Dit transport systeem is verantwoordelijk voor de terugresorptie van ongeveer vijf tot tien procent van het gefilterde natrium.

Door dit transport te blokkeren wordt de natriumresorptie verminderd, wat leidt tot een verhoogde uitscheiding van natrium, chloride en water via de urine.

Het osmotische gevolg is een afname van het circulating bloedvolume, met een daling van de bloeddruk als resultaat.

Naast de directe natriuretische werking heeft hydrochloorthiazide ook een vasodilatatoire component die bijdraagt aan de bloeddrukdaling bij langdurig gebruik.

Dit mechanisme is nog niet volledig opgehelderd, maar wordt verondersteld samen te hangen met verminderde reactiviteit van de vaatwand op vasoconstrictieve stimuli.

Hydrochloorthiazide bevordert ook de terugresorptie van calcium in de distale tubulus, wat de calciumuitscheiding via de urine vermindert.

Dit effect is klinisch relevant bij de preventie van nierstenen en bij de behandeling van idiopathische hypercalciurie.

Tegengesteld is het effect op kalium: hydrochloorthiazide verhoogt de kaliumuitscheiding, wat kan leiden tot hypokaliemie bij langdurig gebruik of bij patienten die een kaliumarm dieet volgen.

Indicaties

In Nederland is hydrochloorthiazide door het CBG geregistreerd voor de volgende indicaties:

• Hypertensie (hoge bloeddruk): Zowel als monotherapie als onderdeel van een combinatietherapie is hydrochloorthiazide effectief in het verlagen van de systolische en diastolische bloeddruk. Het is bij uitstek effectief bij ouderen en bij patienten met een verhoogd zoutgehalte in het lichaam (volume-gerelateerde hypertensie).
• Oedeem bij hartfalen: Hydrochloorthiazide kan worden ingezet bij licht tot matig hartfalen om de vochtretentie te verminderen, hoewel lisdiuretica (furosemide) de voorkeur hebben bij ernstig hartfalen.
• Oedeem bij cirrose hepatis: Bij levercirrose met ascites en perifeer oedeem kan hydrochloorthiazide worden toegepast, meestal in combinatie met spironolacton.
• Nefrotisch syndroom: Als adjuvante therapie bij de behandeling van oedeem door nefrotisch syndroom.
• Diabetes insipidus renalis: Paradoxaal genoeg vermindert hydrochloorthiazide de urineproductie bij patienten met nefrogene diabetes insipidus door het induceren van een milde volumedepletie.
• Idiopathische hypercalciurie met nierstenen: Hydrochloorthiazide vermindert de calciumuitscheiding via de urine en kan daarmee recidief van calciumoxalaatstenen voorkomen.

Dosering en Gebruik

Hydrochloorthiazide tabletten worden oraal ingenomen, bij voorkeur in de ochtend om nocturnale mictie te voorkomen. De tabletten mogen worden doorgeslikt met een glas water, al dan niet bij voedsel.

Hypertensie

De gebruikelijke startdosis voor de behandeling van hypertensie is 12,5 mg eenmaal daags. Bij onvoldoende bloeddrukrespons kan de dosis worden verhoogd naar 25 mg eenmaal daags.

Doseringen hoger dan 25 mg per dag geven over het algemeen geen extra bloeddrukdaling maar wel meer bijwerkingen en worden in de huidige richtlijnen niet aanbevolen als monotherapie.

In combinatiepreparaten is 12,5 mg HCT de meest gebruikte dosering.

Oedeem

Voor de behandeling van oedeem worden hogere doseringen gebruikt: 25 tot 100 mg per dag, in een of twee doses.

De dosering wordt aangepast op basis van de diuretische respons en laboratoriumwaarden (elektrolyten, nierfunctie). Bij chronisch gebruik is de laagst effectieve dosis de voorkeursdosering om bijwerkingen te minimaliseren.

Dosisverlaging bij Nierfunctiestoornissen

Hydrochloorthiazide is minder effectief bij een sterk verminderde nierfunctie (eGFR minder dan 30 ml/min/1,73 m2) en kan in deze situatie schadelijk zijn.

Bij matige nierinsufficiëntie dient de dosis te worden aangepast en de nierfunctie nauwlettend te worden gemonitord.

Bij een eGFR onder 30 ml/min/1,73 m2 verdient een lisdiureticum (furosemide) de voorkeur. Bij ernstige nierinsufficiëntie (eGFR minder dan 10 ml/min) is hydrochloorthiazide gecontraïndiceerd.

De reumatoloog, nefroloog of internist die de patient begeleidt, bepaalt de optimale keuze.

Bijwerkingen

Hydrochloorthiazide heeft een breed spectrum van mogelijke bijwerkingen, waarvan elektrolytstoornissen en stofwisselingsstoornissen de meest klinisch relevante zijn. Regelmatige laboratoriumcontroles zijn noodzakelijk bij langdurig gebruik.

Zeer Vaak (meer dan 1 op 10 patienten)

• Hypokaliemie (laag kaliumgehalte in het bloed): risico op spierkrampen, zwakte en hartritmestoornissen, met name bij gelijktijdig gebruik van digoxine
• Hyperurikemie (verhoogd urinezuurgehalte): kan jichtaanvallen uitlokken bij predisponerende patienten

Vaak (1 op 10 tot 1 op 100 patienten)

• Hyponatriemie (laag natriumgehalte): met name bij oudere vrouwen, risico op ernstige neurologische klachten
• Hyperglykemie: verslechtering van glykemische controle bij patienten met diabetes mellitus
• Verhoogde cholesterol- en triglyceridewaarden
• Duizeligheid en hoofdpijn, met name bij aanvang van de behandeling
• Orthostatische hypotensie (bloeddrukdaling bij opstaan), verhoogd valrisico bij ouderen
• Misselijkheid, braken en verminderde eetlust
• Milde allergische huidreacties

Soms (1 op 100 tot 1 op 1.000 patienten)

• Hypomagnesiemie (laag magnesiumgehalte)
• Fotosensibilisatie (verhoogde gevoeligheid voor zonlicht)
• Erectiestoornissen bij mannen
• Trombocytopenie (verminderd aantal bloedplaatjes)
• Leukopenie
• Vasculitis

Zelden (minder dan 1 op 1.000 patienten)

• Ernstige elektrolytenstoornissen met levensbedreigende hartritmestoornissen
• Pancreatitis (alvleesklierontsteking)
• Intrahepatische cholestase (geelzucht)
• Lupus erythematosus-achtige reacties
• Niet-cardiogeen longoedeem
• Ernstige huidreacties (toxische epidermale necrolyse, Stevens-Johnson syndroom)

Waarschuwingen en Voorzorgsmaatregelen

Elektrolytmonitoring: controleer voor aanvang en regelmatig tijdens de behandeling de serumelektrolyten (natrium, kalium, magnesium), nierfunctie, urinezuur en glucosewaarden.

De frequentie van controles is afhankelijk van de indicatie en co-morbiditeiten. Bij patienten die ook digoxine gebruiken is bewaking van het kaliumgehalte essentieel om levensbedreigende aritmie te voorkomen.

Sulfonamide-allergie: patienten met een bekende allergie voor sulfonamiden kunnen een kruisreactie vertonen op hydrochloorthiazide, dat ook een sulfonamidefragment bevat. Informeer uw arts altijd over bekende allergieën.

Zwangerschap: hydrochloorthiazide passeert de placenta en kan het ongeboren kind schaden. Het middel is niet aanbevolen tijdens de zwangerschap, met name niet in het tweede en derde trimester.

Alternatieve antihypertensiva (zoals labetalol of methyldopa) hebben de voorkeur tijdens de zwangerschap. Bij borstvoeding wordt hydrochloorthiazide ook afgeraden vanwege overgang in de moedermelk en remming van de lactatieproductie.

Fotosensibilisatie: hydrochloorthiazide verhoogt de gevoeligheid voor ultraviolette straling. Er zijn aanwijzingen voor een mogelijk verhoogd risico op basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom van de huid bij langdurig gebruik.

Bescherm de huid adequaat met zonnebrandcreme (SPF 30 of hoger) en vermijd overmatige blootstelling aan zon of UV-lampen. Meld nieuwe huidveranderingen aan uw arts of dermatoloog.

Geneesmiddelinteracties

Hydrochloorthiazide heeft diverse klinisch relevante interacties. Lithium: hydrochloorthiazide vermindert de renale uitscheiding van lithium, waardoor lithiumtoxiciteit kan optreden. Regelmatige lithiumspiegelbepaling is vereist.

NSAID's (ibuprofen, diclofenac, naproxen): verminderen het diuretische en antihypertensieve effect van hydrochloorthiazide en kunnen de nierfunctie verslechteren.

Antidiabetica: hydrochloorthiazide kan de glykemische controle verslechteren; dosisaanpassing van insuline of orale antidiabetica kan nodig zijn.

Digoxine: de kans op digoxinetoxiciteit neemt toe bij hypokaliemie veroorzaakt door HCT; kaliummonitoring is essentieel. Corticosteroïden: versterken het kaliumverlies van hydrochloorthiazide.

Cholestyrammine: vermindert de absorptie van hydrochloorthiazide; innemen met een interval van minimaal twee uur.

Vergoeding in Nederland

Hydrochloorthiazide als monotherapie en in vaste combinatietherapie is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij de geregistreerde indicaties.

Er geldt een eigen risico van 385 euro per jaar. Preferentiemiddelen worden aangewezen door individuele zorgverzekeraars; uw apotheker informeert u hierover.

Meer informatie via apotheek.nl, cbg-meb.nl of de eigen zorgverzekeraar.

Leefstijladviezen bij Gebruik

Een zoutarm dieet versterkt het bloeddrukverlagende effect van hydrochloorthiazide; streef naar een natriumInname van minder dan 2400 mg per dag.

Matig alcoholgebruik: alcohol versterkt de bloeddrukdaling en verhoogt het valrisico. Zorg voor voldoende kaliumrijke voeding (banaan, aardappel, spinazie, peulvruchten) om hypokaliemie te voorkomen, tenzij uw arts anders adviseert.

Weeg uzelf regelmatig als maatstaf voor vochtbalans. Vermijd langdurig direct zonlicht vanwege het risico op fotosensibilisatie.

Bel uw arts bij onverwacht gewichtsverlies, extreme dorst, droge mond, spierkrampen of duizeligheid, want dit kunnen tekenen zijn van uitdroging of ernstige elektrolytenstoornissen.

Monitoring tijdens Langdurig Gebruik

Bij gebruik van hydrochloorthiazide langer dan vier weken is periodieke laboratoriumcontrole noodzakelijk. De frequentie hangt af van de indicatie, de dosering en eventuele comorbiditeiten.

In de eerste drie maanden van de behandeling wordt doorgaans eens per vier tot zes weken gecontroleerd op serumelektrolyten (natrium, kalium, magnesium), nierfunctie (creatinine, eGFR) en urinezuur.

Daarna volstaat controle eens per drie tot zes maanden bij stabiele patienten.

Bloeddrukmetingen thuis of in de apotheek bieden aanvullende informatie over de effectiviteit van de behandeling en helpen bij tijdige aanpassing van de dosis.

De apotheek biedt bloeddrukmeting aan en kan bijdragen aan therapietrouwbewaking via het herhalingsreceptenproces. Bij ouderen dient ook de nierfunctie en de natriumspiegel met grotere regelmaat te worden gecontroleerd.

Meld klachten zoals extreme dorst, ernstige spierkrampen, verwardheid, onregelmatige hartslag of ongewone gewichtsafname direct aan uw huisarts of specialist.

Bronnen

Gedetailleerde informatie is beschikbaar via: Farmacotherapeutisch Kompas (cbg-meb.nl), KNMP Kennisbank (knmp.nl), NHG-Standaard CVRM (nhg.nl), Thuisarts.nl, Lareb (lareb.nl). In geval van overdosering of acute vergiftiging: bel onmiddellijk 112 of het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099 (gratis, 24/7 bereikbaar).

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiel ingestelde gebruikers kan een online consult bij een EU-arts een efficiënte route bieden voor herhaalrecepten. Lees hoe online consult werkt voor Hydrochloorthiazide.