Ibuprofen

Ibuprofen on Prescriptsy

Ibuprofen wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Ibuprofen, Uitgebreide Patienteninformatie

Ibuprofen is een van de meest gebruikte geneesmiddelen ter wereld en behoort tot de klasse van niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's).

In Nederland is ibuprofen zowel vrij verkrijgbaar (OTC) als op recept (UR) beschikbaar, afhankelijk van de dosering en de indicatie.

Lage doseringen (200-400 mg per tablet) zijn zonder recept verkrijgbaar bij apotheek en drogist voor kortdurende pijnstilling en koortsverlichting.

Hogere doseringen (600 en 800 mg) en specifieke formuleringen zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar. Het CBG heeft ibuprofen goedgekeurd voor de behandeling van pijn, koorts en ontstekingsaandoeningen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van ibuprofen in de Nederlandse markt.

Ibuprofen werkt door de cyclooxygenase-enzymen (COX-1 en COX-2) te remmen, waardoor de synthese van prostaglandinen, prostacycline en tromboxaan A2 wordt verminderd.

Prostaglandinen zijn mediatoren van pijn, koorts en ontsteking, waardoor remming van hun synthese de klinische effecten van pijnstilling, koortsverlichting en ontsteking-vermindering verklaart.

Bij correct gebruik en bij afwezigheid van risicofactoren is ibuprofen een veilig en effectief geneesmiddel.

Chronisch gebruik of gebruik bij patienten met een hartziekte, nierziekte of maagproblemen in de voorgeschiedenis vereist echter extra voorzichtigheid en medische begeleiding.

Historische Achtergrond

Ibuprofen werd in de jaren zestig ontwikkeld door Stewart Adams en zijn collega's bij Boots Pharmaceuticals in het Verenigd Koninkrijk.

Het middel werd geintroduceerd als alternatief voor aspirine met een beter gastro-intestinaal verdragingsprofiel.

In 1969 werd ibuprofen als eerste geregistreerd in het Verenigd Koninkrijk voor artritis, en in de jaren tachtig werd het beschikbaar gesteld zonder recept voor de behandeling van pijn en koorts.

Nederland volgde dit patroon en ibuprofen is nu een van de meest gekochte geneesmiddelen in Nederlandse apotheken en drogisterijen.

De lange marktervaring met ibuprofen heeft geleid tot een uitgebreid begrip van het veiligheidsprofiel, inclusief de risicos op gastro-intestinale complicaties, cardiovasculaire effecten en nierschade.

Werkingsmechanisme

Ibuprofen remt op niet-selectieve wijze beide isovormen van cyclooxygenase: COX-1 en COX-2.

COX-1 is een constitutief enzym dat aanwezig is in veel weefsels en verantwoordelijk is voor de productie van prostaglandinen die de maagmucosa beschermen, de trombocytenfunctie reguleren en de nierfunctie ondersteunen.

COX-2 is een inductief enzym dat wordt geactiveerd door inflammatoire stimuli en verantwoordelijk is voor de prostaglandinen die pijn, koorts en ontsteking mediëren.

Door beide isovormen te remmen vermindertwerpman ibuprofen effectief de ontsteking en pijn, maar ook de beschermende prostaglandinensynthese in de maagmucosa.

Dit is de farmacologische basis voor het gastro-intestinale bijwerkingsprofiel van ibuprofen.

De remming van COX-1 in bloedplaatjes vermindert de trombocytenfunctie en heeft een antitrombotisch effect, maar dit effect is minder sterk en minder duurzaam dan dat van acetylsalicylzuur (aspirine).

De vermindering van renale prostaglandinen kan leiden tot verminderde nierdoorbloeding en nierfunctieverslechtering, met name bij patienten met pre-existente nierproblemen, hartfalen of levercirrose.

Het anti-inflammatoire effect van ibuprofen omvat vermindering van vasodilatatie, oedeem en leukocytenmigratie naar ontstekingsgebieden.

Het analgetische effect is deels perifeer (vermindering van prostaglandinen die nociceptoren sensibiliseren) en deels centraal (via remming van prostaglandinesynthese in het centrale zenuwstelsel).

Het antipyretisch effect wordt gemedieerd via remming van prostaglandinesynthese in de hypothalamus, die de thermoregulatie verzorgt.

Indicaties

Ibuprofen is in Nederland geregistreerd en/of algemeen erkend als effectief voor de volgende indicaties:

• Acute pijn: Hoofdpijn, tandpijn, spierpijn, rugpijn, menstruatiepijn (dysmenorroe), postoperatieve pijn en pijn door lichte trauma's en verstuikingen.
• Koorts: Symptomatische behandeling van koorts bij volwassenen en kinderen (vanaf 6 maanden). Ibuprofen en paracetamol zijn de twee eerstelijns antipyretica in de Nederlandse richtlijnen.
• Reumatoïde artritis: Bij de langdurige behandeling van reumatoïde artritis (op recept) als onderdeel van een bredere behandelstrategie. Meestal op hogere doseringen (600-800 mg drie- tot viermaal daags).
• Artrose: Symptomatische behandeling van pijn en stijfheid bij artrose van knie, heup en andere gewrichten.
• Spondylitis ankylosans (Bekhterev): Onderdeel van de medicamenteuze behandeling van deze inflammatoire ruggenaandoening.
• Andere inflammatoire aandoeningen: Jicht (acute aanval), tendinitis, bursitis en andere musculoskeletale ontstekingen.

Dosering en Gebruik

De dosering van ibuprofen varieert sterk afhankelijk van de indicatie, leeftijd en beschikbare formulering. Ibuprofen is verkrijgbaar als tablet (200, 400, 600, 800 mg), bruistablet, capsule met vloeibare inhoud, suspensie (voor kinderen) en gel voor uitwendig gebruik.

Pijn en Koorts bij Volwassenen (OTC, vrij verkrijgbaar)

De aanbevolen OTC-dosering is 200-400 mg per keer, maximaal driemaal daags, met een minimum interval van zes uur tussen de doses.

De maximale dagelijkse dosis bij zelfmedicatie is 1200 mg. De behandelduur bij zelfmedicatie is maximaal drie dagen bij koorts en maximaal vijf tot zeven dagen bij pijn.

Bij onvoldoende effect of aanhoudende klachten dient een arts te worden geraadpleegd.

Chronische Ontstekingsaandoeningen (op Recept)

Bij reumatoïde artritis en andere inflammatoire aandoeningen bedraagt de dosering doorgaans 400-800 mg drie- tot viermaal daags, met een maximale dagelijkse dosis van 2400 mg voor OTC-gebruik tot 3200 mg op recept onder medische begeleiding.

De laagst effectieve dosis voor de kortst mogelijke tijd dient te worden nagestreefd om het risico op bijwerkingen te minimaliseren.

Bij chronisch gebruik is maagbescherming met een protonpompremmer (omeprazol, pantoprazol) standaard aanbevolen.

Dosering bij Kinderen

Ibuprofen is goedgekeurd voor gebruik bij kinderen vanaf 6 maanden.

De dosering is 5-10 mg per kg lichaamsgewicht per keer, maximaal driemaal daags, met een minimum interval van zes uur. De maximale dagelijkse dosis is 40 mg/kg/dag.

De suspensie (20 mg/ml) met bijgeleverde maatspuit of -lepel biedt nauwkeurige dosering voor jonge kinderen.

Bij kinderen jonger dan 6 maanden is ibuprofen gecontraïndiceerd; paracetamol heeft dan de voorkeur.

Dosisverlaging bij Risicopatienten

Bij ouderen (65 jaar en ouder), patienten met een nierfunctiebeperking, hartfalen of levercirrose dient de laagst effectieve dosis te worden gebruikt voor de kortst mogelijke periode.

Bij een eGFR onder 30 ml/min is ibuprofen gecontraïndiceerd. Regelmatige controle van nierfunctie, bloeddruk en gastro-intestinale status is aanbevolen bij chronisch gebruik.

Bijwerkingen

Ibuprofen heeft een goed gekarakteriseerd bijwerkingsprofiel dat is gerelateerd aan zijn COX-remmende werkingsmechanisme. De meeste bijwerkingen zijn dosisafhankelijk en reversibel na staken van het middel.

Zeer Vaak (meer dan 1 op 10 patienten bij hogere doses of chronisch gebruik)

• Gastro-intestinale klachten: maagpijn, misselijkheid, brandend maagzuur, dyspepsie. Deels te voorkomen door ibuprofen met voedsel in te nemen of te combineren met een maagbeschermer.

Vaak (1 op 10 tot 1 op 100 patienten)

• Hoofdpijn bij overmatig gebruik van analgetica (analgetica-overschrijdingshoofdpijn)
• Duizeligheid
• Diarree en obstipatie
• Braken
• Flatulentie (winderigheid)
• Milde verhoging van leverenzymen
• Perifeer oedeem (vochtophoping in enkels en benen)

Soms (1 op 100 tot 1 op 1.000 patienten)

• Gastro-intestinale ulcera: maag- of darmzweren, met risico op ernstige bloedingen
• Bloeddrukstijging (hypertensie): klinisch relevant bij patienten met cardiovasculaire aandoeningen
• Nierfunctieverslechtering, met name bij patienten met pre-existente nierziekte of hartfalen
• Huiduitslag en urticaria
• Tinnitus (oorsuizen), met name bij hogere doses
• Slaperigheid en vermoeidheid
• Hartkloppingen (palpitaties)

Zelden (minder dan 1 op 1.000 patienten)

• Ernstige gastro-intestinale bloedingen met hematemesis (bloedbraken) of melaena (teerstoelgang)
• Acuut nierfalen
• Hartinfarct en CVA bij langdurig gebruik van hoge doses bij risicopatienten
• Ernstige huidreacties (Stevens-Johnson syndroom, toxische epidermale necrolyse)
• Aseptiische meningitis (met name bij lupuspatienten of patienten met bindweefselziekten)
• Anafylaxie en bronchospasme bij astmapatienten (aspirine-/NSAID-intolerantie)
• Aplastische anemie en agranulocytose (zeldzame beenmergreacties)

Waarschuwingen en Voorzorgsmaatregelen

Gastro-intestinaal risico: ibuprofen vergroot het risico op ernstige gastro-intestinale complicaties, inclusief maagzweren, bloedingen en perforaties.

Dit risico is verhoogd bij ouderen, bij patienten met een ulcus- of bloedingshistorie, bij gelijktijdig gebruik van corticosteroïden of anticoagulantia (acenocoumarol, fenprocoumon, rivaroxaban, apixaban) en bij hoge doses of langdurig gebruik.

Gebruik bij deze patienten altijd een protonpompremmer als maagbescherming. Bij symptomen van gastro-intestinale bloeding (bloedbraken, teerstoelgang, ernstige buikpijn) direct een arts raadplegen.

Cardiovasculair risico: gebruik van NSAID's, inclusief ibuprofen, is geassocieerd met een matig verhoogd risico op hartinfarct en CVA bij langdurig gebruik van hoge doses.

Patienten met een hartziekte, doorgemaakte CVA of TIA, perifeer vaatlijden of meerdere cardiovasculaire risicofactoren dienen ibuprofen alleen kortdurend en op de laagst effectieve dosis te gebruiken, bij voorkeur na overleg met hun arts.

Het cardiovasculaire risico neemt toe bij doses boven 1200 mg per dag.

Nierfunctie: ibuprofen kan de nierfunctie verslechteren door vermindering van de renale prostaglandinesynthese. Risicopatienten zijn patienten met chronische nierziekte, hartfalen, levercirrose, diabetes mellitus of volumedepletie (uitdroging).

Controleer de nierfunctie voor en tijdens langdurig gebruik. Bij een eGFR onder 30 ml/min is ibuprofen gecontraïndiceerd.

Zwangerschap: ibuprofen is gecontraïndiceerd in het derde trimester van de zwangerschap vanwege het risico op voortijdig sluiten van de ductus arteriosus en nierfunctiestoornissen bij de foetus.

In het eerste en tweede trimester dient gebruik te worden vermeden of beperkt tot het minimum noodzakelijke en alleen na overleg met een arts.

Paracetamol heeft de voorkeur als pijnstiller tijdens de zwangerschap.

NSAID-intolerantie: patienten met een bekende intolerantie voor aspirine of andere NSAID's (aspirine-exacerbated respiratory disease) dienen ibuprofen niet te gebruiken.

Astmapatienten: ibuprofen kan bronchospasme uitlokken bij patienten met aspirine-sensitief astma. Informeer uw arts als u astma heeft voor het gebruik van ibuprofen.

Geneesmiddelinteracties

Ibuprofen heeft talrijke klinisch relevante interacties. Anticoagulantia (acenocoumarol, fenprocoumon, rivaroxaban, apixaban, dabigatran): verhoogd bloedingsrisico; combinatie met grote voorzichtigheid en INR-monitoring.

Antihypertensiva (ACE-remmers, ARB's, bètablokkers, diuretica): ibuprofen vermindert het antihypertensieve effect en kan nierfunctie verslechteren bij combinatie met ACE-remmers of ARB's (triple-whammy risico).

Lithium: ibuprofen vermindert de renale lithiumklaring met als gevolg verhoogde lithiumspiegels en risico op toxiciteit.

Methotrexaat: ibuprofen vermindert de renale uitscheiding van methotrexaat, wat kan leiden tot ernstige toxiciteit. Aspirine: gelijktijdig gebruik neutraliseert het cardioprotectieve effect van laaggedoseerd aspirine.

Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's): verhoogd risico op gastro-intestinale bloedingen. Ciclosporine en tacrolimus: verhoogd risico op nierfunctieverslechtering. Uw apotheker controleert altijd interacties bij elke nieuwe receptering via het G-Standaard systeem.

OTC-gebruik en Zelfzorgadvies

Ibuprofen 200-400 mg tabletten zijn in Nederland vrij verkrijgbaar bij apotheek en drogist.

Uw apotheker of drogist-assistent kan u adviseren over de juiste dosering, maximale behandelduur en risicos bij zelfmedicatie.

Voor kortdurende behandeling van hoofdpijn, tandpijn, spierpijn, menstruatiepijn of koorts bij gezonde volwassenen is ibuprofen een effectief en veilig middel bij correct gebruik.

Raadpleeg altijd een arts of apotheker als u twijfelt over het gebruik, als u andere geneesmiddelen gebruikt of als u chronische aandoeningen heeft.

Apotheek.nl, thuisarts.nl en de KNMP bieden betrouwbare informatie voor patienten over verantwoord zelfzorggebruik van ibuprofen.

Bewaring en Milieu

Bewaar ibuprofen bij kamertemperatuur (15-25 graden Celsius), droog, beschermd tegen licht en buiten het bereik van kinderen. Gebruik het middel niet na de vervaldatum op de verpakking.

Lever ongebruikte ibuprofen in bij de apotheek voor verantwoorde verwerking; gooi geneesmiddelen niet weg via het huisvuil of de gootsteen vanwege milieuvervuiling.

In geval van overdosering of bij vragen over acute vergiftiging: bel direct 112 of het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099 (gratis, 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar).

Tot 400mg is OTC, hogere doseringen receptplichtig
Lees feiten over OTC vs. recept voor Ibuprofen.