Lansoprazol

Lansoprazol on Prescriptsy

Lansoprazol wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Lansoprazol is een protonpompremmer (PPR) die behoort tot de groep van benzimidazolderivaten en de maagsecretie sterk vermindert door irreversibele blokkade van het H+/K+-ATPase-enzym in de pariëtaalcellen van de maagwand.

Dit enzym, ook wel de protonpomp genoemd, is verantwoordelijk voor de laatste stap in de productie van maagzuur.

Door dit enzym te blokkeren reduceert lansoprazol de zuurproductie met 80 tot 95 procent en verhoogt de intragastrische pH effectief gedurende 24 uur.

Het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) heeft lansoprazol geregistreerd voor de behandeling van maagzuurklachten, gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), maagzweer, twaalfvingerige-darmzweer, NSAID-geassocieerde ulcera, H. pylori-eradicatie en het Zollinger-Ellisonsyndroom.

Lansoprazol is in Nederland verkrijgbaar als capsules van 15 mg en 30 mg en als orodisperseerbare tabletten.

Sommige sterktes zijn zonder recept verkrijgbaar bij de apotheek voor kortdurende behandeling van maagzuurklachten en GERD; voor chronisch gebruik en hogere doseringen is een recept vereist.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten uitvoeren voor patienten met gastro-oesofageale refluxziekte of chronische maagklachten.

Meer informatie over verwante middelen vindt u op onze pagina over Omeprazol en Pantoprazol .

Werkzame stof en farmacologische classificatie van lansoprazol

Lansoprazol (chemische naam: (R,S)-2-[[[3-methyl-4-(2,2,2-trifluoroethoxy)-2-pyridyl]methyl]sulfinyl]benzimidazol) is een substituted benzimidazol dat wordt geclassificeerd in de ATC-groep A02BC03 (geneesmiddelen voor zuurgebonden aandoeningen, protonpompremmers).

Het is structureel verwant aan omeprazol (ATC A02BC01) maar onderscheidt zich door de trifluoroethoxygroep op de pyridinering, die bijdraagt aan een hogere lipofilie en iets snellere activering.

Lansoprazol is een zwakke base die, na absorptie in de dunne darm, selectief accumuleert in de sterk zure secretoire canaliculi van de pariëtaalcellen.

In dit zure milieu (pH < 1) wordt het prodrug geprotoneerd en cycliseert het snel tot de actieve sulfenamide of sulfenamidezuurvorm, die covalent en irreversibel bindt aan cysteïneresiduen (Cys813 en Cys321) van het H+/K+-ATPase.

Omdat de remming irreversibel is, duurt de effectduur langer dan de halfwaardetijd in plasma (1,5 uur).

Het zuuronderdrukkende effect wordt beëindigd wanneer nieuw H+/K+-ATPase wordt gesynthetiseerd (halfwaardetijd circa 18 uur), wat de grondslag vormt voor het eenmaal daags doseringsregime.

Lansoprazol wordt extensief gemetaboliseerd in de lever via CYP2C19 en in mindere mate CYP3A4.

De genetische polymorfismen in CYP2C19 bepalen voor een deel de interindividuele variabiliteit in de farmacokinetiek: ultrasnelle metaboliseerders (UM) hebben lagere plasmaconcentraties en mogelijk minder effectieve zuurremming; arme metaboliseerders (PM) hebben hogere plasmaconcentraties en een langduriger effect.

In de klinische praktijk is dosisaanpassing op basis van CYP2C19-genotypering niet standaard maar kan relevant zijn bij therapieresistente GERD.

Geregistreerde indicaties voor lansoprazol

Het CBG heeft lansoprazol geregistreerd voor de volgende indicaties:

• Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), behandeling van symptomatische GERD en erosieve oesofagitis, en onderhoudsbehandeling ter preventie van recidief
• Maagzweer (ulcus ventriculi), genezing van actieve maagzweer en preventie van recidief bij H. pylori-positieve patienten in combinatie met eradicatietherapie
• Twaalfvingerige-darmzweer (ulcus duodeni), genezing van actieve zweer; H. pylori-eradicatie ter preventie van recidief
• H. pylori-eradicatie in combinatie met twee antibiotica (tripletherapie) of bismut plus twee antibiotica (quadrupletherapie) conform NHG- en SWAB-richtlijnen
• NSAID-geassocieerde maag- en twaalfvingerige-darmzweren, behandeling en preventie bij patienten die langdurig NSAIDs gebruiken en tot risicogroepen behoren
• Zollinger-Ellisonsyndroom en andere pathologische hypersecretoire aandoeningen, hoog-gedoseerde behandeling van gastrine-geproduceerde hypersecretie

Effectiviteit bij GERD en refluxoesofagitis

In gerandomiseerde studies is lansoprazol consistent effectiever gebleken dan H2-blokkers (ranitidine, famotidine) voor de behandeling van erosieve oesofagitis.

Genezingspercentages van erosieve oesofagitis na vier weken behandeling met 30 mg lansoprazol bedragen 80 tot 90 procent; na acht weken 90 tot 95 procent.

Symptomatische verlichting van pyrosis en regurgitatie treedt bij de meeste patienten op binnen de eerste twee weken.

Voor niet-erosieve refluxziekte (NERD) is de effectiviteit van PPR iets minder eenduidig; een aanzienlijk deel van de patienten met NERD reageert onvolledig op PPR, mogelijk doordat slokdarmsymptomen mede worden bepaald door motiliteitsstoornissen, viscerale overgevoeligheid of functionele dyspepsie.

Bij H. pylori-eradicatie met standaard-tripletherapie (lansoprazol + amoxicilline + claritromycine, zeven tot veertien dagen) worden eradicatiepercentages van 75 tot 85 procent bereikt in populaties met lage claritromycineresistentie.

In regio's met hogere claritromycineresistentie (Nederland: circa 15-20 procent) verdient bismutbevattende quadrupletherapie de voorkeur conform de actuele Maastrichtrichtlijn (European Helicobacter Study Group).

Dosering en inname-instructies voor lansoprazol

De aanbevolen dosering is afhankelijk van de indicatie.

Voor GERD zonder oesofagitis volstaat gewoonlijk 15 mg eenmaal daags; bij erosieve oesofagitis en maagzweer is 30 mg eenmaal daags de standaarddosering gedurende vier tot acht weken.

Voor H. pylori-eradicatie is 30 mg tweemaal daags vereist als onderdeel van de combinatietherapie.

Lansoprazol dient bij voorkeur 30 minuten voor de maaltijd te worden ingenomen, bij voorkeur voor het ontbijt.

Inname voor de maaltijd is essentieel voor maximaal effect omdat PPR uitsluitend actief zijn op gestimuleerde protonpompen; na de maaltijd is het percentage actieve pompen hoger.

Avondsdosering leidt tot minder effectieve zuurremming overdag.

Capsules dienen heel te worden doorgeslikt. Orodisperseerbare tabletten kunnen op de tong worden gelegd om te smelten of worden opgelost in water. Dit is bijzonder geschikt voor patienten met slikstoornissen of voor toediening via maagsonde.

Contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen

Lansoprazol is gecontraïndiceerd bij bewezen overgevoeligheid voor lansoprazol of benzimidazolen en bij gelijktijdig gebruik van atazanavir of nelfinavir. Voorzichtigheid is geboden bij langdurig gebruik bij patienten met osteoporose, hypomagnesiemie-risicofactoren, CYP2C19-afhankelijke interacties en bij patienten die clopidogrel gebruiken.

Bijwerkingen van lansoprazol

Kortdurend gebruik

Lansoprazol wordt bij kortdurend gebruik (vier tot acht weken) over het algemeen goed verdragen. Hoofdpijn is de meest gemelde bijwerking. Gastro-intestinale bijwerkingen (diarree, buikpijn, misselijkheid, obstipatie) komen bij een deel van de gebruikers voor maar zijn gewoonlijk mild en voorbijgaand.

Langdurig gebruik, specifieke risico's

Bij gebruik langer dan drie maanden tot een jaar dient aandacht te worden besteed aan hypomagnesiemie (spierkrampen, hartritmestoornissen, tetanie), vitamine B12-deficientie (vermoeidheid, neuropathie, megaloblastaire anemie), verhoogd fractuurrisico (heup, pols, wervelkolom), verhoogde gevoeligheid voor gastro-intestinale infecties (C.

difficile, Salmonella, Campylobacter door verhoging maag-pH), en mogelijke interstitiele nefritis met nierfunctiestoornissen.

De IGJ heeft in publicaties gewezen op het hoge PPR-verbruik in Nederland en het belang van periodieke heroverweging van de indicatie bij langdurig gebruik.

Geneesmiddeleninteracties

Klinisch relevante interacties van lansoprazol zijn:

• Clopidogrel: lansoprazol en omeprazol remmen de CYP2C19-activering van clopidogrel tot zijn actieve metaboliet, wat de antiplaatjeswerking vermindert. Bij patienten die zowel een PPR als clopidogrel nodig hebben, verdient pantoprazol de voorkeur omdat dit een minder sterke CYP2C19-remmer is
• Atazanavir en nelfinavir: absolute contra-indicatie; PPR verlagen de absorptie van deze antiretrovirale middelen dramatisch
• Methotrexaat: PPR kunnen de renale klaring van methotrexaat verminderen en toxiciteit verhogen, met name bij hoge doseringen methotrexaat
• Digoxine: verhoogde absorptie bij hogere maag-pH kan leiden tot digoxinetoxiciteit; monitoring van digoxinespiegels aangewezen
• Ketoconazol, itraconazol, posaconazol: PPR verlagen de absorptie door verhoging van de maag-pH; orale azool-antimycotica zijn afhankelijk van zuur milieu voor optimale absorptie
• Tacrolimus: PPR verhogen de plasmaconcentraties van tacrolimus via CYP3A4-remming; tacrolimusspiegels monitoren

Vergelijking van protonpompremmers

In Nederland zijn meerdere PPR beschikbaar: omeprazol (ATC A02BC01), lansoprazol (A02BC03), pantoprazol (A02BC02), rabeprazol (A02BC04) en esomeprazol (A02BC05). De klinische effectiviteit verschilt weinig tussen de middelen bij gestandaardiseerde doses. Toch zijn er farmacokinetische en interactie-relevante verschillen:

• Clopidogrelgebruikers: lansoprazol en omeprazol zijn sterkere CYP2C19-remmers dan pantoprazol; bij gecombineerde clopidogrel-PPR therapie geniet pantoprazol de voorkeur op basis van de huidige KNMP-adviezen en de richtlijn van de European Society of Cardiology
• CYP2C19-polymorfismen: bij arme metaboliseerders (PM) zijn plasmaconcentraties van lansoprazol twee- tot drievoudig hoger dan bij snelle metaboliseerders; deze groep heeft een verhoogd bijwerkingenprofiel bij normale doses
• Esomeprazol en lansoprazol hebben een iets hogere werkzaamheid bij erosieve oesofagitis graad C en D (Los Angeles classificatie) dan omeprazol bij standaard doses; voor milde tot matige GERD zijn de middelen equivalent
• Lansoprazol is als orodisperseerbaar tablet beschikbaar, wat het een voorkeursmiddel maakt bij patienten met slikproblemen of die via een maagsonde worden gevoed

Leefstijladviezen naast lansoprazol

Medicamenteuze behandeling van GERD en maagklachten dient altijd te worden gecombineerd met leefstijlmaatregelen. De NHG-standaard Maagklachten geeft de volgende adviezen:

• Vermijd grote maaltijden; eet vier tot zes kleinere maaltijden per dag
• Vermijd het eten binnen twee tot drie uur voor het slapengaan
• Slaap met een verhoogd hoofdeinde (15 tot 20 cm) of op de linkerzijde om nachtelijke reflux te verminderen
• Vermijd triggerende voedingsmiddelen: vet voedsel, chocolade, koffie, alcohol, koolzuurhoudende dranken, citrusfruit, tomaten, specerijen
• Stop met roken: nicotine vermindert de spanning van de onderste oesofageale sfincter en verergert reflux
• Streef naar een gezond lichaamsgewicht: overgewicht verhoogt de intra-abdominale druk en verergert GERD significant
• Draag losse kleding; strak zittende kleding verhoogt de buikdruk

Bij milde, intermittente maagzuurklachten zijn leefstijlmaatregelen soms voldoende en kunnen PPR worden gestopt of in dosis worden verlaagd.

De IGJ heeft in een rapport benadrukt dat de Nederlanders tot de hoogste PPR-gebruikers in Europa behoren, wat deels is te herleiden tot onnodig langdurig voorschrijven na tijdelijk gebruik bij bijv.

NSAID-gebruik of antibioticakuren.

Lansoprazol in het Nederlandse zorgstelsel

Lansoprazol is deels vrijgesteld van receptplicht: 15 mg en 30 mg zijn bij de apotheek verkrijgbaar zonder recept voor kortdurende behandeling (maximaal vier weken) van maagzuurklachten.

Bij langdurig gebruik, hogere doseringen of gebruik als onderdeel van H. pylori-eradicatietherapie is een recept vereist. Lansoprazol is opgenomen in het GVS en wordt vergoed bij geregistreerde indicaties.

Generieke lansoprazol valt doorgaans onder het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars; patienten ontvangen het door de verzekeraar aangewezen generiek tenzij de arts merknaamvoorschrift medisch noodzakelijk acht.

De NHG-standaard Maagklachten (M36) hanteert een stappenplan waarbij leefstijladviezen en antacida als eerste stap worden gegeven; PPR zijn de eerstekeusmiddelen bij GERD, ulcera peptica en H. pylori-eradicatie.

De KNMP-apotheek bewaakt geneesmiddeleninteracties en adviseert over veilig gebruik. Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Lareb (lareb.nl).

Bewaren en veilig gebruik van lansoprazol

Bewaar lansoprazol beneden 25 graden Celsius, in de originele verpakking, droog en buiten bereik van kinderen. Capsules en tabletten mogen niet worden blootgesteld aan vocht.

Bij overdosering of onbedoelde inname door kinderen: bel het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099 of in spoedeisende situaties 112.

Bronnen en richtlijnen

• CBG SmPC Lansoprazol, cbg-meb.nl
• NHG-standaard Maagklachten M36, nhg.org
• NHG-standaard H. pylori M59, nhg.org
• KNMP Farmacotherapeutisch Kompas, knmp.nl
• SWAB-richtlijn H. pylori-eradicatie, swab.nl
• Lareb bijwerkingenmeldingen PPR, lareb.nl
• Malfertheiner P, et al. Management of Helicobacter pylori infection, the Maastricht V/Florence Consensus Report. Gut. 2017;66(1):6-30
• Heidelbaugh JJ. Proton pump inhibitors and risk of vitamin and mineral deficiency: evidence and clinical implications. Ther Adv Drug Saf. 2013;4(3):125-133