Terbinafine (Lamisil)

Terbinafine (Lamisil) on Prescriptsy

Terbinafine (Lamisil) wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Terbinafine, internationaal bekend onder de merknaam Lamisil, is een krachtig allylamine-antimycoticum dat in Nederland wordt voorgeschreven voor de behandeling van dermatofyten-infecties van huid en nagels.

Het geneesmiddel is ontwikkeld door Sandoz (nu onderdeel van Novartis) en werd in 1991 voor het eerst geregistreerd in Europa.

Sinds die tijd is terbinafine uitgegroeid tot een van de meest voorgeschreven schimmelwerende middelen wereldwijd, vooral vanwege zijn fungicide werking tegen dermatofyten en de mogelijkheid om relatief korte behandelkuren te gebruiken in vergelijking met oudere middelen zoals griseofulvine of ketoconazol.

In Nederland is terbinafine CBG-geregistreerd en beschikbaar in verschillende farmaceutische vormen: orale tabletten van 250 mg voor systemische behandeling van diepe of uitgebreide infecties en onychomycose (nagelschimmel), en topicale formuleringen (creme, gel, spray, oplossing voor eenmalige toepassing) voor oppervlakkige huidinfecties.

Terwijl de tabletten alleen op recept via huisarts of dermatoloog verkrijgbaar zijn, zijn de topicale vormen vrij verkrijgbaar bij de apotheek of drogist.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde Nederlandse huisartsen en dermatologen die via online consulten diagnose en behandeling van schimmelinfecties aanbieden.

Meer informatie over verwante antimycotica vindt u op onze pagina's over Itraconazol en Fluconazol .

Wat zijn dermatofyten en schimmelinfecties?

Dermatofyten zijn een groep schimmels die zich voeden met keratine, het eiwit dat de buitenste laag van de huid, de haren en de nagels vormt.

De drie belangrijkste geslachten zijn Trichophyton, Microsporum en Epidermophyton.

Deze schimmels veroorzaken een breed scala aan oppervlakkige infecties die gezamenlijk worden aangeduid als tinea-infecties (van het Latijnse woord voor 'worm', naar de karakteristieke ringvormige laesies).

In Nederland komen dermatofyten-infecties veelvuldig voor: geschat wordt dat 10 tot 15% van de volwassen bevolking lijdt aan tinea pedis (voetschimmel, zwemmerseczeem) en 6 tot 8% aan onychomycose (nagelschimmel), met een sterk stijgende prevalentie bij ouderen (tot 20% bij 60-plussers).

De meest voorkomende dermatofyten-infecties die met terbinafine worden behandeld:

• Tinea pedis (voetschimmel): infectie tussen de tenen of op de voetzolen, veroorzaakt door Trichophyton rubrum of Trichophyton interdigitale. Kenmerkend zijn jeuk, roodheid, schilfering en soms blaarvorming.
• Onychomycose (nagelschimmel): chronische infectie van vinger- of teennagels, met verkleuring (geel, wit of bruin), verdikking, brokkeligheid en soms loslating van de nagelplaat. Teennagels zijn vaker aangedaan dan vingernagels.
• Tinea corporis (ringworm): ronde, rode, schilferende laesies op het lichaam, vaak met centrale genezing en een actief opgeheven rand.
• Tinea cruris (liesschimmel): jeukende, rode laesies in de lies en binnenzijde van de dijen, vaker bij mannen.
• Tinea capitis (hoofdhuidschimmel): infectie van de hoofdhuid en haar, voornamelijk bij kinderen, met kale plekken, schilfering en soms pustels.
• Tinea manuum (handschimmel): infectie van handpalmen, vaak unilateraal en vaak gepaard met bilaterale tinea pedis ('twee voeten, een hand'-syndroom).

Werkzame stof: terbinafine en het werkingsmechanisme

Terbinafine behoort tot de allylamine-klasse van antimycotica. Deze klasse onderscheidt zich van andere schimmelwerende middelen door een uniek aangrijpingspunt: het enzym squaleenepoxidase in de ergosterolbiosyntheseketen van de schimmelcel.

Azool-antimycotica (fluconazol, itraconazol, ketoconazol) remmen daarentegen het enzym 14-alfa-demethylase verderop in dezelfde biosyntheseketen.

Dit verschil in aangrijpingspunt verklaart waarom terbinafine fungicide (schimmeldodend) is tegen dermatofyten, terwijl de azolen overwegend fungistatisch (schimmelremmend) werken.

Het werkingsmechanisme verloopt in twee stappen:

Remming van squaleenepoxidase

Ergosterol is een essentieel bestanddeel van de schimmelcelmembraan, vergelijkbaar met cholesterol in zoogdiercellen.

De synthese van ergosterol verloopt via meerdere enzymatische stappen, waarbij squaleen door squaleenepoxidase wordt omgezet in squaleen-2,3-epoxide. Terbinafine bindt selectief en niet-competitief aan squaleenepoxidase en remt deze omzetting.

Het gevolg is een tekort aan ergosterol, wat de integriteit en functie van de schimmelcelmembraan ernstig verstoort.

Accumulatie van toxisch squaleen

Naast het ergosteroltekort leidt de remming van squaleenepoxidase tot een intracellulaire ophoping van squaleen, dat in hoge concentraties toxisch is voor de schimmelcel.

Squaleen verstoort de lipidemembranen en leidt tot celwandverdikking, ophoping van lipidedruppels en uiteindelijk celdood.

Dit fungicide effect is een van de belangrijkste voordelen van terbinafine ten opzichte van fungistatische middelen.

Selectiviteit voor schimmels: squaleenepoxidase in zoogdiercellen is ongeveer 10.000 keer minder gevoelig voor terbinafine dan het schimmel-enzym. Dit verklaart het gunstige veiligheidsprofiel en de hoge selectiviteit tegen schimmels.

Terbinafine bij onychomycose: een moeilijke aandoening

Onychomycose is de meest uitdagende dermatofyten-infectie om te behandelen. De schimmel leeft diep in en onder de nagelplaat, waar topicale middelen moeilijk doordringen.

Topicale antimycotica hebben een genezingspercentage van slechts 5 tot 15%, terwijl systemische terbinafine een mycologisch genezingspercentage van 70 tot 80% bereikt bij teennagel-onychomycose en meer dan 85% bij vingernagel-onychomycose.

Terbinafine accumuleert in de nagelmatrix en de nagelplaat, waar het gedurende weken na staken van de behandeling therapeutische concentraties behoudt.

Dit fenomeen, keratinofiele distributie genoemd, stelt korte behandelkuren (6 weken voor vingernagels, 12 weken voor teennagels) in staat om effectief te zijn.

Het klinische resultaat wordt echter pas zichtbaar naarmate de gezonde nagel uitgroeit: vingernagels groeien ongeveer 3 mm per maand, teennagels slechts 1 tot 1,5 mm per maand, waardoor volledige nagelvernieuwing 6 tot 12 maanden na behandeling duurt.

Voor een succesvolle behandeling is mycologische diagnostiek essentieel.

De Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) richtlijn Dermatomycosen adviseert voorafgaand aan orale therapie bevestiging van dermatofyten via microscopisch onderzoek (KOH-preparaat) of kweek, aangezien slechts 50% van de klinisch verdachte nagels daadwerkelijk dermatofyten bevat en de differentiaaldiagnose inclusief psoriasis, nageltrauma en niet-dermatofyten-schimmels is.

Gebruik van terbinafine: orale en topicale vormen

Orale tabletten van 250 mg

De standaarddosis voor volwassenen is 250 mg eenmaal daags. De tablet wordt met of zonder voedsel ingenomen; biologische beschikbaarheid is niet significant beinvloed door maaltijden. De behandelduur varieert:

• Tinea corporis of cruris: 2 tot 4 weken
• Tinea pedis interdigitaal: 2 weken
• Tinea pedis mocassintype: 6 weken
• Onychomycose vingernagels: 6 weken
• Onychomycose teennagels: 12 weken
• Tinea capitis: 4 weken (dosering op basis van gewicht bij kinderen)

Bij goede therapietrouw en bevestigde dermatofyten-infectie is de mycologische genezing hoog. Klinische follow-up door de huisarts of dermatoloog wordt 3 en 6 maanden na voltooiing van de kuur aanbevolen om recidief tijdig te herkennen.

Topicale creme, gel en spray 1%

Topicale terbinafine is beschikbaar als creme (10 mg/g), gel en spray en wordt gebruikt voor oppervlakkige huidinfecties zoals tinea pedis, tinea corporis, tinea cruris en pityriasis versicolor.

De behandeling duurt 1 tot 2 weken met een- tot tweemaal daags aanbrengen op schone, droge huid.

Om recidief te voorkomen wordt behandeling doorgaans 1 week na klinische genezing voortgezet.

Lamisil Once (eenmalige toepassing)

Lamisil Once is een unieke formulering die als enkelvoudige topicale behandeling wordt toegepast bij tinea pedis interdigitaal.

De gehele inhoud van de flacon (4 g oplossing) wordt op beide voeten aangebracht, inclusief interdigitale ruimten, voetzolen en tot 1,5 cm boven de enkel.

Na aanbrengen vormt de oplossing een onzichtbare, waterresistente film waaruit terbinafine gedurende 13 dagen langzaam wordt afgegeven naar de stratum corneum.

Vergelijkende studies tonen vergelijkbare effectiviteit met 1 week dagelijkse applicatie van creme.

CBG-registratie, apotheek en vergoeding in Nederland

Terbinafine-tabletten (250 mg) zijn in Nederland UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept) en worden vergoed vanuit de basisverzekering (Zvw) voor de geregistreerde indicaties, na aftrek van het eigen risico (385 euro per jaar in 2026).

Voorschrift vereist bevestigde diagnose, bij voorkeur na microbiologische diagnostiek.

Generieke varianten zijn beschikbaar en worden door zorgverzekeraars als preferentiegeneesmiddel aangewezen, waardoor de kosten voor de patient en verzekeraar worden beperkt.

Topicale terbinafine-vormen (creme, gel, spray, Lamisil Once) zijn UAD of UA (uitsluitend apotheek of uitsluitend apotheek/drogist) en vrij verkrijgbaar bij de apotheek of drogist.

Vergoeding vanuit de basisverzekering geldt niet voor vrij verkrijgbare topicale antimycotica; de patient betaalt deze zelf. Prijzen varieren doorgaans tussen 10 en 20 euro per tube.

Voor de behandeling van onychomycose adviseert het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) eerst mycologische bevestiging via KOH-preparaat of kweek voordat orale antimycotica worden voorgeschreven. Zonder bevestiging is de kans op onterechte behandeling en onnodige blootstelling aan hepatotoxische effecten te groot.

Preventie van recidief en herinfectie

Schimmelinfecties hebben een hoge recidiefkans, zelfs na succesvolle behandeling. Bij onychomycose wordt het recidief geschat op 20 tot 25% binnen 3 jaar na behandeling.

Recidief wordt vaak veroorzaakt door herinfectie vanuit de omgeving (schoenen, sokken, badkamervloeren, zwembaden) of vanuit een onbehandelde bron elders op het lichaam (tinea pedis is vaak een reservoir voor teennagel-onychomycose).

Preventieve maatregelen omvatten:

• Voeten dagelijks wassen en grondig drogen, vooral tussen de tenen
• Katoenen sokken dragen en dagelijks verschonen
• Ademende schoenen kiezen en bij voorkeur afwisselen
• Antimycotische voetpoeder of spray gebruiken in schoenen
• Op openbare plaatsen (zwembaden, kleedkamers, sauna's) slippers dragen
• Handdoeken, sokken en schoenen niet delen met anderen
• Oude, geinfecteerde schoenen vervangen of grondig desinfecteren
• Bij tinea pedis als bron: gelijktijdig behandelen naast onychomycose

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met uw huisarts, apotheker of dermatoloog als u een van de volgende symptomen ervaart tijdens de behandeling met terbinafine:

• Aanhoudende misselijkheid, braken, verlies van eetlust of buikpijn (vooral rechts boven)
• Geelkleuring van huid of oogwit (geelzucht), donkere urine of lichte ontlasting
• Uitgebreide huiduitslag, blaarvorming of slijmvliesbetrokkenheid (mond, ogen, genitalien)
• Koorts, keelpijn of recidiverende infecties (mogelijk teken van neutropenie)
• Depressieve gevoelens, stemmingsveranderingen of angstklachten
• Langdurig smaakverlies dat de voedingsinname beinvloedt
• Geen klinische verbetering na de volledige behandelkuur

Bronnen en betrouwbaarheid

Deze medische informatie is opgesteld door Dr. Claire Phipps, MBBS MRCGP (GMC 7014359), huisarts met expertise in dermatologie en farmacotherapie.

De inhoud is gebaseerd op de officiele CBG-productinformatie van Lamisil en generieke terbinafine-preparaten, de NHG-standaard Dermatomycosen (M64), het Farmacotherapeutisch Kompas, de KNMP-kennisbank, de richtlijn Onychomycose van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), en relevante wetenschappelijke literatuur.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld via het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb (lareb.nl).

Voor persoonlijk medisch advies over diagnose, therapiekeuze en dosering dient u altijd contact op te nemen met uw eigen huisarts, apotheker of dermatoloog.