Androgel

Androgel on Prescriptsy

Androgel wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Androgel 1% gel: testosteronvervanging bij hypogonadisme bij mannen

Androgel 1% gel is een geneesmiddel op recept dat testosteron als werkzame stof bevat.

Het wordt gebruikt bij volwassen mannen met hypogonadisme: een aandoening waarbij de testikels onvoldoende testosteron aanmaken.

In Nederland is Androgel geregistreerd door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en is het opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem onder de Zorgverzekeringswet bij vastgesteld testosterontekort.

Op deze pagina vindt u betrouwbare medische informatie over de werking, het gebruik, de bijwerkingen en de veiligheidsaspecten van Androgel, opgesteld voor Nederlandse patiënten en zorgprofessionals.

Wat is hypogonadisme en waarom is testosteron nodig?

Hypogonadisme bij mannen is een klinisch syndroom dat ontstaat wanneer de testikels onvoldoende testosteron produceren.

Er worden twee hoofdvormen onderscheiden: primair hypogonadisme (ook wel hypergonadotroop hypogonadisme), waarbij het probleem in de testikels zelf ligt, en secundair hypogonadisme (hypogonadotroop), waarbij een stoornis in de hypothalamus of hypofyse de aanmaak van gonadotropinen en daarmee testosteron onderdrukt.

Testosteron is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon.

Het speelt een essentiële rol bij de ontwikkeling van mannelijke geslachtskenmerken, de instandhouding van spiermassa en botdichtheid, het libido, de stemming, de energiehuishouding en de aanmaak van rode bloedcellen.

Een tekort aan testosteron kan leiden tot vermoeidheid, verminderd libido, erectiestoornissen, spierverlies, toename van vetweefsel, depressieve gevoelens, concentratieproblemen en osteoporose.

De diagnose hypogonadisme wordt gesteld op basis van klinische symptomen in combinatie met herhaalde laboratoriumbepalingen van serum testosteron, bij voorkeur 's ochtends nuchter.

In Nederland hanteert de KNMP en de Nederlandse Internisten Vereniging (NIV) drempelwaarden waarbij bij totaal testosteron onder 12 nmol/l in combinatie met klachten behandeling kan worden overwogen.

Werkingsmechanisme van Androgel

Androgel 1% gel maakt gebruik van transdermal toediening van testosteron: het hormoon wordt via de huid opgenomen in de bloedbaan.

Na dagelijkse aanbrenging op de schouders, bovenarmen of buik diffundeert testosteron door de huid en bereikt binnen enkele uren fysiologische plasmaconcentraties die gedurende de dag stabiel blijven.

Eenmaal in de bloedbaan bindt testosteron aan androgene receptoren in doelcellen door het gehele lichaam.

In bepaalde weefsels, zoals de prostaat en de haarfollikels, wordt testosteron omgezet naar het krachtigere dihydrotestosteron (DHT) door het enzym 5-alfa-reductase.

In andere weefsels, met name vetweefsel, vindt omzetting naar estradiol (een vrouwelijk geslachtshormoon) plaats via aromatase. Beide metabolieten dragen bij aan de totale biologische effecten van testosterontherapie.

Het voordeel van transdermal toediening ten opzichte van injecties is dat het een stabielere hormoonspiegel biedt zonder de piekniveaus en dieptepunten die bij intramusculaire injecties kunnen optreden.

Androgel maakt geen gebruik van het levermetabolisme bij eerste passage, wat het risico op levertoxiciteit vermindert vergeleken met orale androgeenpreparaten.

Indicaties en toepassingsgebied in Nederland

Androgel 1% is in Nederland geregistreerd voor de behandeling van hypogonadisme bij volwassen mannen waarbij het testosterontekort klinisch en biochemisch is bevestigd. Indicaties omvatten:

• Primair hypogonadisme door aandoeningen van de testikels (zoals Klinefelter-syndroom, orchitis, orchidectomie)
• Secundair hypogonadisme door hypofyse- of hypothalamusaandoeningen
• Laat-onset hypogonadisme bij oudere mannen, mits symptomatisch en biochemisch bevestigd
• Testosterontekort na hormoonbehandeling voor prostaatkanker (alleen in specifieke situaties en met specialistische goedkeuring)

Het gebruik buiten de geregistreerde indicaties (off-label), zoals voor atletische prestatieverbetering of anti-ageing toepassingen, is niet toegestaan en wordt niet vergoed door de zorgverzekeraar. Het CBG bewaakt de correcte toepassing van testosteronpreparaten in Nederland.

Dosering en gebruiksaanwijzing

De startdosering van Androgel 1% bedraagt doorgaans 50 mg testosteron per dag (5 gram gel).

De gel wordt eenmaal daags 's ochtends aangebracht op een schone, droge, intacte huid. Aanbevolen applicatieplaatsen zijn de schouders, de bovenarmen en de buik.

Vermijd aanbrengen op de genitalia, de borsten of beschadigde huid.

Na drie maanden behandeling wordt een controlebloedspiegel gemeten om de dosering te optimaliseren.

De dosering kan worden aangepast naar 25 mg (2,5 gram gel), 75 mg (7,5 gram) of 100 mg (10 gram) op basis van de gemeten testosteronspiegels en de klinische respons.

Praktische gebruikstips voor patiënten:

• Was de handen grondig na het aanbrengen van het gel
• Laat de behandelde huid minimaal 3-5 minuten drogen voordat u kleding aantrekt
• Dek de applicatieplaats af om overdracht naar anderen te voorkomen
• Wacht ten minste 6 uur na aanbrenging voor u doucht of zwemt
• Breng het gel op hetzelfde tijdstip elke ochtend aan voor een stabiele hormoonspiegel

Bijwerkingen van Androgel

Zoals alle geneesmiddelen kan Androgel bijwerkingen veroorzaken. Niet iedereen ervaart deze bijwerkingen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

Huid en applicatieplaats

Acne en vettige huid komen regelmatig voor, met name bij jongere mannen. Lokale huidreacties op de applicatieplaats, zoals roodheid, droogheid en jeuk, worden ook gemeld.

Bij ernstige huidirritatie kan het noodzakelijk zijn de applicatieplaats te variëren of contact op te nemen met uw arts.

Bloed en bloedvaten

Polycytemie (verhoogd aantal rode bloedcellen met een hoger hematocriet) is een bekende bijwerking van testosterontherapie. Dit vereist periodieke bloedcontrole. In zeldzame gevallen kan het risico op trombo-embolie (bloedstolsels) toenemen.

Prostaatgezondheid

Testosteron kan de prostaat stimuleren. PSA-waarden kunnen stijgen en er kan prostaatvergroting optreden. Regelmatige prostaatstatus controle is onderdeel van de standaard follow-up bij testosterontherapie in Nederland.

Hormonen en endocrien systeem

Langdurig gebruik kan leiden tot onderdrukking van de endogene testosteronproductie door negatieve terugkoppeling op de hypothalamus-hypofyse-as. Dit kan de vruchtbaarheid verminderen en leiden tot testiculaire atrofie.

Mannen met een kinderwens dienen dit uitdrukkelijk te bespreken met hun arts voor aanvang van behandeling.

Cardiovasculaire effecten

Natriumretentie en vochtretentie kunnen optreden. Bij patiënten met hartaandoeningen of hypertensie is extra voorzichtigheid geboden. Cardiovasculaire complicaties zijn gemeld in postmarketingsurveillance, hoewel een causaal verband niet in alle gevallen is aangetoond.

Overdracht van testosteron naar anderen

Een specifiek aandachtspunt bij Androgel is het risico van overdracht van testosteron via huidcontact naar partners en kinderen.

Testosteron kan via de behandelde huid worden overgedragen als er direct huidcontact plaatsvindt voordat het gel volledig is opgedroogd en de huid is bedekt.

Bij vrouwen kan blootstelling aan testosteron leiden tot acne, haargroei of menstruele onregelmatigheden. Bij kinderen kan virilisatie optreden: vergroting van de penis of clitoris, schaamhaarontwikkeling, agressief gedrag en versnelde botrijping. Om overdracht te voorkomen:

• Bedek de behandelde huid altijd met kleding na het drogen
• Was de huid zorgvuldig als huidcontact met een ander persoon plaatsvond
• Instrueer partners en kinderen om contact met de behandelde huid te vermijden
• Sla het gel op buiten bereik van kinderen

Waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen

Prostaatkanker

Testosterontherapie is strikt gecontra-indiceerd bij mannen met bekende of vermoede prostaatkanker. Testosteron kan de groei van androgeenafhankelijke prostaatkanker stimuleren. Voorafgaand aan de behandeling dient een prostaatstatus te worden vastgesteld bij mannen boven de 40 jaar of bij mannen met risicofactoren.

Cardiovasculaire risico's

Bij mannen met een voorgeschiedenis van hartaandoeningen, trombo-embolie of ernstige hypertensie dient het nut-risicoverhaal zorgvuldig te worden besproken. Het CBG heeft aanbevelingen gepubliceerd over het cardiovasculaire risicomanagement bij testosterontherapie.

Geneesmiddelinteracties

Testosteron kan de werking van bloedverdunners (anticoagulantia) zoals acenocoumarol en fenprocoumon versterken.

Wanneer u anticoagulantia gebruikt, dienen uw stollingswaardes (INR) vaker te worden gecontroleerd, met name in de eerste weken van testosterontherapie.

Informeer uw arts en apotheker altijd over alle medicijnen die u gebruikt, inclusief vrij verkrijgbare middelen en voedingssupplementen.

Slaapapneu

Testosteron kan een bestaand slaapapneusyndroom verergeren. Meldt u aan uw arts als u of uw partner snurkt, of als u wakker wordt met kortademigheid.

Androgel en vruchtbaarheid

Testosterontherapie onderdrukt de productie van folliculair stimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH) via negatieve terugkoppeling.

Dit leidt tot verminderde spermatogenese en kan azoöspermie (geen zaadcellen in het ejaculaat) veroorzaken.

Voor mannen met een kinderwens is testosterontherapie in de meeste gevallen niet de juiste behandeling. Alternatieven zoals gonadotropinetoediening of clomifeen kunnen worden overwogen.

Bespreek uw kinderwens altijd expliciet met uw arts voor aanvang van de behandeling.

Vergoeding en toegang in Nederland

Androgel 1% is opgenomen in de Zorgverzekeringswet (Zvw) en wordt vergoed vanuit het basispakket bij vastgesteld hypogonadisme. De vergoeding vereist een diagnose door een arts en een recept.

Uw eigen risico (€385 per jaar in 2024) is van toepassing. Voor meer informatie over vergoedingen kunt u terecht bij uw zorgverzekeraar of uw apotheker (KNMP, knmp.nl).

In Nederland is Androgel verkrijgbaar bij de openbare apotheek op recept. Uw apotheker kan u uitgebreid informeren over het correct gebruik en bewaring van het gel. Aanvullende informatie is beschikbaar via apotheek.nl en thuisarts.nl.

Online consult en monitoring

Bij sommige online huisartsendiensten in Nederland kunt u een consult aanvragen voor vermoeid, verminderd libido of andere klachten die kunnen wijzen op een testosterontekort.

Na een medische beoordeling en laboratoriumonderzoek kan een recept voor Androgel worden uitgeschreven als de diagnose hypogonadisme wordt bevestigd.

Bedenk dat testosterontherapie regelmatige medische follow-up vereist, waaronder bloedcontroles en prostaatevaluatie. Een duurzame behandelrelatie met een vaste arts of internist is hierbij essentieel.

Bewaring en houdbaarheid

Bewaar Androgel bij een temperatuur beneden 30 graden Celsius. Bewaar buiten bereik van kinderen en huisdieren. Gebruik het middel niet na de vervaldatum op de verpakking.

Gooi niet-gebruikte medicijnen niet weg via het riool of het huisvuil: breng ze terug naar de apotheek.

Uw apotheker zorgt voor een verantwoorde verwerking conform de KNMP-richtlijnen voor geneesmiddelenretour.

Bronnen en verdere informatie

• College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG): cbg-meb.nl
• Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP): knmp.nl
• Patiënteninformatie voor apothekers en patiënten: apotheek.nl
• Thuisarts.nl: betrouwbare medische informatie voor patiënten
• Lareb bijwerkingencentrum: lareb.nl
• Vergiftigingen Informatie Centrum (VIC): 0800-0099 (24 uur per dag bereikbaar)
• Bij een levensbedreigende situatie: bel 112

Deze informatie is opgesteld door Dr. Claire Phipps, MBBS MRCGP (GMC 7014359), en is bedoeld als aanvullende informatie naast het advies van uw arts of apotheker. Raadpleeg altijd uw behandelend arts of apotheker voor persoonlijk medisch advies.