Furosemide

Furosemide on Prescriptsy

Furosemide wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Furosemide is een lisdiureticum dat door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) is geregistreerd in Nederland voor de behandeling van oedeem bij hartfalen, levercirrose en nierziekte, en als aanvulling bij hypertensie.

Het behoort tot de krachtigste orale diuretica en werkt door blokkade van het NKCC2-transporter in de dikke opstijgende lis van Henle, waardoor grote hoeveelheden natrium, kalium en vocht worden uitgescheiden via de urine.

Furosemide is beschikbaar als tabletten (20 mg, 40 mg, 500 mg) en als oplossing voor injectie.

Prescriptsy ondersteunt patiënten in Nederland bij de behandeling van hart- en vaatziekten via gecertificeerde artsen. Gerelateerde behandelingen zijn te vinden op onze pagina's over Spironolacton en Hydrochloorthiazide.

Werkzame stof en farmacologische klasse van furosemide

Furosemide is een sulfonamide-derivaat met de chemische naam 4-chloor-2-(furan-2-ylmethylamino)-5-sulfamoylbenzoëzuur.

Het behoort tot de klasse van lisdiuretica (loop diuretica), die hun werkingsplaats hebben in de dikke opstijgende lis van Henle in de nier.

In tegenstelling tot thiazidediuretica (die werkzaam zijn in de distale tubulus) heeft furosemide een hogere plafondeffect en behoud van werkzaamheid bij ernstige nierinsufficiëntie.

Furosemide wordt na orale inname voor 60-70% geabsorbeerd (biologische beschikbaarheid). De werking begint 30 tot 60 minuten na orale inname en houdt 4 tot 8 uur aan.

Na intraveneuze toediening begint de werking binnen 5 tot 10 minuten.

De plasmahalfwaardetijd is 90 tot 120 minuten bij patiënten met normale nierfunctie; verlengd bij nierinsufficiëntie (tot 20 uur bij ernstige nierziekte) en levercirrose.

Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Hartfalen benoemen furosemide als het eerstekeuzediureticum bij symptomatisch hartfalen met tekenen van vochtoverlast (perifeer oedeem, longoedeem, ascites).

De ESC-richtlijn Hartfalen 2021 beveelt lisdiuretica aan voor symptoomverlichting bij alle patiënten met hartfalen en tekenen van vochtretentie.

Werkingsmechanisme van furosemide

Furosemide remt het NKCC2-transporter (solute carrier family 12, member 1; SLC12A1), ook wel het Na-K-2Cl-cotransporter type 2 genoemd, in het apicale membraan van de epitheelcellen van de dikke opstijgende lis van Henle (thick ascending limb of Henle, TAL).

Dit transporter is onder fysiologische omstandigheden verantwoordelijk voor de reabsorptie van 20-30% van het totale gefilterde natrium, 25% van het kalium en 35% van het chloor.

Door competitieve binding aan de chloride-bindingsplaats van NKCC2 blokkeert furosemide de cotransport van een natrion-, een kalion- en twee chloride-ionen vanuit het tubuluslumen naar de cel.

Dit heeft meerdere gevolgen: de grote hoeveelheid natrium en chloor die normaal wordt gereabsorbeerd blijft in het tubuluslumen en bereikt de verzamelbuizen, wat de natriumuitscheiding in de urine (natriurese) sterk verhoogt.

Tegelijkertijd verdwijnt het elektropositieve transepitheliale potentiaalverschil dat normaal de passieve reabsorptie van calcium en magnesium aandrijft, wat leidt tot calciurese en magnesiurese.

De verstoring van de medulaire hyperosmolaliteit (het concentratiemechanisme van de nier) door furosemide verhindert de waterreabsorptie in de verzamelbuizen, wat resulteert in groot volume verdunde urine (diurese van 5-20 liter per 24 uur bij maximale dosering).

Dit maakt furosemide effectief bij patiënten met ernstige vochtoverbelasting, ook wanneer de GFR sterk verminderd is (tot 10-15 ml/min), in tegenstelling tot thiazidediuretica die werkingsloos worden bij GFR onder 30-45 ml/min.

Furosemide heeft naast de renale diuretische werking ook een acuut vasodilatoir effect bij intraveneuze toediening, gemedieerd door stimulatie van prostaglandine E2-synthese in de nier en verhoogde prostaglandineconcentraties in de veneuze circulatie.

Dit vasodilatoire effect vermindert de veneuze preload en verlaagt de pulmonale wiggedruk, wat bijdraagt aan de snelle verlichting van dyspneu bij acuut longoedeem, al vóórdat de diuretische werking begint.

Indicaties voor furosemide in Nederland

Furosemide is geregistreerd voor meerdere indicaties conform de SmPC goedgekeurd door het CBG, en wordt gebruikt conform de NHG-standaarden en ESC-richtlijnen die in de Nederlandse praktijk worden gevolgd.

Oedeem bij congestief hartfalen: dit is de meest voorkomende indicatie voor furosemide in de Nederlandse praktijk.

Hartfalen gaat gepaard met activering van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) en antidiuretisch hormoon (ADH), wat leidt tot natrium- en waterretentie en uiteindelijk oedeem van de benen, longen (longoedeem) en abdomen (ascites bij rechtsdecompensatie).

Furosemide doorbreekt dit retentiemechanisme door directe remming van tubulair natriumtransport. De NHG-standaard Hartfalen adviseert furosemide als eerstekeuzediureticum bij symptomatisch hartfalen met vochtoverbelasting.

Oedeem bij levercirrose en ascites: portale hypertensie bij levercirrose leidt tot ascitesvorming door transudatie van vocht vanuit de portale capillairen.

Furosemide wordt gecombineerd met spironolacton (aldosteronantagonist) voor optimale diuretische behandeling van ascites; de combinatie in verhouding furosemide:spironolacton = 40:100 mg geeft een gunstige kaliofbalans.

Bij therapieresistente ascites kan paracentese (punctie) nodig zijn.

Oedeem bij nierziekte: bij nefrotisch syndroom veroorzaakt eiwitverlies in de urine (hypoalbuminemie) gegeneraliseerd oedeem.

Furosemide is werkzaam bij nefrotisch syndroom; hogere doses zijn vaak nodig vanwege verminderde tubulaire secretie van furosemide en binding aan albumin in de tubuluslumen.

Bij chronische nierziekte met GFR onder 60 ml/min zijn hogere furosemidedoses nodig voor voldoende effect.

Furosemide bij hartfalen in de Nederlandse praktijk

De Nederlandse richtlijnen voor hartfalen, gebaseerd op de ESC-richtlijn Hartfalen 2021 en de NHG-standaard Hartfalen, plaatsen furosemide als een essentieel onderdeel van de symptomatische behandeling.

Lisdiuretica zijn aangewezen bij alle patiënten met hartfalen en tekenen van vochtretentie, ongeacht of de ejectiefractie verminderd (HFrEF), licht verminderd (HFmrEF) of behouden (HFpEF) is.

De streef bij diuretische behandeling is vermindering van symptomen (dyspneu, perifeer oedeem) en normalisering van de vochtbalans, zonder overmatige dehydratie.

Regelmatige monitoring van gewicht, elektrolyten en nierfunctie is essentieel.

Patiënten met hartfalen worden geadviseerd dagelijks hun gewicht te meten en bij een gewichtsstijging van meer dan 2 kg in 2 tot 3 dagen contact op te nemen met de huisarts of hartfalenverpleegkundige voor eventuele dosisaanpassing.

Furosemide wordt in de hartfalenbehandeling gecombineerd met RAAS-remmers (ACE-remmers, ARB's, ARNI's) en bètablokkers, die de prognose verbeteren bij HFrEF. Furosemide zelf verbetert de prognose niet direct, maar verlaagt symptoomlast en kwaliteit van leven aanzienlijk door vochtretentie te bestrijden.

Dosering en gebruikswijze van furosemide

De dosering van furosemide wordt individueel ingesteld op basis van de indicatie, de nierfunctie en de klinische respons.

Furosemide wordt bij voorkeur 's ochtends ingenomen (en bij tweemaal daagse dosering ook 's middags, niet 's avonds) om nachtelijk urineren te voorkomen.

Voor oedeem bij hartfalen: startdosering 20 tot 40 mg eenmaal daags, op te hogen met stappen van 20-40 mg tot de gewenste diuretische respons is bereikt.

De meeste patiënten hebben een onderhoudsdosis van 40 tot 80 mg per dag nodig.

Bij ernstig hartfalen kan de dosis oplopen tot 250 tot 500 mg per dag in meerdere giften. Vochtbalans dagelijks evalueren via dagelijks wegen.

Furosemide tabletten 500 mg zijn gereserveerd voor patiënten met ernstige oedemen en verminderde nierfunctie waarbij lagere doses onvoldoende effect hebben. Deze dosering dient te worden voorgeschreven en gevolgd door een specialist (cardioloog, internist-nefroloog).

Furosemide en de Nederlandse zorgverzekering

Furosemide is opgenomen in het GVS als generiek geneesmiddel en wordt vergoed bij de geregistreerde indicaties via de basisverzekering (Zvw).

Het eigen risico van €385 per jaar (2024) is van toepassing.

Furosemide is een van de meest voorgeschreven en goedkoopste geneesmiddelen in Nederland, waardoor de kostendruk voor patiënten en de zorgverzekeraar minimaal is.

Huisartsen en specialisten kunnen furosemide in alle geregistreerde formuleringen voorschrijven; de apotheker verstrekt doorgaans de goedkoopste generieke variant.

Bewaren en veilig gebruik van furosemide

Bewaar furosemidetabletten bij een temperatuur beneden 25 graden Celsius, beschermd tegen licht en vocht. Furosemide-oplossing voor injectie dient bewaard te worden bij kamertemperatuur en beschermd tegen licht.

Bewaar alle preparaten buiten het bereik en zicht van kinderen. Gebruik furosemide niet na de uiterste gebruiksdatum.

Draag altijd een medicijnenkaart of noodpas bij u als u furosemide gebruikt, zodat hulpverleners bij spoedsituaties op de hoogte zijn. Informeer ook uw tandarts over het gebruik van furosemide vanwege mogelijke interacties met pijnstillers (NSAID's) en lokale anesthetica. Bij accidentele inname door kinderen of overdosering: bel het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099. In noodgevallen: bel 112.

Furosemide en hartfalen: praktisch beheer in de Nederlandse setting

Patiënten met chronisch hartfalen in Nederland worden ondersteund door een gestructureerde hartfalenzorg, waarbij huisarts, hartfalenverpleegkundige en cardioloog samenwerken. De hartfalenverpleegkundige heeft een centrale rol in de monitoring van het gewicht, de aanpassing van diureticadoses en de educatie van de patiënt. Patiënten met chronisch hartfalen worden geadviseerd dagelijks te wegen, bij voorkeur elke ochtend voor het ontbijt na het urineren. Een gewichtsstijging van meer dan 2 kilogram in 2 tot 3 dagen is een signaal voor mogelijke vochtretentie en dient gemeld te worden.

De NHG-standaard Hartfalen beschrijft een flexibel diureticaschema waarbij de patiënt, na adequate educatie, zelf de furosemidedosis kan aanpassen op basis van het dagelijks gewicht.

Dit zogenaamde zelfmanagement-schema (titratieprotocol) is bewezen effectief in het verminderen van ziekenhuisopnames door hartfalen.

Patiënten leren wanneer ze de dosis tijdelijk verhogen (bij gewichtsstijging), wanneer ze de dosis verlagen (bij overmatige diurese en dehydratie) en wanneer ze direct medische hulp moeten zoeken.

Voedingsmaatregelen gaan hand in hand met furosemidebehandeling bij hartfalen.

Natriumbeperking (doorgaans 2-3 gram natriumchloride per dag; dit staat gelijk aan 5-7,5 gram keukenzout) vermindert de vochtretentie en kan de benodigde furosemidedosis verlagen.

Vochtbeperking (1,5-2 liter per dag bij ernstig hartfalen) is aanvullend op diuretica-therapie aanbevolen bij de meest symptomatische patiënten. De diëtist is een waardevolle partner in de multidisciplinaire hartfalenzorg.

Furosemide bij levercirrose en ascites: behandelprincipes

Bij patiënten met levercirrose en portale hypertensie is ascites een ernstige complicatie met een slechte prognose.

De behandeling van ascites berust op natriumbeperking (88 mmol/dag of circa 5 gram zout) en diuretische therapie.

De EASL-richtlijn Levercirrose (gevolgd in Nederlandse gastro-enterologiepraktijk) adviseert bij niet-ernstige ascites te starten met spironolacton 100 mg per dag, bij onvoldoende respons aangevuld met furosemide 40 mg per dag.

De combinatie (spironolacton:furosemide = 100:40 mg) geeft een gunstige kaliofbalans en effectieve natriurese.

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiel ingestelde gebruikers kan een online consult bij een EU-arts een efficiënte route bieden voor herhaalrecepten. Lees hoe online consult werkt voor Furosemide.

Bij therapieresistente ascites (onvoldoende respons op maximale diuretische therapie van 400 mg spironolacton en 160 mg furosemide per dag) worden paracentese met albuminesubstitutie (6-8 gram albumine per liter verwijderd ascitesvocht) en TIPS-plaatsing (transjugulaire intrahepatische portosystemische shunt) als volgende stappen overwogen. Furosemide speelt ook na TIPS een rol in het voorkomen van vochtretentie. Bij hepatisch coma of elektrolytstoornissen (hyponatriemie onder 120 mmol/l, hypokaliemie) dient furosemide tijdelijk te worden gestaakt en de patiënt te worden opgenomen.