Locoid

Locoid on Prescriptsy

Locoid wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Locoid is een bewezen en breed ingezet dermatologisch corticosteroïdpreparaat dat hydrocortison-17-butyraat 0,1% bevat.

Het behoort tot klasse II van de uitwendige corticosteroïden (middelsterk) en is effectief bij de behandeling van uiteenlopende inflammatoire huidaandoeningen, waaronder atopisch eczeem, contacteczeem, psoriasis en andere corticosteroïdresponsieve dermatosen.

In Nederland is Locoid door het CBG geregistreerd en is het beschikbaar als crème, zalf, vette crème en lotion voor verschillende huid- en locatietypes.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten uitvoeren voor dermatologische aandoeningen. Meer informatie over aanverwante dermatologische behandelingen vindt u op onze pagina over Elocon (mometasonfuroaat) en Betnovate (betamethasonvaleraat).

Werkzame stof en farmacologische classificatie van Locoid

Hydrocortison-17-butyraat is een ester van het endogene bijnierschorshormoon hydrocortison (cortisol) waarbij de 17-hydroxylgroep veresterd is met boterzuur (butyraat).

Deze verestering verhoogt de lipofilie van het molecuul sterk, waardoor de penetratie door de cornea stratum van de huid verbetert en de lokale potentie hoger is dan die van ongeësterd hydrocortison (klasse I), maar lager dan die van de krachtige fluorhoudende steroïden zoals betamethasonvaleraat en mometasonfuroaat (klasse III).

Hydrocortison-17-butyraat valt in de ATC-groep D07AB09 (corticosteroïden met matige werkzaamheid, overige combinaties, klasse II).

De WHO-classificatie plaatst het als een "middelsterk" uitwendig corticosteroïd, vergelijkbaar met desonide in klasse II.

In de Nederlandse indeling van het KNMP Dermatologisch Formularium valt Locoid in de categorie "klasse 2 (milde-matig sterke) corticosteroïden".

Locoid is beschikbaar in de volgende toedieningsvormen: crème 0,1% (olie-in-water emulsie), zalf 0,1% (paraffine-basis), vette crème 0,1% (water-in-olie emulsie) en lotion 0,1% (oplossing voor gebruik op de haarbodem).

De keuze van de toedieningsvorm hangt af van de aard van het huidletsel (nat/droog), de lokalisatie en de gewenste mate van occlusie.

Werkingsmechanisme van hydrocortison-17-butyraat

Uitwendige corticosteroïden oefenen hun anti-inflammatoir effect uit via binding aan intracellulair gelokaliseerde glucocorticoïdreceptoren (GR) in huidkeratinocyten, fibroblasten, endotheelcellen en immuuncellen.

Na penetratie door de lipidenlamellen van het stratum corneum bindt hydrocortison-17-butyraat aan de GR in het cytoplasma.

Het hormoon-receptorcomplex translokeert naar de celkern en bindt als homodimeer aan glucocorticoïd-responsieve elementen (GRE) in de promotorgebieden van doelgenen.

De anti-inflammatoire werking omvat meerdere mechanismen.

Transcriptionele repressie: het GR-complex onderdrukt de transcriptie van pro-inflammatoire genen via interactie met transcriptiefactoren NF-kappaB en AP-1, die normaal de expressie van cytokinen (IL-1beta, IL-6, TNF-alfa), chemokinen (IL-8, RANTES), adhesiemoleculen (ICAM-1, VCAM-1) en enzymen (COX-2, iNOS) stimuleren.

Transcriptionele activering: het GR-complex verhoogt de expressie van anti-inflammatoire eiwitten zoals lipocortine-1 (annexine A1), die fosfolipase A2 remt en daarmee de productie van arachidonzuur en diens metabolieten (prostaglandinen, thromboxanen, leukotriënen) beperkt.

Vasculaire effecten: corticosteroïden verminderen de vasculaire permeabiliteit en het vaatdiametre, waardoor het klinische erytheemreductie-effect wordt verklaard.

Immuunsuppressie: remming van mestcelactivering en T-lymfocytenactivering resulteert in vermindering van de allergische en auto-immuun inflammatoire respons die kenmerkend is voor atopisch eczeem.

De potentie van een uitwendig corticosteroïd wordt bepaald door een combinatie van de intrinsieke receptoraffiniteit, de lipofilie (penetratie door stratum corneum), de mate van binding aan eiwitten in de huid en de resistentie voor enzymatische afbraak in de huid.

Hydrocortison-17-butyraat heeft een gunstige balans van potentie en veiligheid; het is sterk genoeg voor de behandeling van matig-ernstig eczeem maar heeft minder risico op huidatrofie dan klasse III en IV preparaten.

Indicaties voor Locoid in Nederland

In de Nederlandse dermatologische en huisartsenpraktijk wordt Locoid ingezet voor een breed scala van inflammatoire huidaandoeningen. De NHG-standaard Eczeem, de NVDV-richtlijn Atopische dermatitis en het KNMP Dermatologisch Formularium definiëren de volgende indicaties:

Atopisch eczeem (constitutioneel eczeem) is de meest voorkomende indicatie. Atopisch eczeem treft in Nederland circa 15-20 procent van de kinderen en 2-3 procent van de volwassenen.

Het wordt gekenmerkt door droge, jeukende, rode huid met recidiverende exacerbaties.

Locoid (klasse II corticosteroïd) is geïndiceerd voor matig tot ernstig atopisch eczeem buiten het gezicht bij volwassenen en kinderen boven de 1-2 jaar; voor mild eczeem of als onderhoudsbehandeling zijn zwakkere klasse I corticosteroïden (hydrocortison 1%) of niet-steroïde alternatieven (tacrolimus, pimecrolimus) aanbevolen.

Contacteczeem, zowel allergisch (door contactallergie voor metalen, parfum, conserveermiddelen, latex) als irritatief (door herhaaldelijk contact met zepen, solventen, water), reageert goed op kortdurende behandeling met Locoid.

Het behandelen van de oorzaak (vermijden van het allergeen of irritans) is essentieel naast de symptomatische behandeling.

Psoriasis vulgaris op het lichaam reageert op klasse II-III corticosteroïden zoals Locoid, maar de respons is doorgaans minder goed dan bij klasse III of IV.

Locoid is nuttig voor lichtere of minder uitgebreide psoriasisletsels, bij geleidelijke step-down na behandeling met sterker preparaat, of voor onderhoud.

Het gezicht en intertrigineuze (flexuur) gebieden van psoriasis zijn juist geschikt voor klasse II preparaten vanwege de gevoeliger huid.

Seborroeisch eczeem op de huid van het lichaam (borst, rug, oksels) reageert goed op Locoid. Op de haarbodem is de Locoid lotion bij uitstek geschikt.

De antimycotische component is bij seborroeisch eczeem echter ook van belang; combinatiepreparaten met antimycotica zijn in sommige gevallen preferent.

Steroïdpotentie en de keuze van de juiste sterkte

De keuze van de corticosteroïdklasse is een van de meest praktische beslissingen in de dagelijkse dermatologische en huisartsenpraktijk. De Nederlandse richtlijnen hanteren een stappenschema: beginnen met de laagst effectieve sterkte, opschalen bij onvoldoende respons, afbouwen zodra controle is bereikt.

Klasse I (mild): hydrocortison 1% (Desonide is ook klasse I in NL). Geindikeerd voor mild eczeem, gezicht, genitalia, kinderen jonger dan 2 jaar, onderhoudsbehandeling.

Klasse II (middelsterk): hydrocortison-17-butyraat 0,1% (Locoid), desonide. Geïndiceerd voor matig eczeem, lichaam buiten gezicht, korte termijn gezicht bij volwassenen.

Klasse III (sterk): mometasonfuroaat 0,1% (Elocon), betamethasonvaleraat 0,1% (Betnovate), triamcinolonacetonide. Geïndiceerd voor ernstig eczeem op romp en ledematen, psoriasis, lichenoide letsels. Klasse IV (zeer sterk): clobetasolpropionaat 0,05% (Dermovate).

Geïndiceerd voor therapieresistente dermatosen, hand eczeem, psoriasis palmoplantar.

Locoid neemt een praktische middenpositie in dit schema in: het is sterk genoeg voor de meeste klinische situaties buiten het gezicht, maar heeft een acceptabel veiligheids- en bijwerkingsprofiel dat het breed inzetbaar maakt in de eerstelijnsdermatologie.

Praktisch gebruik en instructies voor patienten

Het correcte gebruik van uitwendige corticosteroïden is een cruciaal aspect van de behandeling dat patienten vaak onvoldoende begrijpen.

Onvoldoende gebruik (steroidfobie) is een belangrijke oorzaak van behandelingsfalen bij atopisch eczeem. Overmatig gebruik leidt tot bijwerkingen.

Het geven van duidelijke instructies aan de patient is de verantwoordelijkheid van de arts en apotheker.

De "vingertop-eenheid" (FTU, Fingertip Unit) is een praktisch hulpmiddel om de juiste hoeveelheid te doseren.

Eén FTU is de hoeveelheid crème die van de topvouw tot de punt van de wijsvinger past (circa 0,5 gram).

Richtlijn: voor een handpalm-groot gebied is 1 FTU nodig, voor een voet 2 FTU, voor het gezicht 2,5 FTU, voor beide armen 6 FTU, voor het gehele lichaam 40 FTU.

Dit geeft patienten een concrete doseringshulp om zowel onderbehandeling als overbehandeling te voorkomen.

Emolliens (vochtinbrengende crème) vormen de basis van de huidzorg bij atopisch eczeem en dienen meerdere malen per dag te worden aangebracht.

Locoid wordt aangebracht op de actieve eczeemletsels; na het bereiken van controle wordt Locoid afgebouwd en doorgegaan met emolliens als onderhoud.

Het "nat-inpakken" (wet wrap) bij ernstig eczeem met uitdroging vereist verdund corticosteroïd en dient onder medisch toezicht te geschieden.

Vergoeding en beschikbaarheid van Locoid in Nederland

Locoid is opgenomen in het GVS van de Zorgverzekeringswet en wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij geregistreerde dermatologische indicaties, subject aan het eigen risico (€385 per jaar in 2024).

Het preferentiebeleid van zorgverzekeraars kan variëren; bij klasse II corticosteroïden zijn doorgaans meerdere generieke alternatieven beschikbaar. De apotheker kan informatie geven over de vergoedingsstatus.

Via Prescriptsy kunnen patienten met eczeem, psoriasis of andere huidaandoeningen een online consult aanvragen bij een CBG-geregistreerde arts die ook op het gebied van dermatologie consulteerbaar is.

Na evaluatie van de huidklachten kan bij een passende indicatie een recept worden verstrekt.

Voor patiëntinformatie over eczeem en huidverzorging verwijzen wij naar thuisarts.nl (NHG) en de informatie van de NVDV (nvdv.nl).

Proactieve behandeling en step-down therapie bij eczeem

Een moderne benadering van atopisch eczeem met Locoid is niet beperkt tot reactieve behandeling van exacerbaties, maar omvat ook proactieve therapie om recidieven te voorkomen.

Na het bereiken van volledige of substantiële remissie met dagelijks gebruik van Locoid wordt de frequentie geleidelijk teruggebracht: van tweemaal daags naar eenmaal daags, daarna naar om de dag, en ten slotte naar tweemaal per week op de plaatsen waar eczeem gewoonlijk optreedt (hotspots).

Dit schema, bekend als proactieve intermitterende corticosteroïdtherapie, is onderbouwd door meerdere gerandomiseerde studies en aanbevolen in de NVDV-richtlijn atopische dermatitis.

Wanneer eczeem volledig onder controle is, wordt Locoid gestopt en overgeschakeld op dagelijks gebruik van emolliens (hydraterende crème of zalf).

De emolliens herstellen de verstoorde huidbarrière, die een kernpathologisch kenmerk is van atopisch eczeem.

Door de huidbarrière te versterken worden triggers (allergenen, irritantia, micro-organismen) minder toegelaten in de huid, waardoor de ontstekingrespons minder snel wordt getriggerd.

Wetenschappelijk bewijs toont dat intensief gebruik van emolliens het aantal exacerbaties van atopisch eczeem significant vermindert.

Bij patienten met matig tot ernstig atopisch eczeem waarbij Locoid en proactieve therapie onvoldoende zijn, zijn niet-steroïde alternatieven beschikbaar: tacrolimus 0,1% zalf (Protopic) of pimecrolimus crème (Elidel).

Deze calcineurineremmers zijn geschikt voor gebruik op het gezicht en in huidplooien waar langdurig corticosteroïdgebruik risicovol is.

Bij onvoldoende respons op alle lokale behandelingen zijn systemische behandelingen aangewezen: cyclosporine, dupilumab (Dupixent, een biologisch middel gericht op IL-4/IL-13-receptor), of JAK-remmers (baricitinib, abrocitinib).

Deze stap vereist doorverwijzing naar een dermatoloog.

Zeldzame maar ernstige reacties en wat te doen

Hoewel Locoid bij correct gebruik goed verdragen wordt, dienen patienten en zorgverleners alert te zijn op bepaalde zeldzame maar klinisch relevante situaties.

Bij verslechtering van een huidaandoening ondanks behandeling met Locoid dient de diagnose te worden heroverwogen.

Mogelijke verklaringen zijn: onherkende huidinfectie (bacterieel, schimmel of viraal), contactallergie voor Locoid of de hulpstoffen (paradoxale verergering), verkeerde diagnose (bijv.

psoriasis behandeld als eczeem of omgekeerd), of resistentie bij langdurig gebruik.

Bij vermoeden van contactallergie voor hydrocortison-17-butyraat of de hulpstoffen dient epicutaan priktest (patch test) door de dermatoloog te worden verricht.

Contactallergie voor corticosteroïden is zeldzaam maar bestaat en wordt onderschat.

Contactallergie voor hulpstoffen zoals cetylalcohol, propyleenglycol of benzylalcohol is vaker de oorzaak van verergering dan contactallergie voor de steroïd zelf.

Patienten met contactallergie voor een bepaalde hulpstof kunnen worden overgeschakeld op een andere Locoid-formule (bijv.

van crème naar zalf) of naar een alternatief corticosteroïd preparaat zonder de betreffende hulpstof.

Patienten die langdurig Locoid hebben gebruikt, met name op het gezicht, dienen te worden geïnformeerd over het topical corticosteroid withdrawal syndrome (TSCA-afhankelijkheidssyndroom). Bij abrupt staken na langdurig gebruik kan een onttrekkingsreactie optreden met intense roodheid, branderigheid, jeuk en pijn. Geleidelijk afbouwen, in duur, frequentie en potentie, is de geadviseerde aanpak. Het Lareb-centrum heeft hierover specifieke informatie beschikbaar voor zowel patienten als zorgverleners.