Claritromycine

Claritromycine on Prescriptsy

Claritromycine wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Wat is claritromycine en waarvoor wordt het gebruikt?

Claritromycine is een macrolide antibioticum dat nauw verwant is aan erytromycine maar een verbeterd farmacokinetisch profiel heeft: een langere halfwaardetijd, betere weefselpenetratie en een gunstiger tolerantieprofiel.

Het is beschikbaar in Nederland als generiek geneesmiddel en onder diverse merknamen, waaronder Klacid.

Claritromycine is geregistreerd bij het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en uitsluitend verkrijgbaar op recept.

Het behoort tot de essentiële geneesmiddelen in de Nederlandse eerste en tweede lijn voor de behandeling van luchtweginfecties, huidinfecties en als onderdeel van eradicatieregimes voor Helicobacter pylori.

De klinische relevantie van claritromycine is breed. Het middel is effectief tegen een spectrum van grampositive bacterien, atypische verwekkers (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Legionella pneumophila) en Helicobacter pylori.

Dit maakt het bijzonder waardevol bij luchtweginfecties waarbij atypische bacterien de verwekker zijn, een diagnose die klinisch moeilijk te onderscheiden is van typische bacteriele pneumonie maar toch een specifieke behandeling vereist.

Werkingsmechanisme van claritromycine

Claritromycine bindt reversibel aan de 50S-ribosomale subeenheid van bacterien, specifiek aan de 23S rRNA-component.

Dit blokkeert de transpeptidatiestap van de eiwitbiosynthese, waardoor verdere elongatie van de peptideketen wordt verhinderd.

Het resultaat is een bacteriostatisch effect: de vermenigvuldiging van de bacterien wordt stopgezet maar de bacterien worden niet direct gedood.

Bij hoge concentraties of gevoelige organismen kan claritromycine ook bactericied werken.

Een bijzonder kenmerk van claritromycine is de metaboliet 14-hydroxyclaritromycine (14-OH-claritromycine), die wordt geproduceerd door metabolisme in de lever.

Deze actieve metaboliet draagt bij aan de antibacteriele activiteit, met name tegen Haemophilus influenzae, waartegen claritromycine zelf minder actief is.

De combinatie van moederstof en metaboliet geeft claritromycine een synergetisch effect bij H. influenzae-infecties.

Claritromycine heeft ook anti-inflammatoire eigenschappen die gunstig kunnen zijn bij luchtwegaandoeningen, onafhankelijk van het antibacteriele effect.

Indicaties voor claritromycine in Nederland

Claritromycine is in Nederland geindicieerd voor:

• Luchtweginfecties van de bovenste luchtwegen: tonsillofaryngitis (keelontsteking), sinusitis (bijholteontsteking), als alternatief bij penicillineallergie
• Luchtweginfecties van de onderste luchtwegen: community-acquired pneumonie (CAP), bronchitis bij COPD-patienten waarbij atypische verwekkers worden verdacht
• Huid- en weke-deleninfecties: erysipelas, impetigo, abcessen, als alternatief bij penicillineallergie
• Helicobacter pylori-eradicatie: standaard onderdeel van drievoudige therapie (claritromycine + amoxicilline + protonpompremmer) of als alternatief in vierdubbele therapie
• Disseminated Mycobacterium avium Complex (MAC)-infecties bij HIV-patienten: profylaxe en behandeling
• Tandheelkundige infecties als alternatief bij penicillineallergie

De NHG-standaard "Acuut hoesten" en de SWAB-richtlijnen plaatsen claritromycine als tweede keuze bij luchtweginfecties waarbij penicilline de voorkeur heeft. Bij bewezen of sterk vermoede atypische pneumonie (Mycoplasma, Chlamydophila) is claritromycine echter de eerste keuze vanwege het werkingsspectrum.

Dosering van claritromycine per indicatie

Claritromycine is beschikbaar in standaardtabletten (250 mg, 500 mg), tabletten met verlengde afgifte (500 mg) en suspensie voor kinderen. De juiste dosering hangt af van de indicatie en de ernst van de infectie.

Luchtweginfecties (licht tot matig):
250 mg tweemaal daags gedurende 7 tot 14 dagen. Bij ernstige of atypische pneumonie: 500 mg tweemaal daags gedurende 10 tot 14 dagen.

Sinusitis en faryngitis:
250 mg tweemaal daags gedurende 7 tot 14 dagen. Bij ernstige sinusitis: 500 mg tweemaal daags gedurende 14 dagen.

Huid- en weke-deleninfecties:
250 mg tweemaal daags gedurende 7 tot 14 dagen; bij ernstige infecties 500 mg tweemaal daags.

Helicobacter pylori-eradicatie (standaard drievoudige therapie): . 500 mg claritromycine tweemaal daags + amoxicilline 1000 mg tweemaal daags + een protonpompremmer (bijv.

omeprazol 20-40 mg tweemaal daags) gedurende 7 tot 14 dagen. Vanwege toenemende claritromycineresistentie van H.

pylori in Nederland (tot 20-30 procent) wordt resistentietesten via cultuur of moleculaire diagnostiek aanbevolen voorafgaand aan therapie. Bij bewezen resistentie zijn bismut-bevattende vierdubbele therapie of levofloxacineregimes het alternatief.

MAC-profylaxe bij HIV:
500 mg tweemaal daags als monotherapie of in combinatie (ethambutol, rifabutine) bij CD4 kleiner dan 50 cellen/microL.

Dosisaanpassing bij nierfunctiestoornis:
Bij creatinineklaring kleiner dan 30 mL/min: dosis halveren (maximaal 250 mg tweemaal daags) of doseringinterval verdubbelen. Bij ernstige nierfunctiestoornis in combinatie met leverinsufficiency: claritromycine dient te worden vermeden.

Resistentie van claritromycine in Nederland

De resistentie van bacterien tegen macroliden, inclusief claritromycine, neemt toe in Nederland. Relevante gegevens:

• Streptococcus pneumoniae: resistentie tegen macroliden bedraagt circa 5-10 procent in Nederland, relatief laag vergeleken met Zuideuropese landen
• Streptococcus pyogenes (groep A streptokokken): macrolideresistentie is zeldzaam (onder 5 procent) in Nederland
• Helicobacter pylori: claritromycineresistentie is hoog (20-30 procent), kweek en gevoeligheidsonderzoek worden aanbevolen voor H. pylori-eradicatietherapie
• Mycoplasma pneumoniae: macrolideresistentie is in opkomst, met name in Europa; monitoring is noodzakelijk

Bijwerkingen van claritromycine

Claritromycine heeft een beter gastrointestinaal tolerantieprofiel dan erytromycine, maar gastro-intestinale bijwerkingen zijn nog steeds de meest voorkomende reden voor therapie-ontrouw.

Zeer vaak (meer dan 1 op 10 gebruikers):

• Abnormale of bittere smaak (dysgeusie): karakteristieke metaalachtige bijsmaak die door circa 10-15 procent van gebruikers wordt gerapporteerd
• Nausea en misselijkheid
• Diarree

Vaak (1-10 op 100 gebruikers):

• Buikpijn, dyspepsie (indigestie), verstopping
• Hoofdpijn
• Verhoogde leverenzymwaarden (ALAT, ASAT)
• Slapeloosheid
• Huiduitslag
• Hyperhidrose (overmatig zweten)

Soms (1-10 op 1.000 gebruikers):

• Candida-infecties (orale en vaginale candidiasis)
• Angst, agitatie, duizeligheid
• Tremor, tinnitus
• QT-verlenging: risico op ventriculaire aritmie bij predisponerende patienten
• Hepatitis, cholestase

Zelden maar ernstig:

• Torsades de pointes en andere levensbedreigende ventriculaire aritmien bij patienten met QT-verlenging, elektrolytenstoornissen of gelijktijdig gebruik van andere QT-verlengingsmiddelen
• Ernstige leverschade inclusief leverfalen (met name bij pre-existente leverziekte)
• Pseudomembraneuze colitis door Clostridium difficile
• Anafylaxie en ernstige huidreacties (Stevens-Johnson syndroom, toxische epidermale necrolyse)
• Hypoglykemie bij patienten die antidiabetica of insuline gebruiken

Interacties van claritromycine

Claritromycine is een krachtige remmer van het CYP3A4-enzym en heeft een uitgebreid interactieprofiel. Klinisch significante interacties:

• Statines gemetaboliseerd via CYP3A4 (simvastatine, lovastatine, atorvastatine): verhoogd risico op myopathie en rabdomyolyse; tijdelijk staken van de statine tijdens claritromycinekuur wordt aanbevolen voor simvastatine en lovastatine
• Warfarine en acenocoumarol: versterkt anticoagulatief effect; frequentere INR-monitoring nodig
• Colchicine: ernstige toxiciteit bij CYP3A4-remming, combinatie is bij patienten met nier- of leverinsufficiency gecontra-indiceerd; levensbedreigende toxiciteit is beschreven
• Ergotamine en dihydroergotamine: risico op ernstig ergotisme (vasospasme, ischemie), combinatie gecontra-indiceerd
• Digoxine: hogere digoxineblootstelling via P-glycoproteine-remming; monitoring van digoxinespiegel vereist
• Ciclosporine, tacrolimus, sirolimus: sterk verhoogde blootstelling bij combinatie; nauwgezette monitoring van immunosuppressiva-spiegels noodzakelijk
• Carbamazepine, fenytoïne: verhoogde concentraties; risico op toxiciteit
• Sildenafil, tadalafil, vardenafil: verhoogde PDE5-remmersblootstelling; lagere startdosis aanbevolen
• Rifampicine, rifabutine: induceren CYP3A4 en verlagen claritromycineconcentraties drastisch; combinatie indien mogelijk vermijden
• Quetiapine, haloperidol en andere antipsychotica: verhoogde blootstelling en QT-verlenging

Contra-indicaties

Claritromycine is gecontra-indiceerd bij:

• Bekende overgevoeligheid voor claritromycine, andere macroliden of een van de hulpstoffen
• Gelijktijdig gebruik van ergotamine of dihydroergotamine
• Gelijktijdig gebruik van colchicine bij patienten met nierfalen of leverinsufficiency
• Gelijktijdig gebruik van HMG-CoA-reductaseremmers die sterk afhankelijk zijn van CYP3A4 (simvastatine, lovastatine), ten minste tijdelijk staken
• Anamnestische cholestase of geelzucht gerelateerd aan gebruik van claritromycine
• Hypokaliemie of patienten met congenitaal of verworven QT-verlenging

Vergoeding en verkrijgbaarheid in Nederland

Claritromycine is in Nederland beschikbaar als generiek geneesmiddel en vergoed via de Zorgverzekeringswet (Zvw). Het geneesmiddel is uitsluitend op recept verkrijgbaar.

De kosten vallen onder het verplicht eigen risico van de patient.

Via erkende online medische platforms kan bij passende indicatie een recept worden uitgesteld door een BIG-geregistreerde arts, waarbij klinische criteria conform NHG en SWAB worden getoetst.

Gebruik bij bijzondere patientengroepen

Ouderen: bij patienten van 65 jaar en ouder die claritromycine gebruiken is extra aandacht geboden voor QT-verlenging (vaker comorbide hartaandoeningen, polyfarmacie), nierfunctie (dosisaanpassing bij creatinineklaring onder 30 mL/min) en leverziekte.

Ouderen zijn ook vaker drager van Clostridioides difficile en hebben een hoger risico op CDAD.

Patienten met nierfunctiestoornis: bij creatinineklaring onder 30 mL/min dient de dosis te worden gehalveerd of het doseringinterval te worden verdubbeld. Bij gelijktijdige lever- en nierinsufficiency dient claritromycine te worden vermeden.

Patienten met leverinsufficiency: claritromycine wordt uitgebreid hepatisch gemetaboliseerd. Bij normale nierfunctie is geen dosisaanpassing nodig bij lichte leveraandoeningen. Bij ernstige leverinsufficiency is gebruik gecontra-indiceerd vanwege het risico op ernstige leverschade.

Zwangerschap: het gebruik van claritromycine tijdens het eerste trimester van de zwangerschap is geassocieerd met een verhoogd risico op miskraam en mogelijke teratogeniciteit op basis van dierproeven.

Claritromycine wordt dan ook niet aanbevolen tijdens zwangerschap, tenzij geen veiliger alternatief beschikbaar is en de infectie ernstig is.

Azitromycine of erytromycine (voor bepaalde indicaties) kunnen worden overwogen als alternatief. Raadpleeg altijd een arts.

Kinderen (vanaf 6 maanden): claritromycine kan worden gebruikt bij kinderen voor specifieke indicaties (luchtweginfecties, huidinfecties). Dosering is gewichtsafhankelijk: 7,5 mg/kg tweemaal daags (maximaal 500 mg tweemaal daags) gedurende 5 tot 10 dagen. Suspensie is beschikbaar.

Online medische consultatie en claritromycine

Voor infecties waarvoor claritromycine mogelijk is geindicieerd, zoals atypische luchtweginfecties, tonsillofaryngitis bij bekende penicillineallergie of huidinfecties bij penicillineallergie, bieden erkende online zorgplatforms in Nederland de mogelijkheid tot digitale consultatie met een BIG-geregistreerde arts.

Via een uitgebreide vragenlijst en eventueel een videoconsult beoordeelt de arts de klinische situatie, controleert medicatie-interacties (gezien het uitgebreide CYP3A4-interactieprofiel van claritromycine) en besluit of een recept medisch verantwoord is.

De arts houdt zich aan NHG- en SWAB-richtlijnen en prescribeert claritromycine alleen bij een passende indicatie.

Bij koorts boven 38,5 graden Celsius, ernstige dyspnoe, tekenen van sepsis, of bij patienten met risicofactoren voor ernstige infecties dient de patient direct naar de huisartsenlijn of spoedeisende hulp te gaan.

Online consultatie is niet geschikt voor acuut zieke patienten. Bij vermoeden van vergiftiging of overdosering: bel het Vergiftigingen Informatie Centrum op 0800-0099.

Veelgestelde vragen over claritromycine

Kan ik claritromycine innemen als ik overgevoelig ben voor penicilline?
Ja, claritromycine behoort tot een andere antibiotikaklasse (macroliden) en is een aanbevolen alternatief bij bewezen penicillineallergie. Er is geen kruisallergie tussen penicillinen en macroliden.

Ik proef een metaalachtige nasmaak bij gebruik van claritromycine. Is dat normaal? .

Ja, dysgeusie (abnormale smaak of metaalachtige bijsmaak) is de meest kenmerkende bijwerking van claritromycine en treedt op bij 10 tot 15 procent van de gebruikers.

Het is onschuldig en verdwijnt na het stoppen van de kuur.

Mag ik simvastatine blijven gebruiken tijdens een claritromycinekuur? . Nee.

Claritromycine remt het CYP3A4-enzym en verhoogt de blootstelling aan simvastatine en lovastatine sterk, wat het risico op myopathie en rabdomyolyse vergroot.

Simvastatine en lovastatine dienen tijdelijk te worden gestaakt tijdens de claritromycinekuur en gedurende 48 uur na de laatste dosis.

Bespreek dit met uw arts of apotheker voordat u begint.

Hoe effectief is claritromycine bij H. pylori-eradicatie? . In drievoudige standaardtherapie (claritromycine + amoxicilline + protonpompremmer) zijn de eradicatiepercentages gedaald door toenemende claritromycineresistentie.

In Nederland bedraagt de resistentie van H. pylori tegen claritromycine 20 tot 30 procent. Voor optimale behandeling wordt resistentietesten via cultuur aanbevolen.

Bij bewezen gevoeligheid is de eradicatiegraad met drievoudige therapie nog circa 80 tot 90 procent.

Meer informatie op cbg-meb.nl (SmPC), apotheek.nl en thuisarts.nl. Bijwerkingen melden via Lareb (lareb.nl).

Geen recept van uw huisarts?
Voor specifieke indicaties kan een online consult bij een EU-arts mogelijk zijn. Lees hoe online consult werkt voor Claritromycine.