Progynova

Progynova on Prescriptsy

Progynova wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Progynova (estradiolvaleraat) is een oraal oestrogeenpreparaat dat wordt gebruikt voor hormoonsuppletie bij postmenopauzale vrouwen, vrouwen met premature ovariële insufficiëntie (POI) en vrouwen die een bilaterale ovariumresectie hebben ondergaan.

Estradiolvaleraat is een ester van het bioidentieke oestrogeen 17-bèta-estradiol en wordt na orale inname snel omgezet in het actieve estradiol.

In Nederland is Progynova door het CBG geregistreerd en beschikbaar als suikergecoate tabletten van 1 mg en 2 mg estradiolvaleraat.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten aanbieden voor hormonale gezondheid en overgangsklachten. Meer informatie over verwante hormoonpreparaten vindt u op onze pagina over Primolut N (norethisteron) en Kliogest.

Farmacologische eigenschappen van estradiolvaleraat

Estradiolvaleraat is een synthetische ester van het natuurlijke oestrogeen 17-bèta-estradiol, waarbij een valeriaanzuurrest is veresterd aan de 17-alfa-hydroxylgroep. De ATC-code is G03CA03 (oestrogenen, enkelvoudig).

Na orale inname wordt de estervinding enzymatisch gesplitst in de darmwand en lever, waarbij het actieve estradiol en boterzuur vrijkomen. Estradiol is het biologisch meest actieve vrouwelijke geslachtshormoon.

Een farmacologisch kenmerk van orale estradiolformuleringen, waaronder estradiolvaleraat, is het uitgesproken first-pass-effect in de lever.

Na orale toediening bereikt estradiol de lever via de poortader, waar het gedeeltelijk wordt gemetaboliseerd tot het minder actieve estron en estronsulfaat.

De verhouding estradiol:estron is bij orale toediening omgekeerd vergeleken met de fysiologische premenopauzale situatie (meer estron dan estradiol).

Dit first-pass-effect leidt ook tot stimulering van hepatische eiwittenproductie, waaronder stollingseiwitten (factoren VII, X, fibrinogeen) en SHBG (geslachtshormoondragende globuline), wat verklaart waarom orale oestrogenen een hoger trombo-embolierisico hebben dan transdermale preparaten die het first-pass-effect omzeilen.

Estradiol bindt met hoge affiniteit aan de oestrogeenreceptor alfa (ERalfa, dominant in de baarmoeder, borsten en lever) en oestrogeenreceptor bèta (ERbèta, dominant in bot, cardiovasculair systeem en hersenen).

Na receptorbinding moduleert het de transcriptie van een breed spectrum aan doelgenen, wat resulteert in de breed vertakte effecten van oestrogenen op het lichaam.

De menopauze en oestrogeendeficiëntie

De menopauze is gedefinieerd als de permanente stopzetting van de menstruatie door verlies van ovariumfolliculaire functie. De gemiddelde leeftijd bij de menopauze in Nederland is 51 jaar.

De perimenopauze, de transitieperiode die tot meerdere jaren voor de menopauze kan beginnen, gaat gepaard met afnemende en schommelende oestrogeenniveaus, onregelmatige cycli en begin van menopauzale symptomen.

Oestrogeendeficiëntie veroorzaakt een breed spectrum van klachten en gezondheidsgevolgen.

Vasomotorische symptomen (opvliegers, nachtelijk transpireren) zijn de meest kenmerkende en frequent voorkomende klachten, die bij 75-80 procent van de vrouwen optreden.

Urogenitale atrofie (vaginale droogheid, dyspareunie, urge-incontinentie, recidiverende urineweginfecties) is een progressief en dikwijls onderbehandeld gevolg van oestrogeendeficiëntie.

Slaapstoornissen, stemmingsklachten, cognitieve veranderingen en musculoskeletale klachten zijn niet-vasomotorische symptomen die de kwaliteit van leven sterk beïnvloeden.

Op langere termijn leidt oestrogeendeficiëntie tot progressief botverlies (postmenopauzale osteoporose) en veranderingen in het cardiovasculaire risicoprofiel.

Indicaties voor Progynova in de Nederlandse praktijk

Postmenopauzale symptoombehandeling

Hormoonsuppletie met Progynova is de meest effectieve behandeling voor matige tot ernstige vasomotorische menopauzale symptomen.

In vergelijking met placebo reduceren oestrogenen de frequentie van opvliegers met 75-80 procent en verminderen zij de ernst significant.

De effectiviteit is superieur aan alle niet-hormonale alternatieven (SSRI's/SNRI's, gabapentine, fytotherapeutische middelen).

Bij urogenitale atrofie herstelt oestrogeensuppletie het vaginaal epitheelweefsel, verbetert de lubricatie en vermindert dyspareunie; bij uitsluitend urogenitale klachten verdient lokale vaginale oestrogeentherapie de voorkeur boven systemische orale therapie.

Premature ovariële insufficiëntie (POI)

Bij vrouwen met POI (menopauze voor het 40e levensjaar door follikeluitputting, auto-immuunziekte, chemotherapie of straling) is oestrogeensuppletie niet alleen geïndiceerd voor symptoombehandeling maar ook voor botbescherming en cardiovasculaire gezondheid.

De gemiddelde premenopauzale oestrogeenspiegel bij jonge vrouwen bedraagt 100-400 pmol/l estradiol; bij POI dient suppletie te worden gegeven tot minimaal de leeftijd van de natuurlijke menopauze (51 jaar).

Hogere doses (2 mg estradiolvaleraat) zijn doorgaans nodig.

Chirurgisch geïnduceerde menopauze

Na bilaterale oophorectomie (verwijdering van beide eierstokken) treedt een acute menopauze op met abrupte daling van de oestrogeenspiegel.

Dit leidt tot plotse, doorgaans hevige vasomotorische klachten en een verhoogd risico op osteoporose en cardiovasculaire aandoeningen.

HRT met estradiolvaleraat is bij vrouwen zonder contra-indicaties sterk aanbevolen na bilaterale oophorectomie voor de leeftijd van de natuurlijke menopauze.

Combinatie met progestageen: endometriumbescherming

Bij vrouwen met een intacte baarmoeder (uterus aanwezig) is de combinatie van oestrogeensuppletie met een progestageen verplicht.

Oestrogeen alleen stimuleert proliferatie van het endometrium, wat bij langdurig gebruik zonder progestageen leidt tot endometriumhyperplasie en een verhoogd risico op endometriumcarcinoom.

Een progestageen (norethisteron uit Primolut N, medroxyprogesteronacetaat, dydrogesteron of een gecombineerd HRT-preparaat) induceert een secretoir endometrium en beschermt tegen hyperplasie.

Er zijn twee progestageenregimes mogelijk: sequentieel (cyclisch), waarbij het progestageen 12-14 dagen per maand wordt gegeven met een maandelijkse onttrekkingsbloeding, of continu gecombineerd, waarbij dagelijks een lage dosis progestageen wordt toegevoegd aan het dagelijkse oestrogeen zonder cyclusbloedingen.

Het continue regime verdient de voorkeur bij vrouwen die minimaal 1 jaar geleden de laatste menstruatie hadden (echte postmenopauze) om het risico op doorbraakbloedingen te minimaliseren.

Het timing-principe en cardiovasculaire risico's

De timing van HRT-start ten opzichte van de menopauze is een klinisch relevant concept (de zogenoemde "window of opportunity").

Vrouwen die binnen 10 jaar na de menopauze en vóór het 60e levensjaar starten met HRT, hebben een gunstiger cardiovasculair risicoprofiel dan vrouwen die later starten.

De Women's Health Initiative (WHI)-studie toonde een verhoogd cardiovasculair risico bij vrouwen boven 60 jaar die voor het eerst met HRT startten, wat gedeeltelijk kan worden verklaard door reeds aanwezige subklinische atherosclerose bij de latere startgroep.

De NVOG-richtlijn Hormonale Suppletie beveelt aan dat bij vrouwen jonger dan 60 jaar, en bij vrouwen die binnen 10 jaar na de menopauze starten, de voordelen van HRT doorgaans opwegen tegen de risico's.

Bij vrouwen boven 60 jaar of meer dan 10 jaar na de menopauze dient de beslissing om (opnieuw) te starten zorgvuldig te worden overwogen in overleg met de gynaecoloog.

Orale versus transdermale oestrogeentherapie

Een klinisch relevant verschil tussen orale preparaten (zoals Progynova) en transdermale preparaten (pleisters, gel) is het first-pass-effect.

Transdermale oestrogenen omzeilen het first-pass-levermetabolisme, wat resulteert in: lagere stijging van stollingseiwitten (lager VTE-risico), lagere stijging van SHBG, lagere stijging van triglyceriden en een fysiologischere estradiol:estron-verhouding.

Bij vrouwen met risicofactoren voor VTE (zie Waarschuwingen), obesitas (BMI > 30) of voorgeschiedenis van galstenen verdient transdermale toediening de voorkeur.

Progynova (orale weg) heeft de voorkeur bij vrouwen zonder VTE-risicofactoren die de voorkeur geven aan tabletten boven een pleister of gel, of wanneer transdermale toediening praktische bezwaren heeft.

Monitoring en follow-up in de Nederlandse menopauzepraktijk

Conform de NHG-standaard De Overgang en de NVOG-richtlijn omvat de follow-up bij Progynova-gebruik: jaarlijkse consultatie voor evaluatie van klachten, bijwerkingen en herbeoordeling van de noodzaak voor voortzetting; bloeddrukmeting bij elke controle; beoordeling van vaginaal bloedverlies (bij onverwacht bloedverlies: verwijzing naar gynaecoloog voor endometriumonderzoek); deelname aan het nationale bevolkingsonderzoek naar borstkanker; en bij hoog VTE-risico: trombofiliescreening voor aanvang van orale HRT.

Progynova is in de Nederlandse basisverzekering (Zvw) opgenomen in het GVS voor geregistreerde indicaties bij postmenopauzale vrouwen en vrouwen met POI.

Vrouwen die HRT gebruiken voor uitsluitend niet-geregistreerde indicaties (preventie van dementie, cardiovasculaire preventie als primaire indicatie) dienen de vergoedingsstatus te controleren bij hun zorgverzekeraar.

De eigen bijdrage (eigen risico, 385 euro per jaar) geldt ook voor Progynova.

Veelgestelde vragen over Progynova

Moet ik Progynova combineren met een ander hormoon?

Als uw baarmoeder nog aanwezig is: ja, altijd. U dient Progynova te combineren met een progestageen (zoals Primolut N, of een gecombineerd HRT-preparaat) om het baarmoederslijmvlies te beschermen.

Als uw baarmoeder operatief is verwijderd (hysterectomie): u kunt Progynova als monotherapie gebruiken zonder progestageen.

Kan ik Progynova ook gebruiken voor anticonceptie?

Nee. Progynova is geen anticonceptivum en biedt geen betrouwbare bescherming tegen zwangerschap. HRT-preparaten zijn niet bedoeld als anticonceptie. Vrouwen in de perimenopauze die nog cyclisch zijn, dienen anticonceptie te blijven gebruiken.

Hoe lang kan ik Progynova gebruiken?

De behandelduur is individueel. De NHG-standaard en NVOG-richtlijn bevelen aan de laagst effectieve dosis voor de kortst noodzakelijke periode te gebruiken. Jaarlijkse herbeoordeling is standaard.

Bij ernstige en aanhoudende klachten kan langdurig gebruik gerechtvaardigd zijn na bespreking van de risico's en voordelen met de arts.

Verhoogt Progynova het risico op borstkanker?

Oestrogeen alleen (bij vrouwen zonder baarmoeder) heeft een gering of neutraal effect op het mammacarcinoomrisico.

Gecombineerde oestrogeen-progestageentherapie (die nodig is bij vrouwen met een baarmoeder) is geassocieerd met een licht verhoogd risico bij gebruik langer dan 5 jaar.

Bespreek dit risico altijd met uw arts in de context van uw persoonlijke gezondheidsgeschiedenis en risicofactoren.

Conclusie

Progynova (estradiolvaleraat) is een bewezen effectief oraal oestrogeenpreparaat voor de behandeling van menopauzale klachten, POI en chirurgisch geïnduceerde menopauze. Correcte toepassing vereist endometriumbescherming met een progestageen bij vrouwen met een intacte baarmoeder, zorgvuldige afweging van VTE-risico (met voorkeur voor transdermale toediening bij risicopatienten), jaarlijkse herbeoordeling en deelname aan bevolkingsonderzoek. Raadpleeg uw huisarts, gynaecoloog of KNMP-apotheker voor persoonlijk advies over dosering, duur en combinatietherapie.

Bijkomend progestageen bij vrouwen met intacte uterus

Progynova bevat alleen estradiolvaleraat zonder progestageencomponent. Bij vrouwen met een intacte uterus is gelijktijdig gebruik van een progestageen noodzakelijk om endometriumhyperplasie en endometriumkanker te voorkomen. Oestrogeen-monotherapie bij vrouwen met intacte baarmoeder is gecontra-indiceerd. Het progestageen kan cyclisch worden toegediend (12 tot 14 dagen per maand, resulterend in een onttrekkingsbloeding) of continu (dagelijks, resulterend in amenorroe na enkele maanden). Beschikbare opties in Nederland zijn dydrogesteron, medroxyprogesteronacetaat, noretisteron en micronizied progesteron. Bij vrouwen jonger dan 54 jaar die nog niet zeker postmenopauzaal zijn, heeft cyclische toediening de voorkeur. Een levonorgestrel-bevattend spiraaltje (Mirena) biedt een elegante oplossing omdat het lokaal het endometrium beschermt met minimale systemische progestageenbelasting. De NHG-standaard Overgangsklachten beschrijft deze opties en benadrukt individuele afweging op basis van leeftijd, menopauzestatus, bijkomende klachten en patiëntvoorkeur.

Geen recept van uw huisarts?
Voor vrouwen na hysterectomie met stabiele therapie kan online consult een route bieden. Lees hoe online consult werkt voor Progynova.