Lisinopril

Lisinopril on Prescriptsy

Lisinopril wordt op Prescriptsy beschreven als onafhankelijke productinformatie.

U leest hier hoe online consultatie werkt, welke medische controles partnerklinieken uitvoeren en welke factoren u kunt vergelijken voordat u een aanbieder kiest.

Wij verkopen zelf geen medicatie, maar helpen u erkende zorgpartners te vergelijken op prijs, leveringssnelheid, service en betrouwbaarheid.

Lisinopril is een ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym-remmer) die behoort tot de hoeksteen van de moderne cardiovasculaire geneeskunde.

Het wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie, hartfalen, bescherming van het hart na een myocardinfarct en nierbescherming bij diabetes mellitus.

In Nederland is lisinopril door het CBG geregistreerd en is het een van de meest voorgeschreven cardiovasculaire geneesmiddelen, zowel als monotherapie als in combinatie met andere antihypertensiva.

Prescriptsy werkt samen met CBG-geregistreerde artsen die online consulten uitvoeren voor hypertensie en cardiovasculair risicomanagement. Meer informatie over aanverwante geneesmiddelen vindt u op onze pagina over Ramipril en Perindopril.

Werkzame stof en farmacologische classificatie van lisinopril

Lisinopril is een lysineanalogon van enalaprilaat, de actieve metaboliet van enalapril.

In tegenstelling tot de meeste andere ACE-remmers (die prodrugs zijn en in de lever worden geactiveerd), is lisinopril zelf de actieve verbinding.

Lisinopril valt in de ATC-groep C09AA03 (ACE-remmers).

Het is een hydrofiel molecuul met beperkte vetoplosselijkheid, wat bijdraagt aan het gunstige veiligheidsprofiel en de beperkte penetratie in het centrale zenuwstelsel.

In Nederland is lisinopril beschikbaar als generiek en onder de merknamen Zestril en Novatec in tabletten van 2,5; 5; 10; 20 en 40 mg.

Het is een van de oudste en best bestudeerde ACE-remmers, met jarenlange bewijs vanuit grote cardiovasculaire studies zoals ATLAS (hartfalen) en GISSI-3 (post-MI).

De biologische beschikbaarheid van lisinopril is circa 25 procent en is niet afhankelijk van voedsel. De plasma-halfwaardetijd is 12 uur bij gezonde vrijwilligers, maar verlengd bij nierfunctiestoornissen omdat lisinopril onveranderd via de nieren wordt uitgescheiden (geen levermetabolisme).

Werkingsmechanisme van lisinopril

Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) speelt een centrale rol in de regulering van de bloeddruk, het vochtvolume en de vaatweerstand.

Renine (geproduceerd in de nieren) zet angiotensinogeen (uit de lever) om in angiotensine I.

Angiotensine-converterend enzym (ACE), aanwezig op het endotheel van longcapillairen, klieft angiotensine I naar het krachtige vaatvernauwende angiotensine II.

Angiotensine II veroorzaakt vasoconstractie, stimuleert de bijnierschors tot aldosteronsecretie (wat natrium- en waterretentie en kaliumverlies geeft), en heeft directe pro-fibrotische en pro-inflammatoire effecten op hartspier en bloedvaten.

Lisinopril bindt met hoge affiniteit aan het actieve zinkcentrum van ACE en remt daarmee competitief de omzetting van angiotensine I naar angiotensine II.

Dit leidt tot: verlaging van de angiotensine II-spiegels (vasodilatatie, vermindering van aldosteronsecretie), verhoging van de bradykininespiegels (bradykinine wordt normaal door ACE afgebroken; verhoogd bradykinine draagt bij aan vasodilatatie maar ook aan de ACE-remmer-hoest), en verlaging van de noradrenaline-afgifte vanuit de sympathische zenuwuiteinden.

Het netto cardiovasculaire effect is een verlaging van de systemische vasculaire weerstand (afterload) en vermindering van de vullingsdruk (preload), waardoor het hart minder werk hoeft te verrichten.

Bij hartfalen verbetert dit de cardiac output en vermindert de congestie. Bij hypertensie verlaagt het de bloeddruk zonder reflex-tachycardie.

Het nierprotectieve effect berust op verlaging van de intraglomerulaire druk door preferentiële dilatatie van de efferente arteriole, waardoor albuminurie afneemt en de progressie van diabetische nefropathie vertraagt.

Lisinopril werkt niet bij lage renineactiviteit (aldosteron-autonome hypertensie, primair hyperaldosteronisme), en is minder effectief bij patienten van Afrikaanse origine (die gemiddeld lagere renineactiviteit hebben). In die gevallen is een diureticum of calciumantagonist effectiever als monotherapie.

Indicaties voor lisinopril in Nederland

In de Nederlandse klinische praktijk is lisinopril geindikeerd voor een breed scala van cardiovasculaire en nierprotectieve indicaties. Het NHG en de Nederlandse Cardiologische Vereniging definiëren de volgende hoofdindicaties:

Essentiële hypertensie is de meest voorkomende indicatie.

Volgens het NHG-cardiovasculair risicomanagement (CVRM) zijn ACE-remmers samen met sartanen de middelen van eerste keus bij hypertensie gepaard gaande met diabetes mellitus, proteïnurie of nierinsufficiëntie.

Bij hypertensie zonder diabetes of nierproblematiek zijn alle antihypertensieve klassen (ACE-remmers, sartanen, bètablokkers, diuretica, calciumantagonisten) gelijkwaardig als monotherapie; de keuze wordt bepaald door comorbiditeiten en individuele factoren.

Hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF) is een kernindikatie voor ACE-remmers. De ESC-richtlijn voor hartfalen (2021) adviseert ACE-remmers als hoeksteen van de medicamenteuze behandeling van HFrEF, tenzij gecontraïndiceerd.

Lisinopril vermindert de mortaliteit en het risico op ziekenhuisopname bij hartfalen. De streefonderhoudsdosis is 20-35 mg per dag bij tolerantie.

Post-myocardinfarct: lisinopril, gestart binnen 24 uur na een acuut myocardinfarct bij stabiele patienten, vermindert de mortaliteit en het risico op hartfalen na MI.

De GISSI-3 studie toonde een significant mortaliteitsvoordeel aan van lisinopril vergeleken met placebo bij MI-patienten. Behandeling dient minimaal 6 weken voortgezet te worden, bij verminderde ventrikelsfunctie langer.

Diabetische nefropathie bij type 1 diabetes: lisinopril vertraagt de progressie van microalbuminurie naar macroalbuminurie en van macroalbuminurie naar terminaal nierfalen bij type 1 diabetespatienten.

Het nierprotectieve effect is aangetoond onafhankelijk van de bloeddrukdaling. Bij type 2 diabetes met hypertensie en nefropathie zijn sartanen (ARBIs) beter bestudeerd, maar ook ACE-remmers worden toegepast.

Cardiovasculaire risicoreductie en comorbiditeiten

De waarde van lisinopril overstijgt de bloeddrukdaling alleen.

ACE-remmers hebben pleiotrope effecten op de vaatwand: ze remmen de proliferatie van gladde spiercellen, verminderen de oxidatieve stress, en hebben anti-inflammatoire eigenschappen op endotheelcellen.

Deze effecten dragen bij aan het verminderde risico op cardiovasculaire complicaties (myocardinfarct, beroerte, cardiovasculaire dood) bovenop de zuivere bloeddrukdaling.

Bij patienten met diabetes mellitus heeft lisinopril een bijzondere waarde: het verlaagt de albuminurie (een marker voor nierschade), vertraagt de progressie van chronische nierziekte en vermindert het cardiovasculaire risico.

De EUCLID-studie toonde nierprotectieve effecten aan bij type 1 diabetes, en het gebruik van ACE-remmers bij diabetische nefropathie is een standaard aanbeveling in alle internationale richtlijnen.

Bij patienten met hartfalen verbetert lisinopril niet alleen de symptomen maar vermindert ook de totale mortaliteit.

De ATLAS-studie toonde aan dat hoge doses lisinopril (32,5-35 mg/dag) superieur zijn aan lage doses (2,5-5 mg/dag) in het verminderen van het gecombineerde eindpunt van mortaliteit en ziekenhuisopname; dit ondersteunt het belang van optitreren naar de maximaal verdraagbare dosis bij hartfalen.

Bij patienten met systolische disfunctie na een myocardinfarct, lisinopril verkleint het linker ventrikel (negatieve remodellering) en verbetert de ejectiefractie. Dit draagt bij aan verbetering van de lange-termijn prognose na MI.

Geneesmiddeleninteracties van lisinopril

Lisinopril heeft een aantal klinisch relevante geneesmiddeleninteracties. Kaliumsparende diuretica (spironolacton, eplerenon, amiloride, triamtereen) en kaliumsupplementen verhogen het risico op hyperkaliemie bij combinatie met lisinopril aanzienlijk.

Bij patienten met hartfalen die zowel lisinopril als spironolacton gebruiken (een standaardduo bij HFrEF), is strikte kaliummonitoring essentieel.

NSAIDs (ibuprofen, diclofenac, naproxen, aspirine in hoge dosis) verminderen het antihypertensieve effect van lisinopril en verhogen het risico op acute nierinsufficiëntie (de combinatie van diureticum, ACE-remmer en NSAID is bekend als de "triple whammy" die het risico op acute nierinsufficiëntie sterk vergroot).

Bij patienten die lisinopril gebruiken wordt incidenteel gebruik van paracetamol als alternatief analgeticum sterk aangeraden boven regelmatig NSAID-gebruik.

Lithium: ACE-remmers verminderen de renale lithiumklaring en verhogen de lithiumspiegel, met risico op lithiumtoxiciteit. Bij combinatie met lithium is frequente lithiumspiegelcontrole vereist. Diuretica versterken dit effect verder.

Aliskiren (directe renineremmer) is gecontraïndiceerd in combinatie met lisinopril bij patienten met diabetes of nierinsufficiëntie (ONTARGET-gegevens). Sacubitril/valsartan (ARNI, bijv.

Entresto) mag niet gelijktijdig of binnen 36 uur na de laatste lisinopril-dosis worden gestart vanwege het risico op angio-oedeem.

Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland

Lisinopril is als generiek geneesmiddel opgenomen in het GVS van de Zorgverzekeringswet en wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij alle geregistreerde indicaties, subject aan het eigen risico (€385 per jaar in 2024).

Het preferentiebeleid van zorgverzekeraars kan de vergoeding beperken tot een specifiek generiek preparaat; de apotheker kan hierover informatie verstrekken.

Via Prescriptsy kunnen patienten met hypertensie, hartfalen of diabetische nefropathie een online medisch consult aanvragen bij een CBG-geregistreerde arts.

Na evaluatie kan bij een passende indicatie een recept worden uitgeschreven dat bij elke KNMP-geregistreerde apotheek in Nederland kan worden ingeleverd.

Voor cardiovasculair risicomanagement en bloeddrukmeting thuis biedt thuisarts.nl (NHG) betrouwbare voorlichting.

Bewaking en monitoring bij lisinoprilgebruik

Een goede monitoring is essentieel bij de start en het voortgezet gebruik van lisinopril.

Bij start dienen de bloeddruk, nierfunctie (creatinine, eGFR) en elektrolyten (kalium, natrium) te worden bepaald.

Na 1-2 weken dient een controle te worden verricht om de nierfunctie en kaliumspiegel te evalueren.

Bij stabiele patienten zonder complicaties volstaat daarna een jaarlijkse controle van nierfunctie en elektrolyten. Bij hartfalen, nierinsufficiëntie of gebruik van kaliumsparende middelen is frequentere monitoring aangewezen.

Bij patienten die ook diuretica (thiaziden of lisdiuretica) gebruiken, is de kans op hypotensieve eerste-dosisreactie vergroot.

Bij deze patienten kan worden overwogen de diureticum-dosis 2-3 dagen voor de start van lisinopril te verminderen of tijdelijk te stoppen, en de eerste dosis lisinopril 's avonds te geven zodat de patient eventuele orthostatische hypotensie in slaap doorstaat.

Bloeddrukcontrole een uur na de eerste dosis is zinvol bij risicogroepen.

De streef-bloeddruk bij hypertensie is conform de ESC/ESH-richtlijn (2023) en NHG-CVRM-richtlijn: onder 140/90 mmHg voor de meeste patienten, onder 130/80 mmHg bij patienten met diabetes, chronische nierziekte of hoog cardiovasculair risico, mits goed verdragen.

Bij ouderen boven 80 jaar is 140-150 mmHg systolisch een acceptabel streefgetal om het risico op vallen door hypotensie te minimaliseren.

Lisinopril in combinatietherapie en stapsgewijze behandeling

In de klinische praktijk is lisinopril-monotherapie bij ernstige hypertensie (>160/100 mmHg) of bij hoog cardiovasculair risico vaak onvoldoende om de streefbloeddruk te bereiken. Twee-geneesmiddelencombinaties zijn de standaard geworden.

De meest gebruikte en evidence-based combinaties zijn: lisinopril plus calciumantagonist (amlodipine), dit is de voorkeurscombinatie bij de meeste hypertensieve patienten in de NICE-richtlijn en NHG-richtlijn; en lisinopril plus thiazidediureticum (hydrochloorthiazide, indapamide), ook een effectieve en goedkope combinatie.

Vaste combinatietabletten (lisinopril/amlodipine of lisinopril/hydrochloorthiazide) zijn beschikbaar en verbeteren de therapietrouw.

Triple therapie (ACE-remmer + calciumantagonist + diureticum) is aangewezen bij patienten die met twee middelen de streefbloeddruk niet bereiken.

Geen recept van uw huisarts?
Voor stabiel ingestelde gebruikers kan een online consult bij een EU-arts een efficiënte route bieden voor herhaalrecepten. Lees hoe herhaalrecept Lisinopril via online consult werkt.

Bij hartfalen wordt lisinopril vrijwel altijd gecombineerd met een bètablokker (bisoprolol, carvedilol, metoprolol-succinaat) en een diureticum (furosemide, torasemide) als basis van de hartfalenmedicatie. Bij HFrEF met persisterende symptomen wordt toegevoegd: mineralocorticoïdantagonist (spironolacton, eplerenon) en SGLT2-remmer (empagliflozine, dapagliflozine), conform de actuele ESC-richtlijn voor hartfalen 2021. Bij patienten die ACE-remmers niet verdragen (met name vanwege hoest) is een ARB (sartaan, valsartan, candesartan) een volwaardig alternatief.